Proefballonnen

Stel, je wilt een poesje in huis halen, maar hebt geen flauw idee hoe je partner daar tegenover staat. De strategie die je dan het beste kunt volgen, is deze: „Heb je het al gehoord, Agnes en Alex hebben een poesje uit het asiel gehaald.” Vervolgens wacht je op jubelkreten danwel hoongelach. „Wil jij soms een poesje?” zal de achterdochtige partner daarna vragen. En jij, neusbloedend: „Nee hoor, het was geen voorstel.”

In de politiek is deze methode gangbaar, zo bleek de laatste weken weer. Onderwijsminister Plasterk (PvdA) liet en passant vallen dat de basisbeurs allicht kon wijken voor hogere lerarensalarissen. Binnen 24 uur hadden alle standpunten in alle gelederen zich afgetekend. Dat scheelde weken onderzoek. En in de Kamer kon hij neusbloedend verklaren: „Voorzitter, er is geen voorstel.”

Het poesje dat het ministerie van Defensie graag in huis wil, draagt de naam ‘Blijven Met Minder Troepen’. Hoe zou Nederland daar tegenover staan? Opiniepeilingen zijn duur en onbetrouwbaar. Eenvoudiger is het om een geheim advies van commandant Dick Berlijn uit te laten lekken, en zodoende mappen vol reacties te verzamelen, waarna de neus weer bloedt: „Er is nog niets besloten.”

Het proefballonnetje als opiniepeiler. Ook in Amsterdam is er deze week eentje opgelaten. Pak ouders van relschoppers hun kinderbijslag af. Natuurlijk wist de man die de ballon losliet, PvdA-wethouder Lodewijk Asscher, dat hij geen meerderheid achter zich zou krijgen, maar in elk geval weet hij nu in welke richting de petten staan van raadsleden, politici, stadsgenoten, en betrokken instanties.

Voor de argeloze tv-kijker en krantenlezer is de methode wat hinderlijk, omdat hij als een kleuter behandeld wordt. Alsof hij werkelijk zou geloven dat informatie tussen ’s lands hoogste militair en de minister van Defensie zomaar op straat zou kunnen komen. Alsof hij werkelijk zit te wachten op een langdurige opinielawine over de basisbeurs, die helemaal niet in het geding is. Alsof wij dit soort non-debatjes al niet sinds Wilders’ Koranverbod – toonbeeld van een onhaalbaar proefballonnetje dat louter als opiniebrandstof dient – meer dan beu zijn.

Christiaan Weijts

Schrijver van het boek Art. 285b