Een slimme meid kiest haar man hoogopgeleid...

Vrouwen krijgen steeds moeilijker een partner. En mannen gaan dolen.

Dat staat in een boek dat vandaag verschijnt.

Vrouwen komen steeds moeilijker aan een man. Liefdesrelaties gaan sneller kapot. We gaan steeds vaker scheiden. Er komen meer gebroken gezinnen: alleenstaande ouders met kinderen, gezinnen met stiefkinderen, meer stiefvaders en stiefmoeders.

We zien het allemaal al om ons heen, maar er is nu ook boek dat verklaart waarom het allemaal gebeurt. Het heet Liefde à la Carte, en is geschreven door Jan Latten, hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam, en politicoloog en journalist Malou van Hintum. Het boek verschijnt vandaag. Het gaat over de toekomst van de liefde in Nederland.

De huidige onrust op de relatiemarkt is nog maar het begin, staat erin: het wordt nog veel erger. Dat komt door een aantal factoren. Waaronder: vrouwen raken steeds hoger opgeleid. Sterker nog, voor het eerst in de geschiedenis zijn jonge vrouwen hoger opgeleid dan jonge mannen. „We zijn ongemerkt een nieuw tijdperk ingegleden”, zegt Jan Latten (1952).

Meisjes studeren sneller af dan jongens, halen hogere cijfers en vaker hun diploma. „Die trend zet door en het resultaat zal de samenleving dramatisch veranderen.” Want: voor al die hoogopgeleide vrouwen wordt het steeds moeilijker een partner te vinden.

Vrouwen willen namelijk bij voorkeur een gelijk of hoger opgeleide man. Ook de middelbaar opgeleide vrouwen. Er ontstaat op de relatiemarkt dus een tekort aan hoogopgeleide mannen.

Dat wordt voor een deel opgelost doordat vrouwen vaker kiezen voor een hoogopgeleide man die al een relatie met kinderen achter de rug heeft, zegt Latten. „We zullen dus meer tweedeleg-vaders zien, de komende jaren, mannen die met meerdere vrouwen achter elkaar kinderen zullen krijgen.”

Maar vrouwen kunnen toch ook een láger opgeleide man nemen om kinderen mee te krijgen? Dat kan. „De man net iets minder opgeleid dan de vrouw, dát zal wel gebeuren. Maar de extremen zullen elkaar niet vinden. Vrouwen willen over het algemeen, zeker als ze kinderen willen, een partner met gespreksstof, inkomen en een grotere kans op intelligente kinderen.”

Latten denkt dat door deze trend in de toekomst steeds meer mannen langs de kant komen te staan op de relatiemarkt. Steeds meer lager en middelbaar opgeleide mannen zullen nooit kinderen krijgen. „Ik noem dat de groep dolende mannen.”

Maar ook hoger opgeleide mannen zullen steeds vaker nooit meer kinderen krijgen, denkt Latten. Ze wachten langer om zich te binden, en zijn uiteindelijk amper meer in staat iets van hun vrijheid op te geven waardoor vrouwen sneller de moed zullen opgeven en hen zullen dumpen als ze kinderen willen.

Ook daarom wordt de hoogopgeleide man die al kinderen heeft aantrekkelijker als partner: hij heeft bewezen zich voor langere tijd te kunnen binden en zal dit ook willen. „Mannen die ooit een serieuze relatie gehad hebben, weten dat ze er gelukkiger van worden dan alleen door het leven te gaan.”

Maar niet alleen het gestegen opleidingsniveau van vrouwen verstoort de relatiemarkt. Dat gebeurt ook door een aantal andere trends, die al veel langer aan de gang zijn. De ontkerkelijking bijvoorbeeld. En de acceptatie van anticonceptie, de lossere normen over gezinsvorming en de emancipatie.

Door al die factoren wordt het steeds minder nodig een ongelukkige relatie vol te houden. Alleen de romantiek is nog over als basis voor de liefde – relaties worden breekbaarder. Er zijn nu al circa 38.000 scheidingen per jaar, en nog meer samenwonenden gaan uit elkaar. Die trend zet door. Er groeien meer kinderen dan ooit op in een eenouder gezin of in een stiefgezin.

Het boek zegt duidelijk waar al deze toegenomen keuzevrijheid en nieuwe mogelijkheden in de liefde toe kunnen leiden: tot veel stress, onzekerheid en ongeluk. Het toegenomen individualisme dat de huidige twintigers en dertigers kenmerkt, en dat ervoor zorgt dat relaties sneller worden ingeruild voor nieuwe, wordt min of meer gehekeld. „Alleen het IK telt”, staat ergens. En: „Als je een beter alternatief hebt, gooi je je oude rommel weg”.

Zijn er dan helemaal geen positieve kanten aan de flexibelere liefdesmarkt? „Jazeker”, zegt Latten. „Je krijgt minder ongelukkige stellen. En iedereen kan gelukkig worden, ook mensen buiten het standaardgezin. Je kunt tegenwoordig trouwen, samenwonen, alleen blijven, latten, homovader worden, alleenstaande moeder. En als je ongelukkig bent in een relatie, kun je een tweede kans krijgen. Dat is pure winst. Misschien had ik dat duidelijker in het boek moeten zetten.”

In de toekomst zal het steeds vaker de vrouw zijn die bepaalt met wíe ze kinderen krijgt. Latten voorziet op grond hiervan de opkomst van de matriarchale samenleving, een samenleving waarin vrouwen de dienst uitmaken. „Vrouwen zullen steeds vaker de rode draad vormen in het leven van een kind. We maken de overgang naar een moedermaatschappij.”

Dat is slecht nieuws voor de mannen, vindt hij. „Vrouwen hebben in een patriarchale samenleving altijd nog de functie van moeder. Mannen zijn in een matriarchale samenleving alleen nog maar verwekker, en die functie zal door steeds minder mannen worden vervuld.”

Mannen zijn de grote verliezers? „Ja. In de Scandinavische landen lijken vrouwen die voor het eerst zwanger zijn nu al een voorkeur voor een dochter te hebben. Omdat meisjes minder problemen opleveren, het beter doen op school. Mannen worden minder gewild.”

Vrouwen waren decennia de underdog, nu zijn de mannen aan de beurt? „Misschien is het een nieuwe fase in de evolutie: alleen mannen die voldoen aan nieuwe kwaliteitseisen – bepaald door vrouwen – krijgen de gelegenheid zich voort te planten.”

Zo positief is dat niet voor vrouwen, zegt Latten. Er mag dan een matriarchale samenleving aankomen, er zullen wel steeds meer vrouwen in de toekomst zonder man door het leven gaan. Of althans, zonder serieuze partner. Want vrouwen zullen wel vriendjes blijven houden. Voor de seks, gewoon, als gezellig maatje. Maar als vrouwen kinderen willen, dumpen ze die weer, en gaan ze met andere ogen zoeken.

Er is maar één winnaar, op de toekomstige liefdesmarkt, zegt Latten. En dat is de hoogopgeleide man van, zeg, 30 tot 50 jaar. Die al kinderen heeft.

Hij is de winnaar in de liefde.

Malou van Hintum en Jan Latten ; Liefde à la carte. Trends in moderne relaties. Uitgeverij Archipel