Gas bij gijzeling theater Moskou was sterk opiaat

Russische politieagenten staan buiten het theater tijdens de gijzeling. Foto Sergei Ilnitsky/EPA

Het gas dat de Russische overheid gebruikte bij het gijzelingsdrama in een Moskous theater in 2002, was waarschijnlijk het zeer sterke opiaat carfentanyl. Dit heeft de Moscow Times deze week gemeld. De schrijver van het artikel, Nikolaus von Twickel, baseert zich op Russische en westerse bronnen. Carfentanyl is 10.000 keer sterker dan morfine.

Bij het beëindigen van de gijzeling vonden in totaal 170 gijzelaars en Tsjetsjeense terroristen de dood. In oktober 2002 gijzelden Tsjetsjeense terroristen 800 bezoekers van een Moskous theater. Na drie dagen maakte het Russische leger een einde aan de bezetting door alle aanwezigen te bedwelmen met een gas. Door inademen van het gas en bij de erop volgende bestorming kwamen 129 gijzelaars en 41 terroristen om.

Een vooraanstaand arts in Moskou, Andre Seltsovski, zei volgens de BBC dat bijna alle slachtoffers stierven aan het gas dat hen had moeten redden. De opvang van de slachtoffers werd bemoeilijkt doordat niet bekend was welk gas werd gebruikt. Op aandringen van Russische artsen en buitenlandse ambassades werd dagen later door het ministerie van Volksgezondheid gemeld dat er een variant op het opiaat fentanyl was gebruikt. Als dit eerder bekend was geweest, hadden veel slachtoffers geholpen kunnen worden. Opiaatoverdoseringen kunnen goed behandeld worden met een tegengif.

Thomas Zilker, een gifdeskundige verbonden aan de technische universiteit van München, onderzocht twee Duitse overlevenden van het gijzelingsdrama. Hij vond de oorzaak niet, maar stuurde urinemonsters naar meer geavanceerde laboratoria in de VS, waar sporen van geneesmiddelen kunnen worden geïdentificeerd. Het leek om een variant van fentanyl te gaan. Een Amerikaanse collega van Zilker bevestigde tegenover Von Twickel dat het om carfentanyl zou moeten gaan.

Fentanyl wordt in Nederland veel gebruikt als sterke pijnstiller. Het middel kan via de mond, de bloedvaten of de huid worden toegediend. Carfentanyl is in Nederland niet geregistreerd. Wel in de VS, waar het wordt gebruikt voor het snel bedwelmen van herten en elanden. Slechts kleine hoeveelheden carfentanyl kunnen bij de mens de ademhaling remmen, hen bedwelmen en een coma veroorzaken. Bij niet tijdige behandeling kan iemand sterven.