Solidariteit NAVO moet gelijmd worden

Het functioneren van de NAVO is volgens de Amerikanen in het geding. Waar is de solidariteit nog als het maar niet lukt om extra manschappen naar Afghanistan te sturen, vragen zij zich af.

Een militair bondgenootschap heeft de beschikking over in totaal twee miljoen manschappen en is dan toch niet in staat om voldoende mensen (ruim 4.000 man extra) en materieel te vinden voor de operatie in Afghanistan. De Amerikaanse minister van Defensie Richard Gates deed gisteren in de Oekraïense hoofdstad Kiev geen moeite zijn verbazing te verbergen.

Al veel langer ergeren de Amerikanen zich aan de geringe mate van solidariteit die de NAVO-lidstaten tonen bij het optreden in Afghanistan. Deze actie werd, toen de organisatie vorig jaar zomer het commando van de Amerikanen overnam, reeds diverse keren aangeduid als „lakmoesproef voor de geloofwaardigheid van het bondgenootschap’’. Het is ook een actie waarvan NAVO-topman Jaap de Hoop Scheffer van het begin af aan heeft gezegd dat de alliantie het zich niet kan permitteren dat die mislukt. Morgen en overmorgen praten de ministers van Defensie van de 26 lidstaten van de NAVO over die kwestie tijdens een informele bijeenkomst in Noordwijk.

Graag wordt er in Washington aan herinnerd dat de NAVO is gegrondvest op solidariteit tussen de leden. Is er niet dat befaamde artikel 5 dat bepaalt dat een aanval op één wordt beschouwd als een aanval op allemaal? De eerste echte out-of-area operatie van de NAVO, dus buiten het eigen grondgebied, is geen verdedigingsactie zoals bedoeld in dat artikel. Maar het ontwijkingsgedrag dat sommige lidstaten vertonen, baart de Amerikanen zorgen.

Al eerder dit jaar verklaarde de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Richard Boucher tijdens een bezoek aan Brussel dat het functioneren van de NAVO als zodanig in het geding was, nu zoveel landen weigerden om voldoende troepen beschikbaar te stellen en ze evenmin naar de meest riskante gebieden in Afghanistan wilden uitzenden.

Het probleem wordt nijpend. Volgens NAVO-bronnen zit de organisatie tien procent onder de gewenste sterkte in Afghanistan. En dit terwijl de afgelopen elf maanden er reeds 7.000 militairen extra zijn bijgekomen, in totaal ruim 41.000. Niet alleen NAVO-landen nemen deel aan de zogeheten ISAF-operatie die door de VN is geïnitieerd, ook twaalf andere landen. Het gaat daarbij ook om de vraag wat al die militairen uit de verschillende landen mogen en vooral niet mogen. Iedere lidstaat zit met vormen van voorbehoud, zogeheten caveats, die door de eigen nationale regering zijn vastgesteld.

„Er zijn teveel caveats’’, aldus NAVO-topman De Hoop Scheffer, maar hij is allang blij dat ze minder rigide zijn als aan het begin van de missie. „We hebben behoorlijk vooruitgang geboekt met als meest markante punt dat in noodgevallen iedere individuele bondgenoot iedere andere bondgenoot, waar ook in Afghanistan bij zal springen. Dat is een belangrijke doorbraak’’, aldus De Hoop Scheffer tegen deze krant.

Morgen en overmorgen zal in Noordwijk vooral over de vraag worden gesproken hoe de reeds aanwezige mensen en middelen zo effectief mogelijk kunnen worden ingezet, aldus John Colston, adjunct secretaris-generaal voor defensiebeleid en planning bij de NAVO gisteren in Brussel.

Diplomatiek taalgebruik voor een ongetwijfeld fors debat over wie van de lidstaten bereid is een grotere verantwoordelijkheid op zich te nemen. Een voorproefje van die discussie vond twee weken geleden al plaats in de IJslandse hoofdstad Reykjavik waar de NAVO-assemblee – gevormd door parlementariërs uit de lidstaten – bijeenkwam. Daar moesten vooral de Duitsers het ontgelden, die weliswaar met een flink aantal mensen in Afghanistan zitten maar tevens weigeren mensen beschikbaar te stellen voor het veel onrustiger zuiden waar de Talibaan zeer actief is. Onlangs besloot het Duitse parlement tot verlenging van de missie in Afghanistan maar wel op basis van het huidige mandaat: dus geen verplaatsing van de troepen naar elders.

Vervolg NAVO: pagina 3

NAVO

Met wapens alleen is strijd niet te winnen

Vervolg van pagina 1

De inzet van de verschillende landen wordt des te urgenter nu een land als Nederland dat met rond de 1800 man in het zuiden zit, versterking van anderen eist, wil de missie na 1 augustus van het volgend jaar nog verlengd worden. Het Nederlandse kabinet zal hier naar verwachting over een maand een besluit nemen. Nederland stelt als voorwaarde dat er meer landen bijkomen om zodoende het politieke draagvlak van de missie te vergroten. Ook wil Nederland hiermee alvast de basis leggen voor het overdragen van het commando in het zuiden. Mocht besloten worden tot verlenging van de aanwezigheid dan zal dit namelijk tevens gepaard gaan met de mededeling dat Nederland na 1 augustus volgend jaar nog maar hooguit twee jaar als ‘lead-nation’ wil fungeren.

Een andere voorwaarde is dat duidelijker wordt gemaakt dat het in Afghanistan gaat om een opbouwmissie. Anders gezegd: de civiele aspecten moeten meer over het voetlicht komen. Wat dat betreft vind Nederland landgenoot De Hoop Scheffer aan haar zijde die de internationale gemeenschap al diverse keren heeft opgeroepen meer mensen en middelen beschikbaar te stellen voor de opbouw van het land omdat de strijd in Afghanistan nooit alleen militair kan worden gewonnen.

Het zijn uiteindelijk de Afghanen zelf die hun land zullen moeten besturen. Vandaar ook de wens van de Amerikanen dat op zeer korte termijn 3.000 man beschikbaar worden gesteld om Afghaanse politiemensen en militairen op te leiden. In dit verband wordt op het NAVO-hoofdkwartier nogal smalend gedaan over de bijdrage van de Europese Unie in dit verband. Na talloze vergaderingen van de diverse EU-gremia werd onlangs gemeld dat de Europese Unie honderd mensen voor dit doel had weten te verzamelen, die in fases zouden worden uitgezonden.

Aan de andere kant is de NAVO ook wel blij met deze gang van zaken. Want hiermee is opnieuw bewezen dat de Europese Unie ondanks de ambities van enkele lidstaten – Frankrijk voorop – bij lange na nog geen militaire concurrent is van de NAVO.

Dat is goed nieuws dat de mensen op het hoofdkwartier in Brussel in deze tijd wel weer kunnen gebruiken.

Navo in Noordwijk

Pagina 3

Georgië wil lid worden

Nederland zoekt steun voor operatie in Uruzgan

Vesting aan zee

Rectificatie / Gerectificeerd

Minister Gates

In het artikel Solidariteit NAVO moet gelijmd worden (23 oktober, voorpagina) wordt de Amerikaanse minister van Defensie Richard Gates genoemd. Gates’ voornaam is Robert.