Aidsremmers

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO, Unicef, het fonds van het echtpaar Gates en andere hulporganisaties juichen over het succes van hun pogingen aidsmedicijnen beschikbaar te stellen aan iedereen ter wereld die ze nodig heeft. Steeds meer mensen beginnen met de medicijnen. In december vorig jaar slikten ruim 2 miljoen mensen in arme landen medicijnen tegen hiv, het virus dat aids veroorzaakt. Drie jaar eerder waren het er nog maar 400.000. De instroom is dus een succes.

Maar veel mensen stoppen ook weer met de therapie, blijkt nu. Gemiddeld is na twee jaar 40 procent gestopt, schrijven Amerikaanse en Zuid-Afrikaanse onderzoekers deze maand in het gratis toegankelijke online wetenschappelijke tijdschrift PLoS Medicine. De onderzoekers verzamelden de gegevens uit 32 wetenschappelijke publicaties over in totaal bijna 75.000 patiënten, in dertien landen ten zuiden van de Sahel.

De beste programma’s behouden 85 procent van de patiënten, de slechtste hebben na twee jaar minder dan de helft van de oorspronkelijke deelnemers over. En er is waarschijnlijk, schrijven de onderzoekers, sprake van selectieve publicatie: alleen de beste projecten rapporteren waarschijnlijk hun resultaten.

Van de uitvallers onttrekt ruim de helft zich aan de zorg van de kliniek. Het is onduidelijk of die mensen ooit terugkomen in een ander medicatieprogramma. En ongeveer 40 procent gaat dood. Over die doden zeggen de onderzoekers dat het duidelijk maakt dat mensen te laat medicijnen krijgen. In de meeste projecten gaat de medicijnkast pas open als hiv-geïnfecteerden duidelijke ziekteverschijnselen hebben. Ze zijn dan al te ziek.

Antiretrovirale therapie (ART) is niet makkelijk. Het vergt inzicht van de patiënten: ze voelen zich op gegeven moment niet meer ziek, maar moeten toch de pillen blijven slikken. Dat druist in tegen het idee, dat ook in de Westerse wereld nog volop leeft bij mensen die bijvoorbeeld hun antibioticakuur niet afmaken, dat je een medicijn slikt als je je ziek voelt en ermee ophoudt zodra je beter bent. De anti-hiv-middelen geven ook wel eens vervelende bijwerkingen, dus de verleiding om ermee te stoppen is soms groot.

Is dat nu een slecht resultaat? Nee, vinden de onderzoekers, want vroeger stierven mensen met de diagnose aids in Afrika meestal binnen een jaar. De 60 procent van de mensen die twee jaar in het programma blijven, genieten dus al van hun extra levensjaren. Ze kunnen vaak weer voor een gezin zorgen en spelen een rol binnen hun sociale omgeving.

Wim Köhler