Olieprijs staat overdreven hoog door speculatie

De prijs voor ruwe olie lijkt onvermijdelijk te stijgen naar een niveau van 90 dollar per vat, terwijl de prijs in januari nog maar net boven de 50 dollar stond. De prijsspiraal is vooral het gevolg van speculatie en geopolitieke onzekerheid, maar heeft weinig te maken met fundamentele aanbod- en vraagfactoren. Als die straks wel weer de doorslag zullen geven, kan de prijs wel eens scherp gaan dalen.

Wereldwijd hebben de voorraden aan opgeslagen ruwe olie een absoluut record bereikt van 4,1 miljard vaten, ondanks een productiebeperking door de Opec (de organisatie van olieproducerende landen) van ongeveer 600 miljoen vaten dit jaar. Het aanbod lijkt de vraag ruimschoots te overtreffen.

De olieconsumptie in de Verenigde Staten is de afgelopen jaren gedaald en bedroeg in 2006 maar liefst 1,3 procent minder dan in het jaar daarvoor, aldus het Britse olieconcern BP. Mondiaal steeg de olieconsumptie in dezelfde periode met slechts 0,6 procent, terwijl het reële bruto binnenlands product in de hele wereld met 4 procent toenam. Dat duidt erop dat de hogere prijzen de groei van de vraag hebben beknot. En het Internationaal Energie Agentschap verwacht niet dat de olieconsumptie dit jaar zal stijgen.

Gezien het beschikbare aanbod rechtvaardigen de geopolitieke risico’s geen grote premie bovenop de basisprijs. Zelfs als Iran zou besluiten om de export te bevriezen, zouden de opgeslagen voorraden ruwe olie in de wereld het tekort 2,7 jaar lang kunnen opvangen, aldus Oppenheimer. Dat is langer dan Iran een productiestop waarschijnlijk zou kunnen volhouden, gezien de afhankelijkheid van het land van de olie-export. Andere problemen – bijvoorbeeld in Irak – zouden nog minder invloed op het aanbod hebben.

Olie lijkt ook duur in vergelijking met aardgas. Per vat kost olie doorgaans zes tot tienmaal zoveel als aardgas (waarvan de prijs wordt vastgesteld per mmbtu, een maatstaf voor de energieconsumptie). Momenteel kost olie twaalf maal zoveel. Aardgas kan nog wel iets duurder worden, want het huidige niveau van 7,50 dollar per mmbtu is het gemiddelde van de afgelopen jaren. Maar de kloof duidt erop dat de olieprijs overdreven hoog is.

Het lijkt erop dat de hausse op de grondstoffenmarkt de olieprijzen heeft meegesleept. Maar het marktsentiment kon wel eens snel omslaan, zeker als de kredietmarkten opnieuw onderuitgaan of als zich een economische inzinking voordoet. Als dat gebeurt en de fundamentele factoren opnieuw de prijs gaan bepalen, zal een vat olie voor 90 dollar tot het verleden behoren.

Cyrus Sanati