Waarom worden schepen door vrouwen gedoopt?

„Waarom worden schepen altijd door vrouwen gedoopt?”, vraagt Gerda de Jong uit Maassluis. „In het kader van de emancipatie zou ik het prima vinden als mannen ook schepen ten doop houden.”

De vraag van De Jong wortelt in haar jeugd. „Mijn vader had liever niet dat ik ook loods zou worden, want het idee dat een vrouw het voor het zeggen had op een schip vond hij niets.” Sindsdien kan De Jong het gezegde ‘een vrouw en een kip is de pest op een schip’ niet rijmen met het voorrecht van ‘het ritueel van de laatste beletselen’.

Het was prinses Charlotte, dochter van de Britse koning George III, die – vermoedelijk eind achttiende eeuw – als eerste vrouw het tewaterlatingsceremonieel verrichtte, vertelt Marcel Kroon, bibliothecaris van het Maritiem Museum in Rotterdam. De koning wilde hiermee de „representatieve activiteit” van zijn dochters verhogen.

Het uitbrengen van een heildronk leek George III echter niet zo elegant. Als alternatief moest de prinses de fles tegen de boeg stukgooien. Echt gracieus bracht Prinses Charlotte het er niet van af. Ze miste namelijk de boeg en raakte het hoofd van een toeschouwer. Kort daarop werd het voorschrift uitgevaardigd dat de fles voortaan aan een touwtje (taliereep) moest zwaaien. Kroon: „En in de loop der tijd werd het vrouwelijk gebruik in alle scheepsbouwlanden overgenomen.”

Opzij-hoofdredacteur Cisca Dresselhuys, boegbeeld van feministisch Nederland, is nog nooit gevraagd. „Als ik een schip zou mogen dopen, zou ik dat zeker doen. Want als ze mij vragen, zit daar vast en zeker een emancipatorisch doel achter: het schip zou bijvoorbeeld naar Aletta Jacobs heten.” En zou Dresselhuys het kúnnen? „Ik was altijd erg slecht in balspellen op school, slap handje van gooien”, geeft ze toe. „Het zou nog een hele toer worden om die fles kapot te krijgen.”

Geen aanrader dus. Als de fles niet breekt of de boeg mist, betekent dat rampspoed. Een mythe? Allerminst. Bij de doop van het cruiseschip de Aurora sloeg de fles een gat in de boeg en bleef heel. In 2002 brak er een virus uit: 580 zieken, twee doden.

Steven de Jong