Tussen de evolutieleer en passie voor een gorilla

Voorstelling: Apen, door Rik Hoogendoorn en Helmert Woudenberg. Gezien: 17/10 Toneelschuur, Haarlem. Tournee t/m 20/12. Inl. 020-6260350, www.grunfeld.nl

Dit komt ons bekend voor: vrouwmens voelt zich onweerstaanbaar aangetrokken door mannetjesaap. Maar anders dan in Blijdorp gaat het in Apen nog een stap verder. De vrouw, een ex-actrice die samen met haar man wetenschappelijk onderzoek verricht in de Congo-jungle, raakt met haar gorilla in een heftige seksuele verhouding verwikkeld. Waarna de man zijn heil zoekt in een ander soort intimiteit met een vrouwtjesaap. Hij traint haar in gebarentaal, opdat ze ooit zelf zal kunnen bepleiten dat mensapen mensenrechten moeten krijgen.

De solo-acteurs Rik Hoogendoorn en Helmert Woudenberg, die nu voor het eerst samen op het toneel staan, hebben zodoende een situatie bedacht die alle kanten uit kan gaan - en dat ook doet. Enerzijds gaat Apen over de evolutionaire relatie tussen de aap en de mens, en de vraag waar de toch ook levensgrote verschillen tussen die twee schuilen. Maar anderzijds weten deze twee toneelspelers heel precies waar de lach zit, want kluchtige kanten heeft dit verhaal óók. Hoogendoorn speelt de korzelige bioloog en de viriele mannetjesaap, Woudenberg is de potige echtgenote en de in verwarring rakende vrouwtjesaap - dat biedt volop ruimte voor rake typeringen. In hun apenrol, slechts gekleed in een luier en een onderbroekje, ogen ze als grote blote baby's. Lachwekkend, gevaarlijk en vertederend tegelijk.

Apen wordt met iets te veel omhaal van woorden verteld. In plaats van al die inside-grappen over toneel en toneelspelers, hoe leuk ook, had deze voorstelling nog wel iets dwingender mogen morrelen aan de morele aspecten van het thema. Zodat ook de toeschouwer niet meer aan de opgeworpen vragen over de banden tussen mens en aap kan ontkomen. Maar mooi is wel dat er een onbestemd soort spanning wordt opgeroepen die na het slotapplaus nog niet meteen weg is.