Onzichtbaar protest op het Vuurtorenplein

Terwijl de NAVO vanmiddag topberaad hield over de missie in Afghanistan, bepleitten verderop zo’n honderd demonstranten terugtrekking van de Nederlandse militairen.

Ongeveer honderd mensen protesteerden vanmiddag in Noordwijk tegen verlenging van de Nederlandse missie in Afghanistan en het optreden van de NAVO in dat land. Foto Bas Czerwinski 25-10-2007, NOORDWIJK. PROTEST TEGEN HET AFHANISTAN BELEID VAN DE NAVO. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

‘Opheffing van de NAVO’ bepleit het bord dat een meisje van een jaar of zes omhooghoudt – ondersteboven weliswaar. Haar moeder draagt een rode vlag met hamer en sikkel. Een ander spandoek: ‘Drie keer schieten voor wederopbouw’.

De circa honderd mensen die vanmiddag in Noordwijk protesteren tegen de NAVO-top vormen geen doorsnee van de Nederlandse bevolking. Het is de harde kern van de vredesbeweging en activistisch links. Een stuk verderop vergaderen achter kilometers prikkeldraad 26 ministers van Defensie van NAVO-lidstaten in hotel Huis ter Duin. Ze praten over Afghanistan, en over de vraag welke landen Nederland komen bijstaan in Uruzgan. Het antwoord bepaalt mede of Nederland de missie na augustus volgend jaar verlengt.

Voor de demonstranten is die vraag eenvoudig te beantwoorden. Nederland moet weg uit Uruzgan, zo vinden ze, en liefst zo snel mogelijk. Zij zijn vandaag bijeen op initiatief van twee protestbewegingen (Coalitie Stop de Oorlog en Platform tegen de Nieuwe Oorlog) en de politieke partijen SP en Groenlinks. Minister Van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) moet weten, aldus organisator Jan Schaake, dat hij nú de kans heeft zijn „hakken in het zand te zetten en nee te zeggen” tegen verlenging van de missie.

De twee actiegroepen die elkaar vandaag gevonden hebben, zijn het lang niet altijd eens over Afghanistan. Zo pleit Coalitie Stop de Oorlog voor terugtrekking van alle buitenlandse militairen uit Afghanistan. Schaake: „Dat zijn de heel principiële pacifisten.” Zijn eigen Platform tegen de Nieuwe Oorlog wijst militaire inzet niet categorisch van de hand. „We pleiten alleen voor een andere werkwijze in Afghanistan. Ga onderhandelen met de Talibaan, zorg ervoor dat de politie wordt opgeleid, en trek dan zo snel mogelijk je troepen terug. Wij zijn niet tegen iedereen die in het legergroen rondloopt.”

Het Platform bundelt ruim tweehonderd organisaties (vredesbewegingen, migrantenorganisaties, pacifisten en socialistische collectieven), maar in de praktijk stelt het protest van de Nederlandse bevolking tegen de missie weinig voor. Trok de invasie van Irak in 2003 nog vele tienduizenden demonstranten naar protesten in Amsterdam, Afghanistan trekt in Noordwijk slechts honderd demonstranten. Schaake wijt dat aan de complexiteit van het Afghaanse conflict, met diverse stammen, uiteenlopende belangen van buurlanden, situaties die in onderscheiden provincies sterk verschillen, evenals de inzet NAVO-troepen.

Ook na elf Nederlandse doden in Afghanistan is de Nederlandse publieke opinie betrekkelijk lauw. Bart Griffioen, namens de Coalitie organisator van het protest: „Men is minder bereid te demonstreren. Mensen hebben het druk met hun eigen leven. De grote demonstraties zoals ten tijde van Vietnam zijn nu niet haalbaar.” Wel denkt hij dat het protest nog zal aanzwellen. „Ook de Amerikaanse anti-oorlogsbeweging kent pieken en dalen.”

De tegenstanders van de missie kregen twee dagen geleden toestemming voor hun protest van de burgermeester van Noordwijk. Maar dat mag alleen worden geuit op het Vuurtorenplein, zo ver van Huis ter Duin dat het hoge gebouw niet eens te zien is. Omgekeerd zien de vergaderende ministers evenmin iets van het protest.

Maar dichterbij protesteren is ondenkbaar: het gebied rond Huis ter Duin is militair terrein verklaard, bewaakt door het leger. Op het plein geldt het gezag van de politie. Langs de kust rijden ME-busjes uit Brabant Zuid-Oost. Voor de kust vaart een mijnenveger. Een demonstrant vermomd als clown werd gisteren aangehouden door de politie. Ze hield zich niet aan de regels.

Het was niet makkelijk een vergunning te krijgen voor de demonstratie, zegt Griffioen. Volgens hem hebben de veiligheidsdiensten gedreigd „alles en iedereen op te rollen” als de demonstranten te dichtbij komen. „We hebben moeten vechten om de demonstratie te laten plaatsvinden.”

Tragisch, vindt hij, en tekenend voor „het gesloten karakter" van de besluitvorming rond verlenging van de missie in Afghanistan. „Er wordt onvoldoende rekening gehouden met het Nederlandse volk, dat wil dat de Nederlandse militairen vertrekken.” Griffioen wijst op „de peilingen”. Zo vindt slechts een kwart van deelnemers aan het grootschalige 21-minutenonderzoek dat de Nederlandse missie in Afghanistan moet worden verlengd.

Het protest van vandaag heeft zijn oorsprong in de discussie, afgelopen zomer, over verlenging van de missie. Omdat het kabinet er toen niet uitkwam, besloten de protestbewegingen alles op alles zetten om het Nederlandse volk en het kabinet ervan te overtuigen dat de missie zinloos is, dat er onnodig burgerslachtoffers vallen, en dat Nederland zich te veel laat leiden door de Amerikanen in hun strijd tegen terreur.

Jan Schaake vindt dat de NAVO-top zich te veel richt op militair-technische details en aantallen militairen, en niet praat over de réden dat de NAVO in Afghanistan actief is. „De discussie wordt verengd tot de geloofwaardigheid van de NAVO. Maar de vraag of de toestand in Afghanistan er op vooruitgaat, wordt niet gesteld.”

Over oplossingen voor de Afghanen wordt volgens hem evenmin gesproken. Die heeft de protestbeweging trouwens ook niet. Misschien moet er een oplossing in de regio worden gezocht, suggereert Schaake. Hoe dat er in de praktijk uitziet? „Tsja, als ik dat wist, dan zat ik nu in Huis ter Duin mee te vergaderen.”