Bokbier, geen doordrinker

Herst, tijd voor bokbier. Op het PINT bokbierfestival komen liefhebbers bij elkaar.

Pure nostalgie, want bokbier kan het hele jaar door worden gebrouwd.

Bierliefhebbers hebben het al aan de kleur van de bladeren kunnen zien. Bokbier, het kastanjebruine seizoensbier, ligt weer in de schappen.

Dat bokbier alleen in de herfst wordt gebrouwen, heeft louter een nostalgische reden, vertelt Harry van de Wiel, directeur van de Rotterdamse Stadsbrouwerij de Pelgrim. Want bokbier kan tegenwoordig in elk jaargetijde worden gemaakt. Een belangrijk onderdeel van het brouwproces is het koelen van de wort tot 18 graden Celsius. Wort is de basis van bier. Als je er hop aan toe voegt en dit mengsel lucht, gist en tijd geeft, dan ontstaat er bier. In de Middeleeuwen waren er geen koelinstallaties. Er werd met bierbrouwen gewacht tot de temperatuur laag genoeg was. Meibok, ook wel lentebok genoemd, werd om dezelfde reden gebrouwen voordat de temperaturen weer stegen.

Bokbier komt uit Duitsland, daar wordt het al sinds de Middeleeuwen gedronken. In Nederland wordt het sinds 1983 verkocht. Inmiddels is het een populair seizoensbier. Bij de Pelgrim wordt in het bokbierseizoen 6.000 liter bokbier verkocht, net zoveel als pils. „Voor een speciaalbier is dat uitzonderlijk veel, want het is zwaarder en heeft een uitgesproken smaak en is daarom geen typisch doordrinkbier”, meent Van de Wiel.

De liefhebbers van het seizoensbier ontmoeten elkaar dit weekeinde op het jaarlijkse PINT bokbierfestival in de Beurs van Berlage in Amsterdam. „Alle brouwers van Nederland, hoe groot of hoe klein ze ook zijn, krijgen een even grote stand”, zegt Van de Wiel. Met een afzet van 1.000 liter per week is zijn brouwerij een van de kleinere van het land.

„Voordat het festival wordt geopend, proeven we elkaars bier”, vertelt Van de Wiel. „Dat is een heerlijk moment, dan is de herfst pas écht begonnen!” Voor de brouwers is vooral vrijdagavond van belang. Ze strijden dan om de eretitel ‘Beste Bokbier’. Ook de Pelgrim dingt mee naar de prijs. In de achterste kamer van de brouwerij staan al vaten klaar om te proeven.

Brouwer Willem Roggeveen vertelt dat brouwen grofweg in drie fasen gaat: mouten, brouwen en vergisten. In de eerste fase wordt gerst ‘vermout’, het jasje van de gerst wordt verwijderd. „Wat overblijft plaats ik in een kiembak, om het te laten ontkiemen. Zodra de korrels ontkiemd zijn, wordt het proces stilgezet. Dat gebeurt tijdens het eesten (verhitten). Dit is ook wat de kleur aan de mout geeft. Hoe warmer hoe donkerder.” Vervolgens worden de beginnende plantjes gepoetst en van de worteltjes ontdaan. Het product dat dan ontstaat heet mout.

„Dat is fase één”, zegt Roggeveen, „dan moet je nog beginnen met brouwen. Het brouwproces van bokbier is niet heel anders dan van pils. De donkere kleur is dankzij een hogere temperatuur tijdens het eesten”, legt Roggeveen uit. „En een bokbier is sterker dan pils omdat er meer mout inzit. Dat betekent meer gisting en dus meer alcohol. Het is net als met koffie, hoe sterk wil je ‘m hebben?”

De bokbieren in vaten twee en zes smaken totaal verschillend. Dat klopt, zegt Harry van de Wiel, „Geen biertje smaakt hetzelfde: bier brouwen is een biochemisch proces en dat is elke keer een beetje anders.”

Na een uitgebreide smaaktest wordt de knoop doorgehakt. Een iets lichter, droog en mouterig exemplaar wordt uitgekozen voor het Bokbierfestival. „Wij gaan winnen”, zeggen Van de Wiel en Roggeveen hoopvol.

Het dertigste PINT bokbierfestival op 26, 27 en 28 oktober 2007 in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Bezoekers kunnen meer dan vijftig bokbieren proeven. Toegang 7 euro, consumpties 2 euro: www.pint.nl