Straatleven in New York kleurrijk in kaart gebracht

A Guide To Recognizing Your Saints. Regie: Dito Montiel. Met: Dianne Wiest, Robert Downey jr. Shia LaBeouf, Chazz Palminteri. In: 7 bioscopen. ****

Het straatleven in New York is zelden zo hard, maar ook zelden met zoveel genegenheid, kleur en diversiteit in beeld gebracht als in A Guide To Recognizing Your Saints van debutant Dito Montiel. Hij baseerde de film, die verschillende prijzen won tijdens het Sundance filmfestival, op zijn gelijknamige memoires over zijn jeugd in een multi-etnische buurt in de wijk Queens in de jaren tachtig. De intieme vertrouwdheid met zijn materiaal betaalt zich uit. De hitte van van een zomer in New York is bijna voelbaar in de film.

Robert Downey jr. heeft genoeg doorleefdheid om de schrijver – ook in de film ‘Dito’ genaamd – als volwassen man te spelen. Hij keert na vele jaren terug naar zijn oude wijk, omdat zijn vader ernstig ziek is. Hij heeft allang geen contact meer gehad met zijn ouders. De film schakelt vervolgens heen en weer tussen zijn thuiskomst en zijn jeugd. De jonge Dito wordt intelligent vertolkt door Shia LaBeouf; belangrijk, want als Dito niet een beetje slim zou zijn, had hij niet aan zijn milieu kunnen ontsnappen.

Montiel gebruikt een paar postmoderne trucs. Hij laat personages hun eigen toekomst voorspellen terwijl ze tegen de camera praten. Maar die slimmigheden zijn niet zo hinderlijk aanwezig, dat het onoverkomelijk wordt. De film scheert langs de broeierigheid van adolescenten, de straattaal, de verveling, maar uiteindelijk domineert het geweld; de gewelddadigheid van jongens en mannen die zich op geen enkele andere manier kunnen uiten. Dat geldt voor de buurtpsychopaat Antonio, die veel onheil aanricht. Maar op een minder directe manier geldt dat ook voor Dito’s vader Monty (Chazz Palminteri).

Hoofdpersoon Dito doet voorzichtige pogingen om de wereld buiten zijn wijk te ontdekken. Hij waagt het de metro te pakken naar Coney Island, ongehoord in zijn wereld. Hij gaat bij een punkband, waarmee hij naar Californië wil. Zijn vader raakt zo bang om zijn zoon te verliezen, dat hij hem dan nog liever eigenhandig verstoot.

Uiteraard loopt dit allemaal, vele jaren later, uit op een grote confrontatie tussen vader en zoon, in een scène waarin Downey jr. en Palminteri alles uit de kast halen en die door merg en been gaat.