Mijn directeur is een gorilla

De tijd dat collega’s op de hei brainstormen is echt voorbij. Tegenwoordig vergelijken ze zichzelf liever met een orang-oetan in de Apenheul.

Ben je een mannetjes-mantelbaviaan, luidruchtig maar met respect, of ben je eerder een gorillakind dat graag spelenderwijs leert? En vlooi je jouw collega’s wel eens? Even een praatje maken, even koffie halen, zodat je het signaal afgeeft dat je geen kwaad wil.

In de Apenheul in Apeldoorn is veel van het sociale gedrag op werkvloeren terug te zien bij apen, zegt bioloog Patrick van Veen. De werkvloer is een apenrots en het zou een hoop stress en frustratie schelen als we zo af en toe eens onze collega’s observeren zoals biologen apen observeren. Daarom heeft Van Veen het bedrijf Apemanagement opgestart. Hij houdt bedrijven en teams, van managers tot secretaresses, een spiegel voor. Want je moet natuurlijk niet drie dominante gorilla’s op één afdeling zetten.

Van Veen werkte zelf ooit bij een verzekeraar en kwam in een managementcursus terecht. Hij verbaasde zich over het gedrag van zijn collega’s. Hij begon ze te observeren. Uiteindelijk ging hij hetzelfde doen bij apen en schreef twee boeken over de parallellen: Help, mijn baas is een aap en Dierbare collega’s. In de cursussen leert hij vooral waar te nemen. „Je moet niet verwachten dat je na een middag weggaat met een oplossing voor een probleem in je bedrijf.”

Er duiken steeds meer alternatieve cursussen, workshops en trainingen op. Brainstormen op de hei lijkt uit te zijn. Bedrijven gaan bijvoorbeeld het theater in om werksituaties na te spelen. Er worden yogacursussen en intuïtietrainingen aangeboden voor bedrijven. Koeien knuffelen voor het aanleren van non-verbale communicatie en een lachcursus om de stress weg te lachen. Dat alles om de samenwerking te bevorderen.

Petra Derks spreekt van een trend. Zij is programmamanager bij de Bestuursacademie, het opleidingsinstituut voor lokaal openbaar bestuur. „Trainingen zijn steeds minder gericht op sleutelen aan de persoon en steeds meer op het begrijpen van de omgeving.”

Een bobono chimpanseemannetje stuift door zijn verblijf. Stof vliegt op, hij gilt en maakt zich groot. Na een paar seconden bedaart hij weer. Het heeft geen enkele indruk gemaakt op de rest van de groep, alleen op de kijkende mensen. Bij de bonobo’s zijn de vrouwen de leiders. Ze gaan politieke allianties met elkaar aan. „De sociale groepen die bonobo’s vormen zijn door allerlei fusies ontstaan”, zegt Van Veen. „Een bedrijf dat in een fusietraject zit, komt hier de bonobo’s observeren. Ze moeten zich verplaatsen in de dierentuinmanager. Als er nieuwe mannetjes in de groep moeten, wie zou je er dan uit halen?”

Welke apen Van Veen gaat observeren met een groep, hangt af van het probleem waar ze mee worstelen. Met verzekeraars gaat hij meestal naar de orang-oetans. „ Orang-oetans zijn solitair, maar kennen ook sociale structuren.” Hij gebruikt de actualiteit van de Apenheul. Toen er enige tijd geleden een gevecht om het leiderschap bij de gorilla’s was, nam hij zijn groepen daar mee naartoe.

Rens van Wingerden, senior accountmanager bij een bedrijf voor digitale leerprocessen, Stoas Learning, zegt veel te herkennen van wat Van Veen zojuist in een lezing heeft verteld. Welke aap hij is, weet hij nog niet precies.

„Maar het is interessant om je af te vragen waarom mijn directeur af en toe langs de bureaus loopt en zonder werkelijke interesse vraagt hoe het gaat.”