Is het waar dat deze vrouw irritant is? Of ben ik zélf irritant?

‘The Secret’ mag dan de succesvolste zelfhulpmethode zijn, het is zeker niet de enige. Zo toerde onlangs de Amerikaanse zelfhulpgoeroe Byron Katie door Europa. Maartje de Gruyter bezocht een workshop ‘Houden van dat wat is’

‘Mijn stiefzoontje trapt vanaf de achterbank altijd tegen mijn stoelleuning onderweg in de auto en hij zet de muziek juist harder als ik vraag of zijn walkman zachter kan.” Een man van rond de veertig zit op een bankstel naast een vrouw die zijn moeder zou kunnen zijn. Ze kijkt hem bemoedigend aan en stelt hem de ene vraag na de andere. „Dus je zoontje doet dingen die jij niet wil dat hij doet?” De man antwoordt bevestigend in de microfoon, een paar honderd bezoekers luisteren muisstil mee.

Welkom bij een workshop van ‘The Work’, de levensleer die de dame op de bank eigenhandig ontwikkelde. Deze Byron Katie was ongemerkt in een diepe depressie geraakt en zag het leven nauwelijks meer zitten. Op een dag, nu ruim twintig jaar geleden, zag zij plotseling weer licht en lucht en veranderde haar leven drastisch. Sindsdien wil ze die ervaring overbrengen op anderen. Met succes, haar boeken zijn bestsellers.

Ze begon klein. Mensen in haar omgeving vroegen haar hoe zij zo plotseling was veranderd van een boze, eetverslaafde en ongelukkige vrouw in een stralende verschijning die het leven weer zag zitten. Haar succesmethode vindt navolging bij honderdduizenden mensen. Net als ‘The Secret’, die andere spirituele rage die gelukszoekers in Amerika en Europa momenteel zo in de greep houdt. Alleen, waar het bij The Secret gaat om ‘krijgen wat je wilt’, heet Katies workshop ‘Houden van dat wat is’.

Is wat ik denk waar?

„Onze angstige gedachten veroorzaken alle stress in de wereld. Zodra je in staat bent je gedachten over situaties te toetsen, wordt het leven een groot feest”, belooft ze. En dat door eenvoudigweg telkens vier dezelfde vragen te herhalen. Is wat ik denk waar? Kan ik absoluut weten dat het waar is? Hoe reageer ik als ik een negatieve gedachte heb? Wie zou ik zijn zonder die gedachte? Draai vervolgens de situatie om. Zo dwingt Byron Katie ook de man op de bank anders na te denken. „Is het niet vooral de gedáchte dat de harde muziek je stoort die je lijden veroorzaakt? Ja, ja, de decibellen zijn vast ook heel vervelend”, zegt ze plagerig. De zaal lacht. „Goed, en draai het nu om, geef me voorbeelden van dingen die jíj doet die je zoontje niet wil dat jij doet.”

Hoe Katie haar werkwijze heeft ontwikkeld? Haar uitleg is even vaag als helder. De simpele vier vragen zijn zoals zij het noemt ‘aan haar verschenen’ tijdens één cruciale nacht die haar hele wereldbeeld veranderde. Hoewel haar naam ook klinkt als zo’n omkering uit haar werkwijze, is Byron echt haar voornaam. Iedereen noemt haar overigens Katie.

Tijdens een gesprek voorafgaand aan de workshop toont Katie zich als de zachtaardige, voortdurend glimlachende vrouw die we zien op al haar boeken en aanverwante merchandising. Zo siert haar zoetsappige portret de voorkant van Katie’s Tao en de serie cadeauboekjes op zakformaat met titels als Over liefde, seks & relaties of Over werk & geld. Ook het doosje Houden van wat er is met 52 meditatiekaarten kan straks mooi ingepakt prima onder de kerstboom. Doet Katie aan geldklopperij of is ze de integere wijze vrouw die haar aanhang in haar ziet?

Ralf Giesen is haar Europese tourmanager die door zijn werk als coach in aanraking kwam met ‘The Work’. „Haar openheid is besmettelijk”, zegt hij. „In je geestelijke ontwikkeling heb je altijd mensen die verder zijn dan jij. Katie is zo iemand. Iedereen die aan ‘The Work’ begint, ontdekt dat we allemaal dezelfde gedachten hebben die ons belasten. Het levert vrijheid op als je weet dat die gedachten niet tellen.” Giesen verliet zijn goedlopende coachingpraktijk in Berlijn om fulltime voor Katie te gaan werken. Samen met de andere organisatorische medewerkers die onder meer de 59 euro entree heffen tijdens de Amsterdamse workshop.

gratis houvast

Op de vraag of het wel gepast is geld te verdienen aan mensen die houvast en geluk zoeken in het leven, reageert Katie verbaasd. „Íedereen kan kosteloos ‘The Work’ doen. Het vragenformulier is gratis beschikbaar via mijn website. Tot voor kort waren alle workshops gratis te bezoeken. Om mensen als Ralf en de hele organisatie die ‘The Work’ is geworden te kunnen bekostigen, vraag ik tegenwoordig entreegeld. Maar ik hoef er echt niet aan te verdienen hoor,” verzekert ze. Alle uitgaven die ze verkoopt zullen haar toch geen windeieren leggen? „Die vormen een manier om veel mensen te bereiken. Het is voor mij niet meer dan natuurlijk om anderen te willen helpen. Een arts die een nieuw medicijn ontdekt houdt dat toch ook niet voor zichzelf? Die wil dat mensen het gaan gebruiken om te genezen. Ik ben geen arts, maar ik kan via ‘The Work’ mensen brengen naar het medicijn dat ze in zichzelf dragen. Door zich mijn vragen te stellen, komen mensen bij de wijsheid in zichzelf. En dat is fantastisch.”

Terwijl ze praat, straalt Byron Katie een soort kalmte uit die ongetwijfeld voortkomt uit een grote innerlijke rust. „I love being me”, zegt ze stralend zonder een vleugje ironie. „Ik houd van mijn geest en van al mijn gedachten. Voelde ik me maar niet zo geweldig. Ja, daar moet ik zelf om lachen hoor.”

Haar houding heeft iets irritants. Haar kalmte lijkt op gelatenheid waarmee ze alle negatieve gedachten die een mens kan hebben lijkt te willen ontkennen. Dat is toch onmenselijk, een beetje opwinding is toch ook ergens goed voor? Misschien is dit een uitgelezen gedachte om ‘The Work’ op toe te passen. Is het waar dat deze vrouw irritant is? Kan ik dat bewijzen? Ben ik zelf niet irritant?

Gelukkig windt de gebalanceerde vrouw zich zichtbaar op zodra het over politiek gaat. Want waarom bestaat er nog zoveel oorlog en agressie op de wereld als we in theorie met een paar simpele vragen alle leed zouden kunnen oplossen? „Dat is een interessante vraag. In plaats van intelligent te stemmen op capabele politici, bepalen mensen hun stem op basis van angst”, zegt ze vurig. „Kiezers vertrouwen op iemand die zegt: ik blaas de terroristen op die dreigen ons op te blazen. Ik wil mensen uitnodigen om de vraag te stellen of ze werkelijk zullen worden opgeblazen door terroristen. Is het waar? Kan je zeker weten dat het waar is? Wat gebeurt er met je als je dat denkt? Je moet de feiten op een rijtje zetten, de vragen stellen en het omdraaien. Wij gaan hén bombarderen. Let’s see.”

angstige gedachten uitroeien

Byron Katie vermoedt dat het Amerikaanse kiesvolk zwicht voor politici die niet geschikt zijn het land te regeren. Angst is zoals bekend een slechte raadgever. En de gedachten die tot angst leiden, wil Katie met wortel en tak uitroeien door mensen te laten geloven in wat er werkelijk is, en niet in wat ze zich inbeelden.

Klinkende wijsheden. Waarom slaagt de mensheid er toch niet in ze toe te passen? Zelf zegt ze daarover: „Vroeg of laat heeft iedereen in zijn leven momenten die werken als een wake-up call. Maar dat is gebaseerd op een bepaalde serendipiteit (het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je er niet naar op zoek bent). Ik nodig mensen uit expres die wekker te zetten. En elke dag stressvolle gedachten te onderzoeken zodat ze dagelijks alert zijn op hun geluk. Je kunt er zelf voor kiezen om bewust te leven.”

Zo’n gelukzalige gedachte, daar kun je bijna niet op tegen zijn. En mensen zijn er altijd nog zelf bij als ze zich een hoop geld afhandig laten maken voor workshops, dvd’s en boekjes waarmee Katie haar wijsheden predikt. Toch blijft het moeilijk haar het voordeel van de twijfel te geven. Want na een lange stilte kan ze alleen Gandhi en Jezus opnoemen als grote voorbeelden van mensen die in eenzelfde geestelijke staat als zijzelf verkeren. Alsof de vertrouwenwekkende mother-next-door Byron Katie God zelve is. Maar het is ongetwijfeld niet arrogant bedoeld. Ze gelooft immers dat God in ons allen huist.

Ga naar www.thework.com om zelf online de vier vragen te beantwoorden die je leven volgens Byron Katie veranderen. Dagkalender 2008 ‘Houden van wat er is’, uitgeverij De Boekerij‘Katie’s Tao, Duizend namen voor vreugde’, Uitgeverij Forum, 2007