‘Het beste zou zijn dat de drijfjacht wordt toegestaan’

Hans Rous (1953) werkt op de afdeling beveiliging van museum Paleis het Loo in Apeldoorn. Daarnaast is hij BOA -jachtopzichter (bijzonder opsporingsambtenaar) van een landgoed op de Veluwe. Rous is getrouwd en heeft twee kinderen. „De aanwas van zwijnen zal in de komende winter enorm zijn.”

Hans Rous: „Veel dieren in ons dichtbevolkte land zijn gedoemd om alleen in de nacht actief te zijn” Foto Walter Herfst Tongeren oktober 2007 Boswachter Hans Rous op het landgoed Tongeren. Foto: Walter Herfst Herfst, Walter
Hans Rous

Vrijdag 12 oktober

Vanmorgen wat langer door geslapen omdat ik gisteravond nog tot na middernacht in het veld was voor toezicht. Ondanks dat de bronst van de edelherten op zijn einde loopt, blijft er een geringe toeloop van publiek die het ‘roodwild’ wil aanschouwen.

Sommige mensen gaan daarin heel ver en gaan na zonsondergang diep het bos in om dit doel te bereiken. Zelfs de rustgebieden worden niet gemeden. Dat hierbij grote onrust onder het wild ontstaat is duidelijk. In mijn toezichtgebied zijn vele wildsoorten aanwezig. Buiten het grofwild, edelherten, reeën en zwijnen zijn er een aantal burchten van de das. Het aantal vossen is erg groot. Bejaging van de vos is noodzakelijk om de andere fauna te beschermen. In het afgelopen jaar is gebleken dat het aantal op de grond levende dieren is toegenomen. Dit doet mij goed en motiveert om deze taak, die vele uren in beslag neemt uit de voeren.

Zaterdag

De vroege dienst bij Paleis het Loo was snel voorbij. Thuisgekomen heb ik het blauwe uniform verwisseld voor het groene. Er moet, net als andere dagen gevoerd worden op een aantal plekken in het bosgebied. Deze plekken worden gecreëerd om de zwijnen naar een plek te lokken waar tellingen, beoordelingen en afschot plaatsvinden.

Het voer wat ik hiervoor gebruik is maïs. Dit is een door de wetgeving voorgeschreven voer. In maïs zitten weinig voedingsstoffen zodat de zwijnen dit als snoepje krijgen voorgeschoteld. Als er bijvoorbeeld lokvoer in de vorm van eiwitrijk voer wordt aangeboden, dan reageren varkens daarop met het krijgen van meer biggen. Dit is natuurlijk niet de bedoeling. Er is al afschot nodig om de grootte van de populatie in toom te houden.

Het afschot wordt bepaald naar aanleiding van tellingen die in het voorjaar worden gedaan. Deze gegevens gaan naar de provincie en daar wordt bepaalt wie op welk gebied een gelimiteerd aantal zwijnen mag bejagen. De jagers krijgen dan genummerde wildmerken die aan een geschoten dier bevestigd worden. Zo kan bij controle worden vastgesteld dat het om een legaal geschoten stuk wild gaat. Op de voerplekken blijkt dat de zwijnen op de meeste plekken niet zijn geweest. Op de plaatsen waar maïs is opgegeten, kan ik aan de pootafdrukken zien dat er een ree, das of een vos aan tafel heeft gezeten.

De zwijnen vinden de mast (boomvruchten) van eik en beuk veel lekkerder en daar is enorme overvloed aan. Geschat wordt dat de mastproductie van eik en beuk dit jaar op 6000 ton ligt en dat alleen op de Veluwe.

De aanwas van zwijnen zal dan ook in de komende winter enorm zijn. De afgelopen jaren waren de winters erg zacht . Dit heeft tot gevolg dat de mastproductie erg hoog is geweest. Voor de aanwas van zwijnen betekent dit dat deze maximaal is omdat de biggen de winter overleven. Een paar weken strenge vorst zorgt ervoor dat de eerste worpen het niet overleven.

Zondag

Het belooft een mooie dag te worden. Op zo’n mooie herfstdag trekken veel mensen de natuur in. Dit betekent voor mij een drukke dag.

Om 8.00 uur was de zon nog niet te zien, omdat mist de opkomende zon aan het zicht onttrok. De beloofde 18 graden worden nog niet gehaald. De meter geeft 4 graden aan. Het bos ligt er stil en verlaten bij. Ik geniet nog even voordat de stroom natuurrecreanten de paden gaat vullen.

Om 9.00 uur zie ik de eerste mountainbikers het bos betreden, gevolgd door enkele wandelaars. De zon breekt langzaam door de mist heen wat een schitterend schouwspel geeft van de zonnestralen die tussen de bomen doorschijnen.

Een paar reeën laten zich nog zien. Dit zal niet lang duren want als er meer mensen in het bos komen, verdwijnen zij in de dichte dekking om daar pas tegen zonsondergang weer uit te komen. Zo zijn veel dieren in ons dichtbevolkte land gedoemd om alleen in de nacht actief te zijn.

Aan het eind van de morgen zie ik een auto staan met Duits kenteken. Ervaring leert dat sommige mensen die uit landen komen die aan oostkant van Europa liggen, erg verzot zijn op eetbare paddestoelen. Na enig zoekwerk in het bos zag ik drie vrouwen in een bosvak staan met een plastic zakje in de hand.

Op het pad trof ik twee mannen die twee zakjes met inhoud bij zich droegen. Het bleken vijf uit Polen afkomstige personen die in Duitsland woonden. De zakjes bevatte een flink aantal eetbare paddestoelen. In de auto van deze mensen lagen nog vele paddestoelen. Na weging bleken er 4,2 kg paddestoelen in bezit te zijn van deze mensen.

Proces-verbaal opgemaakt voor het zich buiten de paden begeven en bezit van beschermde paddestoelen. Voor mensen met een buitenlandse nationaliteit is het direct afrekenen.

Maandag

Vandaag staat er een vergadering op de lijst met de bosbeheerder en de buurjachtopzichter. Er is een aanvraag binnengekomen voor toestemming voor een mountainbiketocht, georganiseerd door een plaatselijke wielervereniging. Gesproken wordt over de door de vereniging voorgestelde route. Nadat we de routekaart hadden bestudeerd, zijn er een aantal wijzigingen aangebracht. Op enkele plaatsen liep de route te dicht bij de rustplaatsen van het roodwild en andere plekken waren te gevoelig voor schade aan de paden. Het te verwachten aantal inschrijvingen ligt tussen de 600 en 1000 deelnemers, afhankelijk van het weer.

Na de vergadering reed ik een brede zandweg op die centraal door het landgoed loopt. Deze weg is afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Daar kwam mij een witte Opel Astra tegemoet rijden. De auto kwam mij onbekend voor. Ik gaf de bestuurder een stopteken. De man had geen verbodsborden gezien. Omdat ik een bekeuring ging uitschrijven, vroeg ik hem naar zijn identiteitsbewijs. Dat kon hij niet tonen.

Omdat de man aangaf eigenaar te zijn van de auto heb ik via de meldkamer van de politie de kentekengegevens opgevraagd. Daaruit bleek dat de auto valse kentekenplaten voerde. Omdat deze overtreding buiten mijn opsporingsbevoegdheid ligt, zijn er blauwe collega’s bij gekomen en zij hebben de zaak onderzocht. Hieruit kwam naar voren dat de bestuurder geen rijbewijs had, niet verzekerd was en valse kentekenplaten voerde. De auto werd in beslag genomen en naar het politiebureau afgevoerd. Uit later onderzoek is ook komen vast te staan dat er met deze auto getankt was en zonder te betalen weggereden.

Dinsdag/woensdag

Het is een mooie dag om wat werk te verrichten in ’t veld. Er moeten nog wat plekken gemaakt worden waar een jager kan zitten om zwijnen te kunnen schieten die in een deel van het landgoed aanwezig zijn. Een paar honderd hectare op het landgoed is weide- en akkergrond die bij een paar boeren in gebruik is. Hier hebben de zwijnen voor duizenden euro’s schade aangericht. Langs de meeste weiden liggen kleine slootjes met daarnaast wat struiken. Ik ga in die slootjes een pallet leggen die beide oevers als steun hebben. Hier kan de jager zitten achter een camouflagenet. Ook hier maak ik voerplekjes.

Bejaging van zwijnen op deze manier is absoluut inefficiënt om de grote aantallen in te kunnen dammen. Ook in dit deel vindt veel recreatie plaats waardoor de dieren erg laat op de voerplekjes komen en dan is er te weinig licht om een verantwoord schot af te geven. En in deze tijd van het jaar, met veel mast, komen ze bijna niet op de mais af. De mast en de eiwitten die ze onder de grasplaggen vandaan halen, in de vorm van insecten en larven, geven hen voldoende voeding. En wroeten zit ze in het bloed. Er zullen dus vele uren nodig zijn en veel geduld om de zwijnen de baas te worden. Ik denk dat als er weer een zachte winter komt, de jachtmethode die wij nu gebruiken onvoldoende zal zijn. Het beste zou mijns inziens zijn dat voor het volgende jachtseizoen de drijfjacht wordt toegestaan. Deze methode wordt door velen als inhumaan gezien .Ik denk dat dit enigszins overdreven is. Als ik hoor dat anti-jachtmensen op tv beweren dat er niet gejaagd hoeft te worden en dat de zwijnen vanzelf gaan creperen van de honger en ziekten, dan kies ik liever voor de drijfjacht. Het is in ieder geval zeer effectief en hoeft maar een paar keer te worden toegepast per seizoen.

Donderdag 18 oktober

Buurjachtopzichter Jan belde mij met de mededeling dat hij vannacht bezig is geweest met het nazoeken van een aangereden zwijn op ‘mijn’ landgoed. Overigens zonder resultaat. Samen zijn wij naar de plaatst van aanrijding gegaan om nog een zoekpoging te doen. De route die de hond nam, was er een die veel door varkens worden genomen.

Bij een groot weiland aangekomen wilde de hond naar de overzijde. Aan die kant is een stuk bos met dichte dekking. Vlak voor het einde van de weide vond de hond een zweetspoor. Hij stak een smal slootje over, ging de dekking in en na veertig meter lag het dode zwijn. Het was een bezogen zeug waarvan de jongen nu alleen zijn. Het is voor hen te hopen dat zij groot genoeg zijn om te overleven. Jan en ik zijn nog even in de omgeving gaan kijken of de biggen daar rondliepen. Dit was niet het geval.