‘Wie schulden heeft, is niet geneigd tot werk’

Staatssecretaris Aboutaleb ergert zich aan tv-spotjes die consumenten ertoe verleiden om geld te lenen. Verbieden kan niet, maar waarschuwen voor de risico’s kan wel.

Staatssecretaris Aboutaleb (Sociale Zaken, PvdA) greep, toen hij nog wethouder was in Amsterdam „meerdere keren per maand” in om te voorkomen dat gezinnen hun huis werden uitgezet. Het waren mensen met forse betalingsachterstanden: ze hadden hun huur, energie- en telefoonrekening niet betaald. Aboutaleb kondigde gisteren maatregelen aan die mensen moeten behoeden voor het maken van te hoge schulden.

Kunnen burgers niet zelf op hun portemonnee letten?

„Sommigen wel, anderen niet. Feit is dat 100.000 huishoudens in Nederland problematische schulden hebben. Van hen heeft 80 procent een uitkering. Elk jaar staan er meer mensen op de stoep bij de schuldhulpverlening.

„De overheid heeft er belang bij om schulden te voorkomen. Mensen met een uitkering die schulden hebben, voelen geen prikkel om te gaan werken. Het geld dat ze verdienen, gaat voor een groot deel naar hun schuldeisers.”

U wilt het ‘rood staan’ bij de bank ontmoedigen. Wat verandert er?

„Veel mensen hebben een doorlopend krediet, waarmee ze bijvoorbeeld drie maanden 1.600 euro rood kunnen staan. Voor sommige mensen is dit een manier om het ene gat met het andere te vullen. Dat kan straks niet meer. Als iemand langer dan een maand rood staat, moet de bank zijn kredietwaardigheid toetsen. Dat kan betekenen dat die persoon niet meer rood mag staan.”

Wat gebeurt er als ik op mijn spaarrekening veel geld heb staan, maar op mijn betaalrekening rood sta?

„Dan bent u wel kredietwaardig, maar zal de bank u vragen uw tekort aan te zuiveren.”

Veel mensen kopen bij winkels spullen op afbetaling. Wat doet u daartegen?

„Alle bedrijven die leningen verstrekken moeten beter gaan checken of hun klanten wel kredietwaardig zijn. Er komt, naast het Bureau Krediet Registratie, een Landelijk Informatiesysteem Schulden, waar betalingsachterstanden in geregistreerd worden. Dat is een particulier initiatief van onder meer de woningcorporaties, de energiebedrijven en het Leger des Heils.

„Mensen die in financiële nood zitten en die bijvoorbeeld een wasmachine willen kopen op afbetaling, verzwijgen nu dat zij achterlopen met het betalen van hun rekeningen. Dat blijft straks niet meer verborgen.”

Wanneer kom ik in dat systeem? Als ik mijn huur een maand te laat betaal?

„Zo’n vaart zal het niet lopen. De meeste woningbouwcorporaties ondernemen pas actie als u een betalingsachterstand heeft van twee maanden.”

Veel mensen sluiten een hypotheek af die is gebaseerd op twee inkomens. Is dat ook een risico?

„Nee, want bij een hypotheek heb je een huis als onderpand. Als er iets gebeurt, kun je het huis verkopen om de schuld af te lossen.”

Advertenties en reclamespotjes voor leningen moeten straks voorzien worden van een waarschuwing tegen de risico’s van lenen. Waarom verbiedt u die advertenties niet, net als tabaksreclame?

„Ik erger me aan tv-spotjes waarin je een stel gezellig achter de computer ziet zitten om een lening af te sluiten. Even later zie je ze samen een nieuwe keuken uitzoeken. Dat beeld is wrang als je de schuldhulpverlening kent.”

„We hebben onderzocht of je dit soort reclame kunt verbieden, maar dat kan niet. Financiële dienstverleners hebben nu eenmaal het recht reclame te maken voor hun producten.”