Marokkaantjes verlangen vrijheid

Jeugdtheater: Haram, door Theatergroep Wederzijds. Tournee: t/m 1 dec. Vanaf 7 jaar. Inl: 020-6824854 of www.wederzijds.nl

„Nederland, prima land,” zegt de Marokkaanse vader in Marokko. „Maar de kinderen zijn er te vrij. Veel te vrij, ze kennen eer noch schaamte”.

Nu we het volgens prinses Máxima zonder nationale identiteit kunnen stellen, is Haram, de nieuwe jeugdvoorstelling van Theatergroep Wederzijds, een vloek en een zegen. Regisseur Paulien Geerlings weet je direct te grijpen. Ze grijpt je, en laat je vervolgens met strak volgehouden spanning afdalen in de peilloze diepte van een cultureel bepaalde generatiekloof: die tussen conservatieve Marokkaanse ouders en hun puberende, ‘verhollandste’ kinderen. Op hun laatste vakantiedag in Marokko krijgen Houari (Daniël van Klaveren), Aziza (Kaltoum El Fan) en Said (Erol Struijk) van hun vader te horen dat ze nooit meer naar hun vertrouwde Nederland zullen terugkeren. Dat zien ze absoluut niet zitten. Hoewel het ‘haram’ is, een ‘schande’ voor de hele familie, besluiten ze weg te lopen.

Ja, in Haram schuren de culturen. Maar wie hierin alleen de vloek wil horen, is met grote stappen snel thuis. In de mooie, bijzonder vitale tekst van Ad de Bont klinkt vooral een verzoenende stem – en die is allesbehalve identiteitloos.

De drie acteurs spelen zowel de kinderen als de ouders. Hun rolwisselingen verlopen soepel en ongekunsteld. Is actrice Kaltoum El Fan bijvoorbeeld even niet de vrijgevochten dochter, maar de behoudende moeder, dan trekt ze bij wijze van hoofddoek haar slobbervest over het hoofd. Wat ook goed werkt, zijn de razendsnelle locatiewisselingen. De achterwand van het toneel bestaat uit draaibare panelen. Met één paneelzwaai reizen we van het ene naar het andere land. Aan de ene zijde zien we foto’s van Nederlandse migrantenwijken, aan andere dikke, door de zon uitgedroogde muren vol Arabische ornamenten.

Met veel gevoel voor dramatische eenvoud vertellen Geerlings en De Bont een spannend en aangrijpend verhaal over het verlangen naar individuele vrijheid. Wat dat betreft, zit je beter in Nederland dan in Marokko, zo draagt het stuk onmiskenbaar uit. Deze wat al te eenzijdige blik weet Wederzijds te verruimen door knap in te haken op de actualiteiten. Zo vertelt de Marokkaanse vader (Erol Struijk) hoe hij Nederland heeft zien veranderen. Hoe politiek en media een handel in angst zijn begonnen, en hoe de tweedeling tussen ‘wij’ en ‘zij’ zo alsmaar sterker is geworden.

Haram is meer dan alleen maar een boeiende voorstelling. In de onderstroom van de theatrale verbeelding klinkt een intelligente politieke boodschap: pas als we onze culturele verschillen erkennen, kunnen we een begin maken met het overbruggen ervan.