Komeet verloor even zijn staart

Het werd wel voor mogelijk gehouden, maar was nog niet eerder waargenomen: een komeet die zijn staart verliest. Afgelopen april overkwam het komeet Encke, een onopvallende komeet die telkens in ruim drie jaar tijd in een ruime baan rond de zon beweegt. In april, toen de komeet in de buurt van de zon was, verdween zijn staart. De oorzaak was een uitbarsting op de zon, en n afloop daarvan ontstond een nieuwe staart.

Het hagedisachtige verschijnsel in de ruimte werd waargenomen door STEREO-A, een van twee identieke satellieten die ruwweg in de baan van de aarde rond de zon draaien: de ene voor de aarde uit, de andere er achter aan. Vanuit deze twee posities volgen zij in drie dimensies het ontstaan en de ontwikkeling van uitbarstingen in de uitgestrekte corona rond de zon.

Komeet Encke bevond zich tussen 16 en 26 april in het beeldveld van STEREO-A. Op 20 april verscheen hierin ook een reusachtige gasbel die uit de zonnecorona was weggestoten. Toen deze miljard ton gas de komeet had bereikt, werd diens staart in eerste instantie helderder, om vervolgens van de komeetkern af te breken. Maar nog geen uur later was achter deze kern een nieuw, lichtend spoor verschenen: de komeet was een nieuwe staart aan het vormen.

De staart van een komeet bestaat voor een deel uit geïoniseerde gassen die door de zonnewarmte uit de ijzige komeetkern zijn vrijgemaakt. Een ander deel bestaat uit de stofdeeltjes die uit het ijs ontsnappen. Vourlidas en zijn collega’s denken dat Encke's staart werd losgetrokken door het magnetische veld aan de voorzijde van de aanstormende gasbel. Dit veld veroorzaakte zoveel turbulentie en instabiliteit dat de staart losliet en door de gasbel werd meegeveegd. De druk van het gas in de bel zou voor deze loslating ontoereikend zijn geweest.