Ineens zijn er 150.000 moslims minder in Nederland

Door een nieuwe aanpak van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijken er minder moslims in Nederland te zijn dan werd aangenomen. Het zijn er geen miljoen, maar 850.000.

Eén miljoen. Zoveel moslims zijn er in Nederland, zo stelde het Centraal Bureau voor de Statistiek altijd.

Het miljoen werd vaak genoemd, bijvoorbeeld in discussies over de islam in Nederland. Geert Wilders, fractieleider van de Partij voor de Vrijheid, sprak ooit van een „tsunami van islamisering” in Nederland.

Vandaag blijken er ineens 150.000 minder moslims in Nederland te zijn, zo maakte het CBS vanochtend bekend. Het blijkt dat het afgelopen jaar ongeveer 5 procent van de Nederlandse bevolking moslim was. Dat zijn 850.000 personen. Een miljoen moslims zullen er naar verwachting pas over 10 à 15 jaar zijn, zo kan uit de bevolkingsprognose van het CBS worden afgeleid.

Dat het aantal moslims lager uitvalt, komt door een nieuwe, nauwkeuriger, rekenmethode. Tot voor kort bepaalde het CBS het aantal moslims altijd door per allochtone herkomstgroep het aantal moslims te bepalen, en die getallen bij elkaar op te tellen. Sinds kort maakt het bureau gebruik van enquêtegegevens. In de enquête geven ondervraagden zelf aan tot welke religieuze gezindte zij zich rekenen.

Als je het ze vraagt, blijkt dat vluchtelingen die in Nederland asiel gekregen hebben, minder vaak moslim te zijn dan de inwoners in hun land van oorsprong. „Nu is duidelijk dat de niet-westerlingen die naar Nederland zijn gevlucht geen representatieve afspiegeling van de bevolking van het herkomstland vormen”, zo zegt demograaf en CBS-onderzoeker Jan Latten in een toelichting. „Ze komen soms uit een verlichte bovenlaag waarvan sommigen bovendien juist vanwege hun levensovertuiging uit het land van herkomst zijn gevlucht.” Kijk naar Ayaan Hirsi Ali.

Dit is vooral te zien bij de Iraniërs in Nederland, van wie bijna de helft in Nederland geen moslim is, terwijl in Iran 98 procent moslim is. Maar het geldt ook voor Irakezen en Egyptenaren in Nederland, van wie circa één op de drie geen moslim is.

De hamvraag is natuurlijk of ook het aantal moslims van Turkse en Marokkaanse afkomst in Nederland lager uitvalt door de nieuwe telling van het CBS. Dat blijkt niet of nauwelijks zo te zijn, zegt demograaf Latten. „Bij deze groep speelde ‘vlucht’ geen rol.” Sterker nog, deze twee groepen zijn vrijwel volledig islamitisch gebleven. Circa negen van de tien zeggen moslim te zijn. Er waren in 2006 364.000 inwoners van Turkse afkomst en 323.000 van Marokkaanse afkomst. Daarvan waren 325.000 Nederlanders van Turkse afkomst en 260.000 van Marokkaanse afkomst islamitisch. Deze twee bevolkingsgroepen zijn de afgelopen tien jaar met bijna 200.000 gegroeid.

In het recente WRR-rapport over identiteit staat dat deze groepen vergeleken met autochtonen een zeer sterke identificatie met hun godsdienst hebben, hetgeen de sociale integratie kan belemmeren. „In combinatie met de sociaal-economische achterstanden leidt dat tot een tendens tot afzondering”, zegt Latten. „Bij elkaar wonend in sterk gesegregeerde wijken, eigen bakkers, groentezaken en slagers; ze gaan met elkaar op school en ze trouwen met elkaar. De segregatie neemt toe.”

Moslims van Turkse en Marokkaanse afkomst zijn veel sneller persoonlijk beledigd of gekwetst als ze op hun geloof aangesproken worden dan autochtone (gelovige) Nederlanders. Op de stelling: ‘Niemand mag mijn geloof in twijfel trekken’, zegt 55 procent van de Turken, en 47 procent van de Marokkanen ‘ja’; tegen 10 procent van de autochtonen.

Het is nog niet te zeggen of de jonge allochtone moslims van de tweede of derde generatie minder waarde hechten aan het geloof dan hun (voor)ouders. (Een allochtoon is iemand van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren. Iemand van de eerste generatie is zelf ook in het buitenland geboren. Iemand van de derde generatie is strikt genomen geen allochtoon – die heeft alleen één of meer grootouders die elders zijn geboren.) Feit is wel dat 18- tot 29-jarige allochtonen onverminderd hechten aan een partner van gelijk geloof, zo vond het CBS. Bijna acht op de tien mannen en zelfs negen op de tien vrouwen vinden dit (zeer) belangrijk, zo zegt Latten. „Het is geen open gemeenschap waar je makkelijk in kunt trouwen als niet-moslim”, zegt Latten.

Latten sluit niet uit dat de komende decennia wel meer afvalligheid zal voorkomen onder moslims, maar dat het aantal moslims desondanks zal blijven toenemen. Hij sluit ook niet uit dat het met de islam uiteindelijk net zo gaat als met de ‘autochtone’ geloven: naarmate meer moslims afvallig worden, blijft er een orthodoxere groep over.

Alleen als je veronderstelt dat er geen afvalligheid is, de mix aan bevolkingsgroepen ongeveer gelijk blijft en ook in de toekomst 47 procent van alle niet-westerse allochtonen in Nederland moslim is, dan zou het aantal moslims in 2050 kunnen uitkomen op 1,3 miljoen, zo zegt Latten. Het aantal autochtone Nederlanders is dan volgens de prognose 12 miljoen, de totale bevolking 16,8 miljoen. In 2050 is dus circa 8 procent van de bevolking moslim.