Kroniek van een aangekondigde dood Jongensruzie

In het Amsterdamse Slotervaart leidde een ruzie op een school anderhalve week geleden tot een dodelijke steekpartij. Waarom lossen jongeren hun geschillen op deze manier op? Ruim anderhalf jaar geleden schoot een 19-jarige jongen in Amersfoort de 16-jarige Babak dood. Anatomie van een jeugdconflict.

Eén kogel, van circa vijftig centimeter afstand in de borst geschoten, maakte een einde aan het leven van Babak Hadjipour Arda. Hij zeeg ineen onder de Kamperbinnenpoort, het begin van de winkelstraat in Amersfoort. Hij bloedde ter plekke dood. Het was zaterdagmiddag 25 maart 2006, iets over vieren. De straat was afgeladen vol met winkelend publiek.

Sidney, de toen 19-jarige schutter, rende in paniek naar het huis van zijn tante en verstopte daar het wapen. Daarna spoedde hij zich naar het ouderlijk huis van zijn vriendinnetje Charrity om op verhaal te komen en te bedenken wat hij zou doen. De geruchtenmachine op MSN draaide inmiddels op volle toeren. De Amersfoortse chatters wisten al dat het Sidney was die Babak had neergeschoten. De politie kwam daar ook snel achter. Een arrestatieteam kon de bedeesde en bange Sidney rond half tien ’s avonds zonder problemen inrekenen.

Korte tijd later vlogen de eerste stenen door de ramen bij Charrity en moesten zij en haar familie met behulp van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) onderduiken. Sidney had de trekker overgehaald, maar Charrity zou hem daartoe hebben aangezet, vonden de vrienden van Babak. Twee maanden later werd ze gearresteerd. Nu staat ze samen met Sidney terecht.

Amersfoort leek in rep en roer na deze ‘zinloze moord’. De matties, vrienden van Babak schreeuwden om wraak. ‘Toni Tupac’, een Angolese vriend van Sidney die bij de schietpartij aanwezig was maar niets met de zaak te maken had, werd in elkaar geslagen. Op woensdag deed de politie een inval in twaalf huizen van vrienden van Babak, waarbij ze in vier woningen wapens aantrof. Vijf jongens tussen 16 en 18 jaar oud werden aangehouden en dezelfde dag nog vrijgelaten.

De stille tocht van die avond werd een kwartier voor aanvang door burgemeester Van Vliet verboden. Er waren signalen binnengekomen dat er op het toegestroomde publiek van zo’n tweeduizend jongeren geschoten zou worden, een gerucht dat de hele dag al in de stad de ronde deed. Vader Hossein forceerde emotioneel en schreeuwend een weg door het politiekordon en liep toch naar de plek waar zijn zoon was bezweken. De politie liet de tocht daarna maar gewoon doorgaan. Die verliep verder kalm. Maar in Amersfoort bleef het niet lang rustig.

Jongeren en hun ouders waren geschokt. Ze probeerden antwoorden te vinden op vragen die na iedere steek- of schietpartij onder jeugdigen klinken: waarom lossen jongeren hun geschillen op deze manier op? Wat moeten we doen om dergelijke misdrijven te voorkomen? Moeten we wennen aan dit jeugdgeweld?

Pipa

Tijdens rechtszittingen verschijnt Sydney steevast in een spijkerbroek, gympen en een witte trui van het onder Antillianen populaire merk Karl Kani. Hij lijkt de rustige, onhandige en ietwat onnozele meeloper. Hij is ongeveer 1,80 meter lang, heeft een breed, afgetraind postuur, drinkt weinig, rookt niet en gebruikt geen drugs. Uiterlijk is voor hem belangrijk. Een middel om veel vriendinnetjes te veroveren. Zijn grote vriendelijke ogen richt hij doorgaans op een punt onderaan de tafel van de rechter. Hij praat met een plat Utrechts accent en iedere keer klinkt zijn stem als een motor die opgestart wordt, alsof hij die dag nog niet heeft gepraat. Hij doet zijn best om op alle vragen antwoord te geven en werkt goed mee. Alleen op de vraag naar de herkomst van het wapen, weigert Sidney te antwoorden. Dat is via een oom gekocht en familie verraad je niet.

De forensisch psychologen en psychiaters schrijven hem een gemiddelde intelligentie toe. Sidney is een introverte vriend en makkelijk te beïnvloeden. Een leerling-schilder bij het ROC in Leusden die, althans voor het fatale schot, serieus iets van zijn leven probeert te maken. Een zoon die het goed met zijn Antilliaanse moeder en stiefvader kan vinden. Een vriendje dat gek is op Charrity. Of liever gezegd was, want de relatie heeft anderhalf jaar cel niet overleefd.

Charrity is veel moeilijker te duiden. Haar moeder is Colombiaans, haar vader Nederlands. Ze loopt er altijd op en top verzorgd bij, meisjesachtig, met gouden sieraden, in mooie hippe kleren die fraai haar goede figuur accentueren. Op iedere zitting draagt ze een ander kapsel. Ze lijkt nauwelijks te begrijpen wat er om haar heen in de rechtszaal gebeurt en geeft met zachte stem afgemeten antwoorden op vragen van rechters, advocaten en de officier van justitie. Over haar eigen rol in Babaks dood blijft ze vaag.

Vraag van rechter Bender: „Je klasgenootje Dina heeft de donderdag voor Babaks dood je haar nog gedaan. Volgens Dina en andere klasgenoten heb je toen gezegd dat Sidney een pipa (pistool)) had en dat Babak dat weekend nog dood zou gaan.”

Charrity wijst naar haar kapsel. „Wat ik op mijn hoofd heb kost twee dagen om te doen. Dina liegt dus.”

Haar rol bij de dood van Babak is minder klein dan ze doet voorkomen.

Charrity kende Babak van de Mulock Houwerschool in Amersfoort, een school voor kinderen met gedrags- of psychische problemen. Babak, van Iraanse afkomst, zat daar omdat hij „een motivatieprobleem had”, aldus zijn docent Rudo Bakker. „Maar hij was een erg leuke jongen, die heel creatief was.” Ook een jongen met problemen, blijkt uit het strafdossier. Die agressief kon zijn, halsstarrig. Een jongen met verkeerde vrienden, zoals de Nederlandse Tom. Beide jongens hoorden bij de zogenoemde Nieuwlandgroep, een groep jongens die het winkelcentrum in de gelijknamige Vinex-wijk in Amersfoort-Noord onveilig maakte met vernielingen, inbraken, overlast en andere kleine criminaliteit. Tom was een gangmaker. Babak was meer de meeloper. Sociaal tegenover zijn vele vrienden. Geliefd, maar geenszins een lieverdje. „Een echte klootzak”, zegt een ondernemer in het winkelcentrum die geregeld Babak in zijn zaak kreeg.

Tom en Charrity hadden tot september 2005 een relatie en waren, in de woorden van docent Bakker „de leiders van het schoolplein”. Volgens klasgenoten waren ze zeer nadrukkelijk aanwezig. Buiten schooltijd waren ze gewelddadig, ook tegen elkaar. Tom sloeg Charrity en Charrity sloeg terug. Haar ouders dwongen Charrity de relatie te beëindigen. Tom achtervolgde en sloeg haar nog steeds. Na twee aangiften werd hij gearresteerd en veroordeeld voor mishandeling en stalking. Later werd hij van school gestuurd.

Vanaf dat moment, het nieuwe schooljaar in 2005, ging het mis tussen Babak en Charrity. „Die twee waren water en vuur”, zegt Bakker. „Ze betrokken ook andere leerlingen bij hun ruzie, die vaak openlijk op school werd uitgevochten.” Babak wilde dat Charrity terugging naar Tom. Charrity vond dat Babak zich er niet mee moest bemoeien. De situatie was voor de school niet meer te handhaven. De veiligheid van de andere leerlingen kwam in het geding. Begin 2006 werden ze allebei van school verwijderd. Charrity zat sindsdien vooral thuis, of hing rond op straat.

Of ze was met Sidney. De relatie die ze rond september met hem kreeg, was meteen serieus. Charrity liet een tatoeage met Sidney's naam zetten boven haar schaamstreek. Een paar maanden later raakte ze zwanger van hem. Sidney en zij wilden het kindje houden, maar Charrity kreeg een miskraam.

Pimp

Sidney raakte bevangen door Charrity, zeggen zijn vrienden. Vriend Toni Tupac zag hem al die maanden niet meer. Sidney zat volledig onder de plak, verklaart Toni later aan de politie. Charrity toonde zich bezitterig. Ze vermoedde dat ene Nadia achter Sidney aan zat. Ze sms’te: „Ik kom je opzoeken. Dan vermoord ik je. Zoek een pimp.” En: „Je moeder kankerhoer. Val mijn man niet lastig. Ik maak je dood.” Het bleef niet bij woorden. Op 7 januari wachtte ze Nadia samen met Sidney op bij een bushalte. Ze spuugde Nadia in het gezicht, gaf haar enkele klappen en trok plukken haar uit haar hoofd. Sidney greep niet in. Nadia deed aangifte, maar daar gebeurde verder niets mee.

Ondertussen maakte Charrity nog steeds ruzie met de Nieuwlandgroep, een ruzie waar Sidney bij betrokken raakt. Tegen heug en meug, want hij kende Babak en Tom nog uit betere tijden. Het zijn vage kennissen die hij eens op een oud en nieuw feestje is tegengekomen. Desondanks vond in december 2005 de eerste gewelddadige confrontatie plaats. Sidney werd ’s middags in de stad klemgereden door Tom en een vriend. Hij kreeg flinke klappen met onder meer een boksbeugel. ’s Avonds kwam hij ze weer tegen. Hij vluchtte naar het politiebureau waar hij aangifte deed van de mishandeling. Het onderzoek liep nog op het moment dat Babak werd vermoord.

Een paar weken later kwam Sidney Babak tegen toen hij Charrity van school haalde. De verklaringen lopen uiteen, maar vermoedelijk werd Babak met een gummiknuppel geslagen. Hierna namen de bedreigingen over en weer toe.

Sidney vreesde, naar eigen zeggen, inmiddels voor zijn leven en schafte voor zo’n vierhonderd euro een pistool aan in Rotterdam. Hij verliet het huis niet meer zonder wapen in zijn broekzak. Hij liet het ook aan anderen zien. Een kennis meldde dit bij de politie, maar die deed niks. Sidney voelde zich in een hoek gezet. Hij was angstig geworden. Vrienden en familie maakten zich zorgen. Sidney begon te blowen, ging niet meer naar de sportschool, viel kilo’s af en was prikkelbaar. Het lukte zijn ouders niet om door zijn introvertheid te breken.

Waas

Op 25 maart kwam hij vroeg in de middag zijn vriend Toni Tupac tegen. Ze besloten samen een bacootje te drinken en later met vriend Hershi de stad in te gaan. Sidney zei dat niet te durven, maar liet zich ompraten. Ze hoefden alleen even naar de ANWB en een cadeautje voor Charrity te kopen.

Onder de Kamperbinnenpoort gebeurde, waar Sidney bang voor was. Hij kreeg een por in zijn rug. Draaide zich om. Zag Babak, Tom en nog een vriend. Babak haalde uit en raakte Sidney op zijn neus. Sidney strompelde naar achteren, achtervolgd door Babak.

Ter hoogte van de lingeriezaak voelde hij in zijn rechterbroekzak het pistool, haalde het te voorschijn, laadde het door en schoot in dezelfde vloeiende beweging Babak vanaf armlengte in de borst. Voor Sidney was het één grote waas, zegt hij bij de rechter.

Was er misschien toch sprake van voorbedachte rade, kortom van moord?

Justitie vermoedt dat het weliswaar toeval was dat Babak en Sidney elkaar die zaterdagmiddag troffen, maar dat een plan om Babak dan wel Tom te doden al langer broeide. Sidney zou met Charrity de moord hebben beraamd. Zij wist van het wapen, een mengspoor van hun DNA is erop gevonden. De afgetapte telefoongesprekken van na de schietpartij, toen Charrity nog vrij rondliep wijzen ook in de richting van moord.

Charrity vraagt waarom hij het gedaan heeft.

Sidney: „Ik deed het voor ons.”

Charrity: Stilte.

Sidney, later in het gesprek: „We moeten straks wel met ons kind kunnen rondlopen in de stad.”

Achteraf bleek dat Charrity toen al een ander vriendje had, sinds een week na de moord.

Dinsdag bepaalt de rechter of het moord of doodslag was. De officier van justitie heeft tegen Sidney twaalf jaar cel geëist en tegen Charrity zes jaar plus TBS met dwangverpleging omdat zij zou lijden aan een borderlinestoornis.

Bedreigingen

Opmerkelijk is dat zowel Sidney als Charrity niet geïsoleerd leefden. Beiden hadden een goede relatie met hun ouders. Beiden hadden vrienden die van hun problemen wisten. Toch zijn Sidney en Charrity door ieders vingers geglipt. Het klasgenootje Dina bijvoorbeeld had via MSN al van de problemen van Sidney met de groep van Babak gehoord. Ook op school werd er veel over gepraat. „Ik hoorde van Charrity dat Babak dood moest ofzo. Ze zei dat ze een pistool ging kopen. Dat zei ze wel vaker”, verklaarde ze later bij de rechter. „Ik heb mijn mond gehouden. Het kan mij echt niet schelen. Het is haar probleem. Daar ga ik mij niet mee bemoeien.” 

‘Blowende Danny’, een andere klasgenoot, heeft bij de politie verklaard dat hij samen met Charrity in het park een joint rookte, toen hij een klein wapen, een ladykiller in haar tas zag liggen. Een paar maanden later bij de rechter hangt Danny in zijn baggy trousers onderuit. Zijn haar is plat van het petje dat hij met tegenzin heeft afgedaan. Met een Marokkaans accent (hij is Nederlands) blaft hij naar de rechters en advocaten dat ze „normale vragen moeten stellen”. „Ik dacht dat het wapen nep was. Ik heb niet gevraagd waar ze het voor nodig had.” Vrienden lopen wel vaker met wapens, al dan niet echt, te klooien. Dat is heel normaal, vindt Danny. Ook over de doodsbedreigingen op school doet hij laconiek. „Het wordt gewoon te vaak gezegd dat iemand dood moet, of dood wordt gemaakt. Als Charrity dat heeft geroepen over Babak kan ik dat echt niet meer onthouden.”

Die laconieke houding heeft Sidney’s advocaat Hester Seton verbaasd. „Als je de processen verbaal van de verhoren doorleest, lijkt het alsof het die jongeren allemaal niets kan schelen. Alsof het een groot spel voor ze is.”

Een spel is het zeker niet, zegt docent Bakker. „Het beeld bestaat dat onze leerlingen gestoord of gevaarlijk zijn, maar dat is niet zo. Dat ze een laconieke indruk uitstralen, heeft meer te maken met angst voor de situatie in de rechtbank.” Wel gaan de jongeren hard met elkaar om. „Ze zitten elkaar veel te dissen, kijken waar ze elkaar het hardste kunnen raken. Ze kunnen zich vaak moeilijk inleven in anderen. Dan zie je dat kleine ruzies enorm lang doorzeuren of escaleren.” De school grijpt snel in. „Als we erachter komen dat leerlingen elkaar bijvoorbeeld via MSN bedreigen, gaan we in gesprek en proberen we het conflict op te lossen, voordat het escaleert. In extremere gevallen stimuleren we dat er aangifte wordt gedaan.”

Wapens

Op school komen ze waarschijnlijk niet met wapens, zegt directeur Ton van den Brink. „Maar zeker weten doen we dat niet. We gaan niet alle leerlingen iedere keer fouilleren. We weten dat ze buiten school wel met wapens bezig zijn, dat ze daar op kicken. Al zijn vuurwapens uitzonderlijk. We weten ook van drugsgebruik, maar dat is geen reden om leerlingen te verwijderen. We proberen bij leerlingen een gedragsverandering te bewerkstelligen. Ze zijn er zeker niet bij gebaat dat zij bij iedere fout van school verwijderd worden.”

Van den Brink denkt dat de jongeren over het algemeen goed begeleid worden. „Ze worden zowel op school als daarbuiten in de gaten gehouden. Tussen de verschillende instanties is geregeld overleg. Wij weten bijvoorbeeld meestal wel waar onze leerlingen buiten schooltijd mee bezig zijn.”

Bakker: „Charrity wordt nu neergezet als een enorme heks, maar ze is voor 99 procent een allerliefste meid. Dat geldt ook voor Babak, die heeft voor één procent een probleem. Maar het is in die beide gevallen die ene procent waardoor het helemaal mis kan gaan. Dat is er misschien zo beangstigend aan. Juist bij Charrity en Babak hadden wij het idee dat ze, ondanks hun verwijdering, wel goed terecht zouden komen.”

De vader van Babak is boos om deze verwijdering. Maar hij is vooral kwaad op de politie. Drie weken voor ‘Zwarte Zaterdag’ was bekend dat Sidney met een wapen rondliep en dat er problemen waren tussen de jongeren. Er lagen zoveel aangiften van bedreigingen over en weer, dat het niet anders genoemd kan worden dan nalatigheid, zegt Hossein Hadjipour in een schriftelijke slachtofferverklaring aan de rechtbank. De ouders kunnen er zelf niet bij zijn. Hun bedrijf is failliet gegaan omdat ze met psychische problemen thuiszaten. Ze hebben het huis moeten verkopen. Na een zelfmoordpoging is de vader naar de VS geëmigreerd. Zijn vrouw was hem al voorgegaan. Beiden willen zo min mogelijk meer met Nederland te maken hebben. Dat geldt ook voor de ouders van Charrity, die naar Duitsland zijn geëmigreerd.

De dood van Babak heeft ook een diep spoor getrokken in zijn vriendenkring. De Nieuwlandgroep is uit elkaar gevallen. Een deel is netjes aan het werk, of aan het leren geslagen. Anderen zitten in de bak. Tom zit momenteel een straf uit wegens brandstichting in een pizzeria in Nieuwland.

Op het graf van Babak, in het islamitische hoekje van begraafplaats Rusthof in Leusden, staan altijd verse bloemen, een teken dat de achterblijvers de herinnering aan hem levend willen houden. Ook hebben ze een stichting naar hem vernoemd, die als doel heeft andere jongeren te helpen die klem zitten door problemen op school, met de politie, drugs en geweld. Jongeren die net als Babak, Sidney en Charrity door volwassenen over het hoofd worden gezien.