Rotterdamse fiscus vastberaden jager

De belastingdienst in Rotterdam hanteert spitsvondige methoden om wanbetalers tot betalen te dwingen. Wie fors achterloopt met zijn gemeentelijke belastingen dreigt zelfs zijn parkeervergunning kwijt te raken.

De gemeentelijke belastingdienst in Rotterdam laat niet met zich spotten. Die staat bekend als een vastberaden jager op wanbetalers; daar heeft Rotterdam er heel wat van. De belastingambtenaren doen dat met een spitsvondigheid die je eigenlijk eerder aan belastingadviseurs toedicht.

Eerder maakte de dienst al naam door beslag te leggen op het prijzengeld van de Postcodeloterij toen een Rotterdamse postcode de winnaars leverde. De wanbetalers kregen hun prijs nooit in handen maar met de gemeente hadden ze schoon schip gemaakt. Die actie was voor herhaling vatbaar maar geluk laat zich niet dwingen; noch voor de deelnemers noch voor de gemeente.

Maar deze zomer was het weer zo ver. De PostcodeKanjer viel in de Rotterdamse wijk Feijenoord, postcode 3071. Een gebied dat 500 wanbetalers huisvest. Van hen bleken er 34 een winnend lot te hebben. Van hun prijzengeld ging 11.800 euro rechtstreeks naar de gemeente ter delging van hun belastingschulden: meestal onbetaalde parkeerbonnen, hondenbelasting en onroerendezaakbelasting. De hele actie had 91 andere wanbetalers zo zenuwachtig gemaakt dat ze op voorhand 30.000 euro in de gemeentekas stortten, zelfs al hadden ze niets gewonnen.

Dit keer meldde ook de Belastingdienst zich bij de Postcodeloterij om daar inkomstenbelastingschulden te innen. Goed voorbeeld doet goed volgen. Trouwens, beide belastingdiensten kennen elkaar al van gezamenlijke acties. Ze zetten jarenlang bij de ingang van de Maastunnel auto’s aan de kant om alles te kunnen controleren wat er aan voertuig en bestuurder te controleren valt.

Tegenwoordig gaat het allemaal veel moderner met camera-auto’s die in het voorbijrijden kentekens registreren en controleren. Een auto van een wanbetaler krijgt ter plekke een wielklem. Op die manier hebben 150 automobilisten dit jaar alsnog 120.000 euro aan achterstallige belastingen betaald.

Rotterdam zet wanbetalers sinds deze week ook op andere manieren in de klem. Wie een forse betalingsachterstand heeft met een van de gemeentebelastingen, raakt zijn parkeervergunning kwijt. Lik op stuk fiscale stijl. Naar schatting zullen slechts 160 Rotterdammers hun vergunning echt kwijtraken. De rest kiest naar verwachting eieren voor zijn geld en betaalt meteen of in termijnen.

Dat is een slimme en goedkope manier van belastingincasso. Vergunninghouders moeten zich toch eens per jaar aan het loket melden. Daartegenover is het opsporen en verkopen van de auto’s van wanbetalers omslachtig. Dat geldt ook voor andere wettelijke incassomethoden als het afromen van salaris of het verkopen van huisraad. Die verregaande middelen heeft de overheid specifiek gekregen voor het streng en verantwoord innen van belastinggeld.

Voor andere taken beschikt de overheid over weer heel andere bevoegdheden. Bijvoorbeeld een vergunningensysteem om de beperkte parkeerruimte eerlijk te verdelen. Parkeervergunningen zijn er in soorten en maten. Een eigen vaste parkeerplek kost in Rotterdam 20 euro per maand. Vrij parkeren bij meters kost met een vergunning 9 euro per maand. De gemeente ziet de parkeervergunningen als kortingskaarten voor het normale parkeertarief.

Waar ligt de grens? De fiscus heeft zijn eigen machtsmiddelen en die gaan al heel ver. We zijn op veel terreinen van de overheid afhankelijk. Is dan straks ook de vergunning voor een dakkapel gekoppeld aan het stipt betalen van de onroerendezaakbelasting? De Rotterdamse creativiteit overschrijdt de grens van het juridisch mogelijke als het in misbruik van macht ontaardt.

Los daarvan staat de politieke vraag naar de maatschappelijke aanvaardbaarheid van dit stoere invorderingsbeleid. Het aanpakken van wanbetalers wordt een oorlog met veel meer middelen dan de belastingwet toekent. De omgang tussen burger en overheid kan zo een stuk rauwer worden.

Aertjan Grotenhuis

Voor meer informatie en reacties: nrc.nl/geld