‘Ik zou zeggen: Ajax, kijk nou eens in de spiegel’

Ajax heeft weer eens een roerige tijd achter de rug. Algemeen directeur Maarten Fontein streeft naar stabiliteit. „Ajax presteerde het best met lang zittende trainers.”

Uitschakeling in twee Europa-Cuptoernooien, het vertrek van trainer Henk Ten Cate en een nieuwe hoofdsponsor. Ajax zorgde er wel voor dat het de afgelopen weken volop in het nieuws kwam. Positief of negatief. Algemeen directeur Maarten Fontein werd verweten dat hij te weinig in het openbaar verantwoording aflegde. De oud-manager van Unilever vertoefde echter in China voor samenwerkingsverbanden. En hij werkte aan een megadeal met Aegon dat tot en met 2015 voor twaalf miljoen euro per jaar de nieuwe hoofdsponsor wordt.

Hoe is de deal tot stand gekomen, het contract met ABN Amro liep toch tot 2011?

Maarten Fontein: „In ons beleidsplan staat dat wij ernaar streven de omzet te verhogen door enerzijds Europees voetbal te spelen en anderzijds de sponsorinkomsten significant op te voeren. Wij wilden zelfs naar een verdubbeling van de hoofdsponsoring. ABN wilde ons niet remmen in onze ambitie. Vervolgens hebben we zelf contact gezocht met Aegon, gekeken naar elkaars doelstellingen en strategieën. Aegon wil de internationale uitstraling vergroten. Dan zit je goed bij Ajax, want de clubnaam is wereldwijd bekend bij vijfhonderd miljoen mensen.”

Kwam het akkoord snel op tafel?

„Voor het duel tegen Dinamo Zagreb hadden we de raad van bestuur van Aegon uitgenodigd. We zaten midden in een proces van beslissingen. Als je dan na zo’n avond waarop je wordt uitgeschakeld in het UEFA-Cuptoernooi de volgende dag hoort: ‘We gaan door!’ dan tekent dat de kracht van een bedrijf en staat het 1-0 voor het partnership.”

Ajax eindigde het boekjaar 2006-2007 met tien miljoen euro in het rood, maar staat door de transfers van onder meer Sneijder en Babel momenteel circa 28 miljoen in de plus. Hoe kunnen deze cijfers worden omgezet in betere prestaties op het veld?

„We moet binnen Ajax allereerst het topsportklimaat optimaliseren. Dan gaat het ook om het verbeteren van details. Hoe is het mogelijk dat Edgar Davids in een oefenduel vergeet zijn scheenbeschermers aan te trekken waardoor hij zijn been breekt? Dan moeten we niet de assistent-scheidsrechter de schuld geven, omdat hij het niet heeft gecontroleerd. Ik zou zeggen: ‘Kijk nou eens in de spiegel. Wat kunnen wij eraan doen om dit in het vervolg te voorkomen?’ Verder zullen we natuurlijk een injectie moeten geven aan onze selectie. Moet je in de winterstop al iets kopen? En wie? We hebben al voor ruim honderd miljoen euro aan spelers. Ik geloof nog steeds in een goede jeugdopleiding en niet in de methode van Abramovitsj bij Chelsea.”

De vraag is vervolgens hoe je zelf opgeleide spelers langer kunt vasthouden.

„Het liefst zie ik ze tot hun 23ste of 24ste jaar bij ons blijven. Als lid van de strategische commissie van de Europese voetbalunie (UEFA) heb ik voorgesteld spelers te verplichten hun eerste driejarige profcontract bij de club van opleiding te laten tekenen. Dan kun je ze aan je binden tot hun 21ste.”

We mochten u afrekenen op de doelen die u gesteld heeft toen u twee jaar geleden aantrad bij Ajax. Is dat moment daar?

„We hebben een beleidsplan gemaakt dat nu een jaar oud is. Financieel liggen we op koers, mede omdat we verliesgevende activiteiten hebben gecorrigeerd en een megadeal hebben gesloten met Aegon. In de organisatie werken de juiste mensen op de juiste plaats. Sportief lopen we qua prestaties achter. Het was teleurstellend dat we twee achtereenvolgende jaren zijn uitgeschakeld voor de Champions League. Het zou erg opportunistisch zijn om voorzitter John Jaakke en directeur Maarten Fontein nu weg te sturen, mede omdat Huntelaar een penalty miste tegen Slavia Praag.”

Licht dat eens verder toe?

„Een club en een bedrijf hebben baat bij rust en stabiliteit. Wat is kenmerkend voor een succesvol bedrijf? Stabiele leiding. Wat is kenmerkend voor een succesvolle club? Lang zittende trainers. Kijk naar Arsène Wenger bij Arsenal, Alex Ferguson bij Manchester United. Ajax boekte de beste resultaten onder Rinus Michels en Louis van Gaal die lang aanbleven. De laatste tien jaar had Ajax twee voorzitters, vier algemene directeuren, drie technische directeuren, zes trainers en vijf hoofden van de jeugdopleiding. Dat moet veranderen.”

Veel trainers stapten zelf op. Zoals nu Henk ten Cate. Hij ontketende de afgelopen dagen een media-offensief om zijn teleurstelling te uiten over de opmerking van technisch directeur Martin van Geel dat hij Ajax met de rug tegen de muur heeft gezet. Want als de clubleiding hem aan zijn contract had gehouden, was hij gebleven.

„Ik kan daar verdrietig over worden, hoewel, in de voetballerij verbaast me niets meer. Niet wij, maar Henk heeft het initiatief genomen om in Londen te praten met Chelsea. Dan kun je niets meer doen. Is het al klaar. In het bedrijfsleven had je die belangstelling eerst aan je baas gemeld. Dat deed hij achteraf. Ten Cate gaf zelf aan graag bij Chelsea aan de slag te gaan. Hij heeft niet gezegd te willen blijven. We zouden pas in de winterstop evalueren en kijken of we het contract na dit seizoen zouden verlengen.”

Er zouden hem spelers door de strot zijn geduwd, terwijl hij heel andere namen in z’n hoofd had om aan te trekken.

„Directie en bestuur hebben in januari een overlegorgaan voetbalontwikkeling ingesteld. Daar zat Henk ook in. Die is op 6 juli weer bijeen gekomen. Hierin zijn de aan- en verkopen besproken. Als Ten Cate het er niet mee eens was, had hij toen moeten opstaan en niet achteraf. Henk is een gevoelsmens. Hij reageert vanuit de onderbuik. Maar hij had na die vijftien maanden ook op een goede manier kunnen vertrekken.”

Te pas en te onpas maakte Ten Cate duidelijk dat Ajax de titel vorig jaar op één doelpunt na heeft gemist.

„Er zijn natuurlijk meerdere momenten geweest waarop we de kans op het landskampioenschap hebben verspeeld dan op die laatste dag. Zoals in de wedstrijden tegen Vitesse, NEC, Excelsior en RKC. Tegen Sparta stonden we thuis na een kwartier met 3-0 voor. Vervolgens had een tactische wissel niet het beoogde effect en werd het 5-2. Je moet de deelname aan de Champions League in de reguliere competitie afdwingen en het niet laten aankomen op de voorronde wanneer je nog midden in de transferperiode zit. Op de momenten dat we moesten presteren waren we er niet.”

Hoe is dat te verklaren?

„Het leek wel of de ploeg verkrampte. Is de druk dan te hoog of zo hoog opgevoerd, vraag je je af. De begeleidende staf moet dat neutraliseren. Sinds begin dit seizoen hebben we een mentale begeleider aangesteld om dat aspect extra aandacht te geven. Ten Cate stond er wel voor open, maar of hij het er in zijn hart mee eens was, weet ik niet. Het shirt van Ajax weegt zwaarder op de schouders dan dat van PSV. In Eindhoven is de media-aandacht niet zo groot. Een voetballer van Ajax staat onder grotere druk.”

Voorzitter Jaakke gaf eerder aan er weinig voor te voelen een trainer aan te trekken die al bij Ajax heeft gewerkt.

„Het zou ook niet mijn eerste voorkeur hebben. Er worden dan vergelijkingen getrokken, zo’n trainer heeft nog een stempel uit het verleden.”