Waarom kijken zoveel mensen van nature boos?

Terwijl Charlotte Peltzer uit Maastricht onlangs van de herfstzon genoot, viel het haar op dat voorbijgangers nors keken. Waarom is de neutrale gezichtsuitdrukking van veel mensen ‘boos’?

Misschien keken de ‘boze mensen’ die Charlotte tegenkwam gewoon tegen de zon in. De oorspronkelijke functie van het „boosheidsspiertje”, zo vertelt Berend van der Lei, hoogleraar plastische esthetische chirurgie aan de Rijksuniversiteit Groningen, is namelijk beschermen tegen fel licht. Dit spiertje bevindt zich links en rechts van de neus en zit vast aan de wenkbrauw. Als je het aanspant, trek je je wenkbrauwen naar binnen toe en ontstaan er vaak twee diepe plooien tussen je wenkbrauwen: je kijkt boos.

Sommige mensen trekken het boosheidsspiertje onbewust aan, bijvoorbeeld bij inspanning. „Bij vrouwen leidt dat wel tot negatieve reacties op hun ‘norse’ blik”, zegt Van der Lei. „Daarom laten sommige vrouwen het spiertje uitschakelen door botox. Het gekke is dat dezelfde gezichtsuitdrukking bij mannen vaker als krachtig, of mannelijk wordt ervaren. Zoals bij Tom Cruise die twee diepe groeven tussen z’n wenkbrauwen heeft.”

„Een boos gezicht komt ook vaker voor bij mannen dan bij vrouwen”, vertelt psycholoog Wolf-Gero Lange, promovendus aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. De evolutionaire verklaring is dat het vroeger handig was om een dominant, agressief mannetje direct te herkennen. Lange heeft nog een verklaring: „Er zijn meer boze mannen en meer vrolijke vrouwen.”

„Ik denk dat een boze gezichtsuitdrukking met de zwaartekracht te maken heeft”, zegt Marc Vorstenbosch, docent anatomie aan de Radboud Universiteit. In je gezicht lopen spieren van de schedel naar de huid. Als je je spieren ontspant, zoals bij een neutrale expressie, dan hangt je huid naar beneden door de zwaartekracht. Als je lacht, zijn je spieren actief en dan werken ze tegen de zwaartekracht in.”

Nieuwsgierige lezers kunnen de these van Vorstenbosch – voorzichtig – thuis testen. „Ik zou weleens willen weten of je ook boos kijkt als je met een ontspannen gezicht ondersteboven hangt.”

Elise van der Laan