Is de woordenschat van het Nederlands klein of groot?

„Laatst zei weer iemand dat het Nederlands niet zo’n grote woordenschat heeft”, mailt Marion Keijzers. „Is dat echt zo? Kunnen Engelstaligen zich bijvoorbeeld beter uitdrukken?”

Die „iemand” waar Marion het over heeft, zit er helemaal naast. Op een bepaalde manier dan. Wij Nederlanders kunnen een onbeperkt aantal nieuwe woorden maken. „Plak -branche, -bedrijf of -techniek maar ergens achter”, zegt Ton den Boon, hoofdredacteur van de Dikke van Dale. ‘Fietsventieldopjesbedrijf’, bijvoorbeeld. Galgje is niet voor niets zo populair onder Nederlanders.

Maar zulke galgje-woorden halen de woordenboeken niet, want daarin staan alleen woorden met een eigen betekenis. Van Dale telt er ongeveer 250 duizend, maar ook dat is een selectie. Een totaal van één miljoen Nederlandse woorden komt meer in de buurt, zo becijferde emeritus hoogleraar lexicologie Piet van Sterkenburg in 1989 in het boek Taal van het Journaal. „Maar misschien worden niet al die woorden gebruikt”, aldus Van Sterkenburg. En taal leeft – verouderde woorden verdwijnen en nieuwe komen erbij.

Lastig dus, dat woorden tellen. Ook in het Engels. „De Engelsen hebben wel meer synoniemen dan wij”, zegt Nicoline van der Sijs, auteur van onder meer het Groot Leenwoordenboek. Erfenisje van de Frans-Normandische overheersing van Engeland na 1066. Van der Sijs: „Naast veel ‘gewone’ Engels woorden staat een deftig Romaans leenwoord.” Wroetend in de boerengrond bleef een varken dus heel Germaans swine heten, terwijl zijn vlees pas in een elitaire mond kon verdwijnen als pork, afgeleid van het Franse porc (varken). Idem woorden als sheep en mutton (van mouton) deer en venison (van venaison) en cow en beef (van boeuf).

N.B.: ook de Nederlandse taal is rijk aan synoniemen, vooral op typisch Hollandse terreinen. Handelaren kunnen iets ‘kopen’, ‘aanschaffen’, of ‘op de kop tikken’, secretarissen maken ‘aantekeningen’ of ‘notulen’ en iedereen houdt van ‘geld’, ‘poen’, ‘centen’ en – sinds Def Rhymz – van ‘doekoe’.

Ingmar Vriesema