Sieraden zijn er voor iedereen

Tentoonstelling: Schitterend Sieraad. Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, Leiden. T/m 23 maart 2008, di-vr 10-17 uur, za, zo, feestdagen 12-17 uur. Inl. 0900-6 600 600, www.rmo.nl

Schitterend Sieraad in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden is gemaakt voor een specifieke doelgroep: de oudheden- en kunstminnende vrouw van boven de 55. Betekent dit ook dat anderen niet hoeven te gaan?

Net als bij Schitterend Glas, eerder dit jaar in hetzelfde museum, ligt de nadruk op de schoonheid van de tentoongestelde voorwerpen uit de eigen collectie van het RMO. De gouden, zilveren en stenen kostbaarheden uit verschillende streken en tijden liggen op vilt in doosjes in smaakvolle vitrines. Als bij een luxe juwelier. Sommige sieraden zouden nu gemaakt kunnen zijn. Een Egyptisch kettinkje met rode kraaltjes zal bij de doelgroep herinneringen oproepen aan de tijd dat ze als meisjes met kleine kraaltjes zelf kettingen en armbandjes regen.

Maar de tentoonstelling is voor meer mensen de moeite waard. Neem de modebewuste man of vrouw. Op verzoek van het museum hebben kunstenaars en edelsmeden als Jacob de Groes, Anneke Schat, Vera Siemund en Bibi van der Velden op de oudheid geïnspireerde sieraden ontworpen. Niet voor niets kwamen vele modefotografen en -journalisten, inclusief een vertegenwoordiger van Harper’s Bazaar, op de als modeshow verpakte opening van de tentoonstelling af. Het gebeuren met modellen op een catwalk was echter aan sommigen niet besteed, want drie ‘vrienden van het museum’ hebben hun lidmaatschap opgezegd omdat er bij de opening ook een blote borst te zien was.

De bezoeker hoeft de sieraden zelfs niet ‘mooi’ of ‘knap gemaakt’ te vinden om aan zijn trekken te komen. Wie antropologische interesses heeft, concludeert dat de beschreven functies van de getoonde sieraden van alle tijden zijn. Sieraden dienen als lichaamsversiering en om zich van anderen te onderscheiden. Het zijn symbolen van macht en rijkdom. Alleen wie historisch geïnteresseerd is blijft op de tentoonstelling met vragen zitten. Waarom gebruikten de Perzen in de tijd van de Achaemeniden (530-330 v. Chr.) vooral leeuwen en kraanvogels als motieven? En wie was precies Djehoety, de Egyptische generaal van farao Thoetmosis III? Het verhaal dat hij in de vijftiende eeuw voor Christus Jaffa in Palestina heeft ingenomen door soldaten in manden de stad binnen te laten smokkelen doet naar meer kennis verlangen. Maar het museum vergeet ook deze laatste doelgroep niet. Eind november begint Hakken in het zand, over vier eeuwen Nederlands archeologisch onderzoek in Egypte.