www.nrc.nl/boeken

Waarom kunnen we in de 21ste eeuw nog affiniteit hebben met de boeken van Dostojevski? Omdat de gevolgen van de botsende beschavingen voor individuen nog altijd spelen. Dat was zo in het tsaristische Rusland. Dat was zo in de Sovjet-Unie waar een ontwikkelingsmodel dat misschien voor Engeland zou kunnen opgaan, maar niet deed (het marxisme), van boven af werd ingevoerd met buitengemene tirannie (Lenin en Stalin, typische Foma – figuren). Dat was zo zelfs in Duitsland waar losgeslagen individuen door een versnelde industrialisatie, losgeslagen, in de fuik van het fascisme tuimelden (Hitler toont daar de Foma-karakteristieken). Dat is nu nog zo voor wat eens het Ottomaanse Rijk was: het Midden Oosten.

Max Gitz

Het staat misschien terecht in de schaduw van Dostojevski’s Misdaad en straf en ik wil ook erkennen dat Dickens met kernachtiger pennenstreken personages kan neerzetten. Toch heeft Het drop Stepanstjikovo mij zeker kunnen bekoren. Ik geef toe dat in het werk de diepere beweegredenen van de (hoofd)personages wellicht teveel in het ongewisse worden gelaten en dat ook op ongelukkige momenten bepaalde scènes te onrealistisch zijn, maar in het feit dat een werk niet door wát er verteld wordt maar door de wijze waaróp het verteld wordt in zekere mate meeslepend kan zijn, herkent men toch de meesterlijke literator.

Erik Hermans

Toch fijn om een boek te lezen dat ik anders niet gauw ter hand zou nemen. Prachtige, breedvoerige zinnen/omschrijvingen. Een kijkje in de maatschappelijke verhoudingen in Rusland in die tijd, al vraag ik me af hoeveel daarin intussen is veranderd? Gaat het om ‘de’ identiteit van ‘de’ Rus?

Ik denk, dat het daar meer mee te maken heeft dan met een gevoel ‘een vergeten burger’ (Petra) te zijn. Vaak moest ik denken aan het boek Oblomow van Gontsjarow. Een sombere melancholieke aard, gekoppeld aan onmacht om of weerzin tegen het moeten veranderen van dingen.

In dit geval had ik overigens ook het idee, in een compleet ‘gekkenhuis’ te zijn beland. Op den duur toch moeilijk om, als lezer, vol te houden, al viel er gelukkig vaak ook wel te glimlachen om zoveel absurditeit!

Jansje

Dit is aflevering 3 in de discussie over ‘Het dorp Stepantsjikovo’ van Dostojevski. Discussieer mee via www.nrc.nl/boeken, waar ook eerdere artikelen te vinden zijn. Meer informatie is te vinden op de www.the-ledge.nl, die met de Leesclub samenwerkt.

Het dorp Stepantsjikovo (Dostojevski, okt.) – Bouvard en Pécuchet (Flaubert, nov.) – Jacobs kamer (Woolf, dec.) – Een man wordt ouder (Svevo, jan.) – Felix Krull (Th. Mann, febr.) – Het genadeschot (Yourcenar, maart) – Huwelijksverhalen (Strindberg, apr.)