Iran de as van het kwaad? Ja, net als Finland zeker!

President Bush voorziet een Derde Wereldoorlog als Iran kernwapens zou krijgen.

Dat soort retoriek is niet alleen volstrekte nonsens, maar ook nog gevaarlijk.

Tijdens een bijeenkomst met verslaggevers zei president Bush vorige week dat het „om de Derde Wereldoorlog te vermijden van belang lijkt, te voorkomen dat Iran de kennis krijgt die nodig is om een kernwapen te maken”.

Dit was niet de oprisping van een neoconservatieve gek of marginale politicus die de publiciteit zoekt. Dit was de president van de VS die het spookbeeld van de Derde Wereldoorlog opriep als Iran de kennis zou verwerven om een kernwapen te maken.

De Amerikaanse discussie over Iran heeft elk contact met de werkelijkheid verloren. Norman Podhoretz, de neoconservatieve ideoloog bij wie Bush over dit onderwerp te rade is gegaan, heeft geschreven dat president Ahmadinejad van Iran „lijkt op Hitler; een revolutionair die zich ten doel stelt het huidige internationale systeem omver te werpen en ten langen leste te vervangen door een nieuwe orde die beheerst wordt door Iran en geregeerd wordt door de godsdienstig-politieke cultuur van het islamofascisme”. Voor deze onthutsende stelling levert Podhoretz geen spoor van bewijs.

Ziehier de werkelijkheid. Iran heeft een economie ter grootte van de Finse en een jaarlijkse defensiebegroting van zo’n 4,8 miljard dollar. Het is sinds het einde van de 18de eeuw geen land binnengevallen. De VS hebben een bbp dat 68 maal zo groot is en besteden 110 keer meer aan hun defensie. Israël en alle Arabische landen (behalve Syrië en Irak) hebben zich stilzwijgend of actief tegen Iran verenigd. En dan moeten wij geloven dat Teheran elk moment het internationale systeem omver kan werpen en het zal vervangen door een islamofascistische orde? Op welke planeet wonen we?

Toen de tamelijk gematigde Mohammed Khatami in Iran tot president werd gekozen, legden de Amerikaanse conservatieven uit dat hij maar een stroman was. De echte macht, zeiden ze terecht, werd uitgeoefend door de niet-gekozen „Hoogste Leider”, ayatollah Khamenei. Nu Ahmadinejad president is, beweren ze dat die zijn vinger aan de atoomknop heeft. (Maar ho, Iran heeft geen knop en zal die volgens de CIA op zijn vroegst pas over drie tot acht jaar hebben, op een moment dat Ahmadinejad misschien geen president meer is.)

Vorige week zei de Republikeinse presidentskandidaat Rudy Giuliani dat de Sovjet-Unie en China in de Koude Oorlog konden worden afgeschrikt, maar dat dit bij Iran onmogelijk is. Het bewind van de Sovjets en de Chinezen had nog een „residu van rationaliteit”, legde hij uit. Hmm. Stalin en Mao – die achteloos het bevel gaven tot de dood van miljoenen landgenoten, opstanden en revoluties aanstichtten en hele landstreken uithongerden – waren rationele mensen. Maar Ahmadinejad niet; en wat heeft hij nu voor vergelijkbaars gedaan?

Als ik moest kiezen wie ik als gek zou omschrijven, Kim Jong Il van Noord-Korea of Ahmadinejad, dan zou ik geen ogenblik aarzelen. Tien jaar geleden liet Kim Jong Il twee miljoen van zijn landgenoten verhongeren en dwong de rest om zich in leven te houden door gras te eten, terwijl hij sloten dure Franse wijn invoerde. Hij heeft andere schurkenstaten atoomtechnologie verkocht en zijn buurlanden bedreigd met proeflanceringen van raketten. Toch zullen de VS voor miljarden dollars bijdragen aan de internationale hulp aan Pyongyang.

We zijn op weg naar een onomkeerbare confrontatie met een land waarvan we haast niets weten. De VS hebben al bijna 30 jaar geen diplomaten in Iran. Er zijn nauwelijks ontmoetingen geweest tussen Amerikaanse functionarissen en hoge Iraanse politici of ambtsdragers. We hebben geen contact met de levendige samenleving van het land. Iran is voor ons een zwart gat – net als Irak in 2003 was geworden.

De enige keer dat we serieus met Teheran hebben onderhandeld, was in de laatste dagen van de invasie in Afghanistan in 2001, om in dat land een nieuwe politieke orde te scheppen. Volgens Bush-gezant James Dobbins waren de Iraniërs „zeer professioneel, open, betrouwbaar en behulpzaam”. Volgens Dobbins maakten de Iraniërs in 2001 een opening tot betere betrekkingen met de VS, maar kwam er geen reactie. Zelfs na de in 2002 gehouden toespraak over de As van het Kwaad, weet hij nog, boden ze hun medewerking in Afghanistan aan.

Vorig jaar schreef islamoloog Bernard Lewis, een naaste adviseur van Bush, een stuk in The Wall Street Journal waarin hij voorspelde dat Ahmadinejad op 22 augustus 2006 een einde aan de wereld zou maken. Dit is de datum „van de nacht waarin veel moslims herdenken dat de profeet Mohammed op het gevleugelde paard Buraq naar ‘de verste moskee’ en daarna naar de hemel en terug reed. Dit zou als een geschikte dag kunnen worden beschouwd voor het apocalyptische einde van Israël en zonodig van de hele wereld”. Dit zou heel komisch zijn, als het niet zo gevaarlijk was.

Fareed Zakaria is columnist van het liberale Amerikaanse weekblad Newsweek.