Functioneel getut in meidenbladen

Lijfbladen voor tienermeisjes beantwoorden seksvragen en dicteren hoe hoog laarzen moeten zijn. Olga van Ditzhuijzen worstelde zich door Fancy, Girlz!, CosmoGirl! en vele, vele andere titels

De brieven op de middenpagina’s van het meidenblad Girlz! lijken wel een bloemlezing van Bureau Jeugdzorg: een lezeres informeert of het normaal is dat haar volwassen buurjongen haar betast, een ander schrijft over een vriend die structureel mishandeld wordt en ‘Anoniem’ vertelt over haar 13-jarige vriendin met zelfmoordneigingen. En dat zijn dan nog de brieven die geen rode koontjes opleveren. Want 12-jarigen die willen weten of je ook ‘on-anale seks’ kan hebben of willen weten hoe je moet pijpen vormen slechts doorsneevoorbeelden van de ‘Girlz! Talk’-pagina’s. Wie weet had minister Plasterk (Onderwijs en Emancipatie) wel een punt toen hij eind september in zijn Emancipatienota opperde om de heersende seksuele moraal aan te pakken om dit soort uitwassen te voorkomen?

De trend is overbekend: meisjes worden steeds jonger volwassen. Mogelijk een reden dat een jonge meisjesblad als Tina met lage oplagecijfers kampt (de lezeressen vertrekken naar meer volwassen bladen), dat tienerblad Fancy hevig wordt beconcurreerd door junioredities van volwassen glossy’s en meidenblad Girlz! vragen krijgt over hierboven beschreven volwassen problemen. De hoofdredactrice van Fancy beschrijft het zo: „Soms komen hier meiden op de redactie voor deelname aan een panel; ze dragen make-up en hippe kleding... het zijn echte minivolwassenen.”

snel opgroeien

Dat snelle opgroeien is een zorgelijke ontwikkeling, vindt ook cultuur- en mediadeskundige Irene Costera Meijer. „Maar dat komt niet alleen door meisjesbladen. Televisie heeft net zo goed invloed op die groei: het ‘lezen’ van emoties leren meisjes uit dramaseries, soaps of realityprogramma’s en passen ze vervolgens toe op hun eigen leventje.”

Realisme is ook ver te zoeken in tv-programma’s over topmodellen en chirurgische metamorfoses. De toegenomen aandacht voor uiterlijk is overal, dus houden jonge meisjes zich er mee bezig. En daarom staat het in de meidenbladen: je lijfblad dicteert immers traditioneel hoe strak je jeans dit seizoen horen te zijn of hoe hoog je laarzen; als je dáár al niet meer op kunt vertrouwen...

Dat getut is ook functioneel, zegt Costera Meijer: „Meisjes van die leeftijd zijn nu eenmaal vreselijk bezig met hun veranderende uiterlijk en vragen zich continu af hoe ze moeten doen, wat ze willen zijn, wie ze willen worden.”

De oppervlakkigheid van de huidige meidenbladen valt haar ook op. „Een gat in de markt”, roept ze enthousiast, „maak een blad voor slimme meiden!” Dat is geprobeerd: het blad Why, een dochter van Psychologie Magazine, trok na twee jaar nog te weinig adverteerders om te overleven en ging ter ziele in 2006. Een goede buffer aan pagina’s over cosmeticaproducten spreekt mogelijke adverteerders toch sneller aan, zo lijkt het.

De belangrijkste functie van de meidenbladen blijft toch voorlichting over seks of een handreiking hoe om te gaan met vriendjes en vriendinnen. Dat is ook sinds de opkomst van internet niet afgenomen. Hoofdredactrice Carlein Kieboom van Fancy: „Meisjes zoeken toch een betrouwbaar antwoord, zonder te hoeven verdwalen op internet. Dat vindt je in je lijfblad dat je lekker op de bank kunt lezen.”

probleemrubriek

In Girlz! vormt de probleemrubriek een belangrijke pijler onder het blad, net als de nuchtere ‘real life’ verhalen dat zijn voor Fancy. Daarnaast is het winkelen, winkelen, winkelen geblazen, krijg je mascara cadeau en mag de onvermijdelijke ‘make-over’ niet ontbreken om te getuigen hoe Hollandse deerne Marielle met een hoop cosmetica transformeert in Nicole Kidman.

Volgens de laatste cijfers van HOI, het onafhankelijk media-instituut dat elk kwartaal oplagecijfers publiceert, is Girlz! met een maandelijkse oplage van bijna 119.000 op dit moment het best gelezen blad voor jonge meisjes. In het algemeen lijken de meisjesbladen een vrolijke uitzondering op de dalende trend in gedrukte media. Het is een van de weinige segmenten waar groei zit, dankzij een toename van titels die de onderlinge concurrentie stimuleerden.

Uitgevers denken dat de constante doorstroom van lezers een rol spelen bij de bestendige cijfers. De meeste meisjesbladen bedienen een zeer specifieke leeftijdsgroep, die het blad maar een paar jaar blijft lezen. Aan de andere kant stromen ook steeds nieuwe lezeressen in, en dat is misschien het geruststellende van dit soort tijdschriften: er zullen altijd meisjes van 13 zijn.

‘Jonge meiden’ kunnen voor hun lijfblad kiezen uit zes verschillende bladen; tien jaar geleden was dat nog beperkt tot twee: Fancy en Tina, naast muziekbladen als Hitkrant. De allerjongsten (10-12 jaar) kiezen sinds 1967 voor Tina, de eerste kennismaking van meisjes met het fenomeen lijfblad. Dit enige weekblad onder de meisjesbladen is onveranderlijk gevuld met foto’s van ‘melige’ lezeressen en strips van blunderheldin Noortje. Seks blijft beperkt tot ‘verkering vragen’ en wederzijdse liefdesbetuigingen zijn vooral op te tekenen tussen de immer giechelende beugelbekkies van twee hartsvriendinnen.

De oplagecijfers van Tina zijn gedaald: iets boven de 56.000 per week, de helft van de totale oplage tien jaar geleden. Het is tegenwoordig dringen in het kinderenschap, dankzij tv-zenders die hun eigen kindermagazine opzetten, zoals Meiden Magazine (oplage 50.000), sinds 2005 de nieuwste telg en een zusje van Jetix Magazine dat weer hoort bij de gelijknamige jeugdzender (voorheen Foxkids).

groeistuip

Na Tina is het eenvoudig doorstromen naar het echte pubergedoe. Voor bijna elke leeftijd kan een apart tijdschrift worden gemaakt, en dat geldt zeker voor middelbare scholieren. Omdat gevoelens en lichaam rond je dertiende in een oncontroleerbare groeistuip zitten, moeten grote vragen worden beantwoord. Dan komt Girlz! (12-16 jaar) of Fancy (14-18 jaar) in het vizier, terwijl aankomende fashionista’s zich op ELLEgirl kunnen storten en kersverse glamourkenners hun eerste Cosmo in de juniorvariant CosmoGirl! kunnen consumeren.

Hoewel deze meisjesbladen op het eerste gezicht sterk op elkaar lijken (veel modereportages, winkeltips, rubrieken over relaties, seks en gezondheid) zijn de verschillen wezenlijk. De junior-edities van damesbladen Elle en Cosmopolitan zijn duidelijk internationaal georiënteerd. ELLEgirl noemt zichzelf ‘stijlbijbel’ en biedt artistieke modereportages met heuse couture, naast interviews met (ongetwijfeld dankzij grote internationale zus Elle) wereldberoemde popartiesten. CosmoGirl! roddelt de laatste nieuwtjes uit Hollywood door en zet de laarzenmode voor deze winter op een rij. Beide bladen bestaan sinds 2003 en hebben een stabiele aanhang: ELLEgirl met een oplage van 90.000, CosmoGirl! zelfs meer dan 100.000 – dat is evenveel als hun volwassen zusters.

Girlz! en Fancy zijn juist puur Nederlands, al probeert de laatste zich na haar recente restyling te meten met bovenstaande glossy’s. Ze staan vol met betaalbare mode, hebbedingen en eigenlijk alle informatie die meisjes nodig hebben in de periode dat „haargroei op de raarste plekken verschijnt”, aldus hoofdredacteur Robert van der Sanden van Girlz!. Het blad startte vijf jaar geleden bij Audax (dat ook onder meer Weekend, AvantGarde en HP/De Tijd uitgeeft). Destijds werd wel met een schuin oog gekeken naar het nu veertien jaar oude meisjesblad Fancy (Sanoma Uitgevers, opvolger van Popfoto). Nu denkt hoofdredacteur Van der Sanden dat Girlz! een andere groep aanspreekt: „Voor meisjes tussen 12 en 14 was nog niks, daar zijn wij ingesprongen. Kennelijk was er behoefte aan.”

Hoe shockerend de combinatie van leeftijd en problemen van lezeressen ook is, „dit is wat er leeft”, zeggen beide hoofdredacteuren. En die kunnen het weten, want op de forums van de actief bezochte websites lezen de redacteuren mee met de verhalen van lezeressen. Fancy.nl trekt 100.000 unieke bezoekers per maand, op de website van Girlz! kunnen lezeressen een weblog bijhouden: dat zijn er nu bijna 10.000. Vaak zijn popsterren het onderwerp, maar soms komen zeer serieuze problemen aan bod als automutilatie.

spieken naar bandjes

Van de weblogs en de forums haalt de redactie weer ideeën voor real life verhalen, maar de weblogs zijn ook om te spieken welk bandje er nu weer populair is: daar moet dan een miniposter of interview van komen. „Eigenlijk wordt de helft van het blad gevuld door lezeressen zelf”, zegt hoofdredacteur Van der Sanden. „User generated content is voor meisjesbladen al járen de norm.”

De heftige probleemrubrieken horen daar zeker bij, hoewel Fancy haar omstreden rubriek ‘Vrijen en Jij’ alweer een tijd geleden heeft opgeheven. Hoofdredacteur Carlein Kieboom van Fancy zweert dat er niets aan werd verzonnen, maar de redactie was de idiote vragen die binnenkwamen, beu. „Die vragen over sperma op de wc-bril, dat is wat kinderachtig voor onze lezeressen. We richten ons liever op psyche en kiezen voor waargebeurde verhalen.” Want dat blijft een constante: meisjes lezen gewoon graag de nare verhalen van anderen. Kieboom: „Bij een heftig artikel kun je dan denken: mijn leven is eigenlijk lang niet zo erg.”