Goeie rappers spoel je terug

Rapper Joell Ortiz zou te dik zijn om een echte ster te worden, kreeg hij te horen van platenmaatschappijen.

Nu heeft hij getekend bij het label van producer Dr.Dre.

„So what, it’s the second day I wore those jeans, I was chilling yesterday, they don’t stink…” Op het rauwe nummer Brooklyn Bullshit toont de rappende latino Joell Ortiz (27) zich een eenvoudige jongen die met een paar dollar probeert te overleven. Hij koopt zijn bier op krediet bij de buurtsuper, woont nog bij zijn moeder, scheert zijn hoofd kaal om de kapper uit te sparen en legt met zijn vrienden geld in om gezamenlijk een zakje wiet te kunnen kopen. Hij doet in niets denken aan het hypermaterialistische archetype van de moderne rapper.

Zijn leven kende twee momenten waarop het even leek dat hij de achterbuurt voorgoed achter zich zou laten, vertelt Ortiz. Hij blonk uit in basketbal en kreeg een studiebeurs aangeboden maar ging niet op het aanbod in omdat zijn moeder op dat moment met een drugsverslaving worstelde. „Ik wilde bij haar in de buurt blijven omdat ik bang was dat iets met haar zou gebeuren.” Ook onderscheidde hij zich als rapper en kwam hij bij platenlabels terecht. „Maar daar vertelden mensen me dat ik iets te dik was om een ster te kunnen zijn. Ze kregen de middelvinger van me; ik ben gestopt met het zoeken naar een platendeal.”

Dat die platendeal er uiteindelijk toch is gekomen, is volgens Ortiz niet te danken aan ‘sigarenrokers die niet weten wat er op straat speelt en nog nooit gehuild hebben van de honger’, maar aan de platenmaatschappijmedewerkers helemaal onderaan de voedselketen: de stagiair. Ortiz: „De mensen die bij zo’n label de koffie moeten halen, dat zijn degenen die mijn muziek zijn gaan promoten bij hun meerderen. Ze herkennen zich in de raps. Ook al ben ik succesvol, dan zal ik nooit opscheppen over mijn dure ketting. Ik zal juist benadrukken dat het succes zo goed voelt omdat ik uit het riool kom.”

Op zijn album The Brick/Bodega Chronicles lijkt niets erop te wijzen dat Joell Ortiz binnenkort met een Hummer tussen zijn villa’s zal pendelen. Centraal staan vier nummers van elk 125 onafgebroken rijmregels waarin Ortiz op doffe, melancholische beats zijn levensverhaal rapt zonder te pauzeren voor zoiets luchtigs als een refreintje. Het is grauwe straathoekblues die fel contrasteert met de digitale, stuiterende clubrap die hiphop momenteel domineert. Ortiz: „Ik wil de muziek maken waar ik zelf een fan van ben geworden en ik houd niet van die dansnummers. Ik wil dat een dj me draait omdat ik een goede rapper ben en niet omdat ik het publiek vertel welk danspasje ze moeten doen.”

Een goede rapper is een rapper die je terug moet spoelen, vindt Ortiz. Een rauwe, slimme, creatieve rapper met gevoel voor humor die speelt met metaforen en concepten. „Ik wil je niet negentig regels lang mensen laten horen doodschieten; waarom laat je me niet lachen? Waarom zorg je er niet voor dat ik mijn vriend bel en zeg dat hij naar die ene regel van je moet luisteren? Ik kom uit de wijk Brooklyn in New York en daar is de competitie voor rappers gigantisch. Ik check al mijn raps driedubbel om te zorgen dat ik me onderscheid en de aandacht grijp.”

Ortiz mag de platenindustrie met een middelvinger begroeten, de kans is wel degelijk aanwezig dat hij binnenkort een van de meest lucratieve paradepaardjes van diezelfde industrie is. De ironie wil dat hij kort na zijn besluit om de muziekwereld de rug toe te keren, werd benaderd door een van de machtigste mannen in de hiphopwereld, producer Dr. Dre, die eerder de carrières lanceerde van uitermate succesvolle hiphopmiljonairs als Snoop Dogg, Eminem, 50 Cent en The Game. Op dit moment is Ortiz bezig met de opnames van een nieuw album dat op Dr. Dre’s Aftermath-label moet uitkomen. „Ik had de hoop opgegeven en nu zit ik bij het machtige imperium van Dr. Dre. Dat is best wel bizar, ja.”

Dr. Dre mag aan de wieg hebben gestaan van talloze succesvolle carrières, er zijn nog veel meer voorbeelden van rappers die van hem een contract aangeboden kregen die daarna nauwelijks meer iets van zich lieten horen. Maar Ortiz gelooft om twee redenen dat het hem wel zal lukken. In eerste instantie ziet hij een cruciaal verschil tussen Dr. Dre, die zelf artiest is en met rapgroep NWA (Niggers With Attitude) de goudmijn van gangsta rap aanboorde, en de eerder genoemde sigarenrokers. Ortiz: „Eminem en 50 Cent konden gewoon zichzelf zijn, Dre gaf ze alleen een groter podium. Hij geeft je als artiest vrijheid; wil juist dat je de muziek blijft maken waar hij in eerste instantie door is geraakt.”

Wat volgens Ortiz ook belangrijk is: hij heeft Een Verhaal. „Bij Eminem ging het om zijn afkomst, 50 Cent was de gangsta en ik ben voor het eerst in jaren weer een latino die goed kan rappen. In het begin van mijn carrière werd ik geboekt voor Latijns-Amerikaanse muziekavonden en moest ik echt smeken om bij de rappers gezet te worden. Ik wil die muur waar rappende latino’s tegenaan lopen slopen.”

De Hummers, kettingen en villa’s moeten nog even wachten, maar groupies heeft Ortiz al. Op zijn MySpace-pagina staan onder het kopje ‘friends’ alleen maar foto’s van sexy poserende dames. Wanneer we hem daarmee complimenteren, schiet hij in de lach. „Haha, dankjewel man. Tja, vroeger had ik die dames niet. Die foto’s zijn om mezelf daar aan te herinneren.”