Roemeense politici: geen animo voor Europees Parlement

Maar weinig Roemeense politici ambiëren een zetel in het Europees Parlement. Ze blijven liever thuis, dichtbij hun zakelijke contacten. In Boekarest is de show en de poen.

Verkiezingstijd in Roemenië betekent: mooie vrijwilligsters in strakke T-shirts op ieder plein, beloften en leugens die door de ether tetteren, en avond aan avond televisiedebatten die steevast uitmonden in geruzie tussen scheldende machopolitici.

Lokale of landelijke verkiezingen, het maakt niet uit – de Roemenen verliezen zich voor een paar maanden in een chaotisch en carnavalesk theater waarin de waarheid het onderspit delft. Wie de grootste mond heeft telt, en de rijkste politicus heeft het hoogste kijkcijfer. Met een stoet camerateams in zijn kielzog rijdt hij naar het platteland om er zijn bankbiljetten uit te delen aan de armen.

Over precies een maand, op 25 november, gaan de Roemenen naar de stembus om hun kandidaten voor het Europees Parlement in Straatsburg te kiezen. Maar ditmaal is er iets vreemds aan de hand. Geen absurde slogans in het straatbeeld, geen sexy meisjes met partijfolders. De stilte is oorverdovend.

„Er is nauwelijks interesse”, zegt de Roemeense politicus Vasile Dîncu. „In materiële zin hebben de Roemenen een positief beeld van de Europese Unie, omdat daar de subsidies vandaan komen. De Europese Unie is meester en kerstman tegelijk. Soms krijg je er straf van, soms een cadeau. Dat Roemenië ook een constructieve, meedenkende rol kan spelen gelooft niemand.”

Dîncu, schrijver en filosoof uit de West-Roemeense stad Cluj, is een van de 35 Roemenen die sinds september 2005 als waarnemers meedraaien in het vergadercircuit van het Europees Parlement. Nu Roemenië sinds 1 januari van dit jaar EU-lid is mag het land ook officiële gekozen europarlementariërs aanleveren.

Maar analisten verwachten bij de verkiezingen op 25 november een dramatisch lage opkomst. „Met 25 procent mogen we blij zijn”, zegt Radu Florea, werkzaam voor Transforma, een stichting die ijvert voor hervormingen binnen het Roemeense openbaar bestuur. De overheid verspreidt volgens Florea nauwelijks informatie over de Europese verkiezingen en de media laten het volledig afweten. „Die zijn in de ban van nieuwe corruptieschandalen.”

En die zijn er volop. De Roemeense minister van Landbouw moest onlangs vertrekken, beschuldigd van het aannemen van steekpenningen. Hij was al de derde zittende minister die wordt verdacht van corruptie. Tegelijkertijd dreigt de Europese Commissie de stroom van miljarden aan landbouwsubsidies naar Roemenië deels stop te zetten als het land niet uiterlijk vóór 9 november de grondregistratie op orde heeft.

„De schandalen eisen alle aandacht op”, zegt Florea. In de schaarse debatten op de televisie over de betekenis van het Europees Parlement wordt volgens hem vooral gepraat over „wat zo’n europarlementariër gaat verdienen en hoe groot zijn appartement is”.

Het maandsalaris van de Roemeense europarlementariër zal, schat Florea, op 1.000 euro per maand neerkomen. „Dat is een vermogen in dit land waar een leraar amper 250 euro maandinkomen heeft. Maar voor een Roemeense politicus is het een fooi. Hier word je politicus om je zaken af te schermen. Het zijn mensen met geld, en vaak zonder enige kennis van andere talen. Wat moet hij in Straatsburg? In Boekarest is de show en de poen. In Straatsburg wacht de vernedering en de vergetelheid. Ben je een half jaar weg, dan is iedereen in Roemenië je vergeten en lig je eruit.”

Op zoek naar geschikte kandidaten voor het Europees Parlement moest de regeringspartij van liberalen (PNL) van premier Calin Tariceanu iemand van buiten de partij overtuigen: Renate Weber, directrice van de Soros Foundation, voert nu de lijst van PNL voor de Europese verkiezingen aan. Populist en miljardair Gigi Becali belooft namens zijn ultranationalistische partij Nieuwe Generatie zelf af te reizen naar Straatsburg waar hij zich wil aansluiten bij de Europese fractie, waartoe ook Vlaams Belang en het Franse Front National behoren. Florea: „Niemand die Becali gelooft. Ook hij zal op het laatste moment afhaken en een partijklungel sturen. Becali is voorzitter van voetbalclub Steaua Bucuresti en heeft hier zijn zaken. Die kan hij niet achterlaten.”

„Onze politici zijn slechts geïnteresseerd in zichzelf”, zegt Palcu Valentin. Op het centrale plein van Cluj geniet Valentin, manager bij groothandel Metro, met vrouw en baby van de najaarszon. „De Europese verkiezingen zijn bij uitstek de gelegenheid om een lange termijnstrategie voor Roemenië binnen de Europese Unie te ontvouwen. Maar geen politicus die er mee bezig is.”

„Straatsburg krijgt er straks een paar Roemeense non-valeurs bij”, zegt de student Antal Szilárd. Van zijn stadsgenoot, de huidige waarnemer in het Europees Parlement Vasile Dîncu, heeft hij nog nooit gehoord. Szilárd: „In de Roemeense media hoor of lees je niets over het Europees Parlement.”

Dîncu mocht de afgelopen twee jaar namens de PSD, de partij van de postcommunistische sociaal-democraten, ruiken aan hoe het er in Straatsburg aan toe gaat. „Het Europees Parlement was voor mij een school in democratie. Ik heb geleerd dat politiek bedrijven ook op een rationele manier kan, zonder de Roemeense trucs en emoties.”

Zelf houdt hij het voor gezien, hij wil meer tijd besteden aan zijn zoon en aan zijn docentschap filosofie. De ‘democratische leerschool’ raadt hij iedere Roemeense politicus aan. „Maar helaas hebben maar weinigen trek in Europa. Roemenië groeit economisch zó snel dat je hier moet wezen. De Roemeense politicus die naar Straatsburg verhuist gaat er financieel op achteruit.”

Toen Dîncu in 2005 in Straatsburg als waarnemer begon reageerde men in zijn omgeving enthousiast. „Wow! Nu zit je bovenop de verdeling van de subsidies. Ik moest uitleggen dat het in Europa anders werkt en dat ik niet op en neer reis met mijn achterbak vol geld.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Europees Parlement

In het artikel Termijn en salaris europarlementariër (25 oktober, pagina 4) wordt gesproken van een voorstel om de salarissen van leden van het Europees Parlement in 2009 gelijk te trekken. Dat voorstel is eind 2005 aanvaard. Verder is ten onrechte gemeld dat het aantal zetels in het EP in 2009 teruggaat naar 736. Dat moet 751 zijn. Bulgarije zal dan niet 17 zetels bezetten maar 18, evenveel als nu.