Een taaie cursus schuiven met geld en vastgoed

In het proces tegen Willem Holleeder draaide het deze week om het wegsluizen van afpersingsgeld. „Lang niet alles is logisch in dit dossier.”

De rechtszaal in het proces tegen Willem Holleeder werd deze week omgebouwd tot een collegezaal – zo leek het althans.

Het thema dat de rechtbank besprak, was het witwassen van afpersingsgelden door de organisatie van Willem Holleeder. Maar voor een buitenstaander had de zitting soms meer weg van een taai college vastgoedmanagement voor beginners en een cursus boekhouden voor gevorderden.

Voor het wegsluizen van de miljoenen die Holleeder volgens justitie van vastgoedhandelaar Willem Endstra heeft afgeperst, werden verschillende routes gebruikt. In alle gevallen ging het om het schuiven met geld en met vastgoed dat in complexe bedrijfsstructuren was ondergebracht. Het zijn structuren die zich bij uitstek lenen voor het verhullen van geldstromen.

Endstra beheerste de kunst van het verhullen tot in de puntjes. Zo goed zelfs dat justitie er ondanks jarenlang onderzoek nooit in is geslaagd om hem te vervolgen voor het witwassen van crimineel gekregen vermogen. Volgens justitie heeft Holleeder op dit punt geprofiteerd van Endstra’s kennis.

Bij het uitpluizen van financiële transacties in het Holleeder-dossier kreeg het Openbaar Ministerie (OM) hulp van de meester zelf voor het vinden van de oplossing. Endstra vertelde de politie over de door Holleeder afgedwongen betalingen aan derden. Ook liet hij een dagboek en een bij een notaris gedeponeerde verklaring na. Daarin staan gedetailleerde financiële gegevens over transacties waarmee afpersingsgeld zou zijn weggesluisd.

Volgens het OM zijn die gegevens de sleutel voor het ontcijferen van de witwasconstructies. In alle gevallen blijkt de informatie van Endstra te sporen met de gegevens in officiële stukken, bijvoorbeeld jaarverslagen of notariële aktes.

Daarmee is nog niet gezegd dat sprake is van het witwassen van afpersingsgeld, laat staan dat Holleeder daar achter zat. Toch denkt justitie die link wel te hebben gevonden.

Zo gaat het in een van de door Endstra omschreven transacties om het aankopen van een vastgoedvennootschap die in handen was van Maike D., de ex-vriendin van Willem Holleeder. Volgens justitie was Maike een strovrouw die helemaal niets met de bedrijfsvoering van die bv te maken had. Dat laatste onderschreef Maike volmondig. „Endstra deed al het werk, ik vertrouwde hem volledig.” Maar de suggestie dat zij een strovrouw was, deed ze af als „absoluut niet waar”. Ook de suggestie dat Endstra dit bedrijf voor veel te veel geld van D. kocht, wordt door haar raadsvrouw afgewezen: „Volgens de accountant komt de koopprijs van 1,2 miljoen euro overeen met de waarde van de vennootschap.”

Een andere katvanger voor Willem Holleeder was volgens justitie de funkmuzikant en gokhalexploitant Marcel K., alias de boekhouder. K. werkte jarenlang voor Endstra en voerde bijvoorbeeld de directie over de vastgoedvennootschap van Maike D. In 2002 kwam zijn droom uit, toen Endstra hem twee speelautomatenhallen op de Amsterdamse Wallen te koop aanbood. K.: „Die hallen zijn mijn kindjes. Ik heb jarenlang de exploitatie gedaan voor Endstra en wilde ze dolgraag kopen toen hij ervan af wilde.”

Volgens justitie is er iets anders aan de hand. K. kreeg weliswaar de gokhallen en het vastgoed in handen, maar Endstra financierde hem. Het is vrijwel onmogelijk om een bank te vinden die onroerend goed op de Wallen wil financieren, vertelde K. „En dus leende ik in 2002 3,7 miljoen euro bij Endstra. Dat was zijn eigen voorstel.”

Enkele maanden later wilde Endstra van die lening af. Voor Marcel K. was dat een probleem, omdat niemand hem wilde financieren. „Endstra regelde toen een buitenlandse partij met de naam Wilbury”, aldus de boekhouder. Uit het onderzoek van het Openbaar Ministerie blijkt dat Wilbury een vennootschap is van een andere bekende vastgoedhandelaar: Jan-Dirk Paarlberg.

Ook Paarlberg wordt verdacht van het witwassen van afpersingsgeld voor Willem Holleeder. Of hij daarvoor wordt vervolgd, is nog onderwerp van onderzoek, stelt justitie. Volgens de aantekeningen van Endstra was Paarlberg via zijn bedrijven betrokken bij het wegsluizen van 17 miljoen euro.

De betrokkenheid van Paarlberg bij deze transacties kwam aan de orde, hoewel hij zelf niet terechtstaat. Paarlbergs advocaat zat zich op de publieke tribune te verbijten over de manier waarop de rechtbank de betrokkenheid van zijn cliënt behandelde. Rechtbankvoorzitter Verpalen verwoorde zijn worsteling: „Lang niet alles is logisch in dit dossier. Maar we moeten het ermee doen.” Waarop Willem Holleeder reageerde: „Ik hoor het u zeggen, edelachtbare.”

Nieuwsthema inclusief interviews op nrc.nl/holleeder