Jaren dertig kende ook een Beweging

In zijn boek Fear of Freedom waarschuwt Erich Fromm voor de zogeheten rebellen bij wie de rancune van een middenklasse die haar politieke geweten heeft uitgeschakeld en slechts op zoek is naar zondebokken, zich vermengt met het opportunisme in dienst van massademagogie. Aldus Fernando Savater in zijn `Woord vooraf` bij dit boek. Rita Verdonk begint een `beweging`, omdat het woord `partij` bij veel mensen een negatieve associatie zou oproepen en de interne partijdemocratie gewoon niet goed werkt. Voor de oorlog was er iemand in Nederland die een hekel had aan zowel het woord als het begrip `partij`, die de onbetwiste leider wilde zijn omdat dat zoveel beter werkt, en die deswege een `beweging` oprichtte: Anton Mussert. Zijn bezwaar tegen partijen heette niet `denken in blokjes` (Verdonk), maar `schotjesgeest`. Tegenover ”futloosheid, onmacht, onwil, onverschilligheid, ongeloof, verdeeldheid, schotjesgeest en krakeelzucht” wilde hij ”wilskracht, fierheid, plichtsgevoel, geloof in eigen kracht en bestaansrecht, nationale zin en solidariteitsgevoel” stellen. Staan we nu voor `een nieuwe politiek`, toen stonden we voor `een nieuwe tijd`. De overeenkomsten met `Trots op Nederland` lijken schier adembenemend. Verdonk is de eerste niet in de na-oorlogse geschiedenis met een beweging, maar zó kras hebben we het nog niet gezien.