Ankersmit verduidelijkt identiteitsbegrip niet

Als prof. Ankersmit (NRC Handelsblad, 2 oktober) ook elders zo gebrekkig uitlegt wat onder Nederlandse identiteit moet worden verstaan, kan prinses Máxima haar `denkfout` nauwelijks worden verweten. Ankersmit omschrijft niet wat onder identiteit moet worden verstaan en geeft ook geen inhoud aan het begrip Nederlandse identiteit. Dat het om culturele elementen gaat lijkt me een juiste constatering, bovendien een waar de meeste sociale wetenschappers het mee eens zullen zijn. Dat zo`n cultuurelement, en dus ook de Nederlandse identiteit, een product is van de Nederlandse geschiedenis, lijkt me correct.

Maar in de eerste plaats moet hij concreet aangeven wat de wezenlijke kenmerken zijn van die Nederlandse identiteit. En de betekenis van zo`n begrip lijkt voornamelijk relevant wanneer de essentiële kenmerken van de Nederlandse identiteit ook een neiging tot bepaalde vormen van gedrag, op verschillende levensgebieden (politiek, onderwijs et cetera) impliceren.

Verder zal hij moeten aangeven dat, wil van een Nederlandse identiteit sprake zijn, deze vormen van gedrag op een of andere manier kenmerkend zijn voor Nederlanders van zeer verschillende maatschappelijke positie of met zeer verschillende persoonlijkheidskenmerken; een Nederlandse identiteit zou immers in principe `alle` Nederlanders min of meer moeten aankleven. Kan dat niet, dan kan ik meer begrip opbrengen voor de verwarring die bij prinses Máxima zou bestaan.

Ten slotte zou hij, zoals een goed wetenschapper betaamt, tot beter begrip ook bijvoorbeeld moeten proberen aan te geven, welke factoren tot de ontwikkeling van deze bijzondere vaderlandse identiteit hebben bijgedragen.