Die rotjochies in Amsterdam zijn er niets bij

In Amerika zat hij 36 keer in de gevangenis, en gisteren bezocht hij een project voor risicojongens in Nederland. Ex-bendelid Luis Gavidia „wilde een verantwoordelijke vader zijn”.

Panza Loca, Gekke Buik, noemden ze hem. Luis Gavidia laat zijn dikke buik dansen. Respect hadden ze voor hem, hij was de ‘godfather’. En wie lachte om zijn naam, maakte hij kapot. Zo heeft Gavidia een man die hem beledigde dertig keer met een kei op zijn hoofd geslagen. De 41-jarige Gavidia uit El Salvador, ringbaardje, bril en hinkend met een kruk, is een voormalig bendelid.

Samen met andere ex-bendeleden uit Midden-Amerika was hij deze week in Nederland, op uitnodiging van ontwikkelingsorganisatie Cordaid. Ze spraken op een congres woensdag met andere vertegenwoordigers van justitie, politie, universiteiten en overheid uit Midden-Amerika en Nederland over jeugddeliquentie.

Het verhaal van Luis Gavidia is tekenend. Een slimme jongen was hij, vertelt hij. Hij studeerde in El Salvador maar vluchtte op 13-jarige leeftijd naar Los Angeles omdat er eind jaren ’70 een burgeroorlog was uitgebroken. Hij kon in Los Angeles geen werk krijgen en raakte aan de drank en drugs. Een bende nam hem op en zorgde voor hem. In de VS zat hij 36 keer in de gevangenis. De omslag kwam toen hij vader werd. „Ik wilde een verantwoordelijke vader zijn voor mijn kind.”

Nu is Gavidia directeur van Homies Unidos, een organisatie die voormalige bendeleden helpt door ze bijvoorbeeld Engelse les en computerles te geven en door de mogelijkheid te bieden hun tatoeages te laten weghalen. „De politie in El Salvador pakt mensen met tatoeages op omdat ze denkt dat ze crimineel zijn”, vertelt voormalig bendelid Miriam Cabezas (27), ook uit El Salvador. Zelf hoorde ze bij de beruchte bende ‘18th street’ in Los Angeles. Ze laat een grote tatoeage op haar been zien met het logo van de bende. Op haar handen heeft ze littekens van tatoeages die ze heeft laten weglaseren.

Gavidia vindt dat Nederland „luxeproblemen” heeft: „Hier heeft de jeugd kansen. In El Salvador niet, daar heb je geen uitweg.” Maar er is in Nederland „wel degelijk sprake van jeugdbendes”, zei Frank van Gemert, docent criminologie aan de Vrije Universiteit, op het congres. „In Amsterdam zegt de politie dat er geen jeugdbendes zijn, dat is interessant.”

Van Gemert zegt dat in Nederland andere definities worden gehanteerd. „De politie heeft het over hinderlijke, overlastgevende en criminele jeugdgroepen.” Elianne Hoving van Cordaid beaamt dit: „We hebben in Nederland bendes, maar gemeenten willen het stigma ervan niet.”

De gasten uit Midden-Amerika bezochten verschillende projecten in Nederland. Ze willen weten hoe Nederland met probleemjongeren omgaat. Zoals in Fort Nieuwersluis. De Stichting Herstelling, een initiatief van de gemeente Amsterdam, heeft hier een project voor risicojongeren. Ze doen er opknapwerk en leren wat discipline is. Soms hebben ze een strafblad, maar er zijn er ook die „niet van vroeg opstaan houden”, zegt Nordin Faruk (31), van de stichting. „Het is leuk dat ex-bendeleden hier komen kijken hoe anderen in de maatschappij een plek krijgen.” De verhalen zijn „heftig”, vindt Faruk. „De rotjochies in Amsterdam zijn hier niks bij.”

Veel interactie was er niet tussen de Nederlandse jongens en de gasten. Huso (18), schilder op de werkplaats, vraagt zich af wat ex-bendeleden eigenlijk op de werkplaats komen doen. Eerder vertelde hij ze over zijn werkzaamheden. „Sommigen zag ik denken: wat lul je nou man, jij hebt nooit in een bende gezeten. Maar sommigen waren ook geraakt. En ach, die bendes, het heeft allemaal met respect te maken. Ze voelen zich groot, maar ze zijn niks.”

Het verleden blijft Luis Gavidia achtervolgen. „Omdat ik uit de gang ben, kan ik zo door mijn vroegere homies vermoord worden.”