Als er maar bloed uitkomt

Toneelgroep De Appel uit Den Haag werkt aan de theater-marathon ‘Odysseus’ die op 23 december in première gaat.

Konkelaars, intriganten, klein als de mensen zelf: dat zijn de Griekse goden. Al tronen ze op de hoogste berg van Griekenland, de Olympos, 2917 m, ze maken ruzie, zijn overspelig als wat en gunnen elkaar het licht niet in de ogen.

En ze willen offerdieren: geiten, schapen, koeien. „Als er maar bloed uitkomt”, zegt godin van de schoonheid, Aphrodite. Wat wil ze dan offeren?

Grote onenigheid in de godenwereld. Regisseur Aus Greidanus plaatst zijn spelers achter een lange vergadertafel. Het is woensdagochtend 24 oktober, tijdstip 11.58 uur in de Appelloods.

Kaas wil Aphrodite aan de goden offeren. Actrice Marguerite de Brauw roept het uit: „Nou, kaas. Laat ze voortaan kaas offeren”. Artemis, godin van de jacht en dus van het bloed, roept terug: „Dat wijf is knettergek”.

Het ensemble repeteert de scène die ‘Godenberaad’ heet. De regisseur geeft als opdracht er een ordinaire grote mensenvergadering van te maken. Ik zie dat hij in het script met grote, zwarte letters heeft geschreven: „Allerlei vergadertechnieken”.

De spelers, onder wie Geert de Jong, Sacha Bulthuis, Hubert Fermin en regisseur Aus Greidanus zelf als oppergod Zeus, oefenen in ruziemaken. Dat kan op zoveel manieren, die stap na stap worden uitgeprobeerd: vilein, schreeuwend, stil en verbeten, krijsend, ingehouden, gemeen.

De inzet: godin der wijsheid Athene wil dat Odysseus eindelijk naar huis mag. Weg van het eiland waar tovenares Kalypso heerst. Maar zeegod en aardschokker Poseidon is op vakantie, dus een echte godenvergadering kan het niet zijn. Er is geen quorum.

De mensen moeten gehoorzamen aan de goden, is de strekking. Goden staan boven de wet. De mens is een nietig wezen. Regisseur Greidanus geeft een krachtige regieaanwijzing: „Het kan de goden niks schelen dat zo’n miertje als Odysseus in z’n holletje op zijn eiland Ithaka kan kruipen”.

In flitsende teksten schieten de argumenten heen en weer. De god van de krijgskunst Ares heeft zin in strijd. Liefdesgodin Aphrodite wil geen zinloos bloedvergieten. De slotsom is: ons hoogstaande beeld van de Griekse goden valt in gruzelementen. Athene konkelfoest, Zeus is een klein bozig jongetje.

Eerdere afleveringen zijn te lezen op nrc.nl/kunst