THRILLERS

Sophie Hannah: Hurting Distance. Hodder & Stoughton, 408 blz. € 12,99

Philip Kerr legt een griezelige en morele afgrond bloot

München 1949. Philip Kerrs antiheld Bernie Gunther is terug. De ex-detective, ex-politieman en ex-SS’er uit de Berlijn Trilogie is verhuisd naar de omgeving van München, de bakermat van de nazi’s. Dachau, om precies te zijn, waar Gunther tegenwoordig een hotel runt. Dachau blijkt geen toeristenmagneet. Gunther is niet verbaasd; hij heeft er zelf in het concentratiekamp gezeten. De meeste andere Duitsers lijden echter aan een merkwaardige vergeetachtigheid inzake het recente verleden. Tussen de nog rokende puinhopen van het Derde Rijk, waar het mitrailleurvuur heeft plaatsgemaakt voor drilboorgeratel, is Gunther een uitzondering: een Duitser met een geheugen en een geweten, ondanks en dankzij het bloed aan zijn handen.

Philip Kerr werd op basis van zijn Berlijn Trilogie ooit door Granta uitgeroepen tot een der ‘best of young British novelists’. Na enige lauw ontvangen techno-thrillers brengt hij in De een van de ander protagonist Gunther met groot succes weer tot leven. Deze gecompliceerde Duitse Philip Marlowe neemt na de verdachte dood van zijn vrouw afscheid van het hotelvak en wordt weer privé-detective. Vermiste personen genoeg. Een joodse advocaat vraagt hem nazi’s op te sporen. Om andere nazi’s te ontlasten, want de advocaat wil een algehele amnestie voor nazi’s. Zeker een grapje? ‘Ik heb geen gevoel voor humor, Herr Gunther. Dat is eruit geslagen door de nazi’s. Letterlijk.’ ‘Het mijne door de Russen,’ antwoordt Gunther, die in het oosten diende. Als een vrouw hem vervolgens vraagt een nazi-psychopaat op te sporen begint hij enigszins opgelucht aan een ingewikkelde en perverse speurtocht die hem allianties doet sluiten die hij niet voor mogelijk hield.

Kerrs grootste prestatie is het tekenen van de absurde morele omgeving waarin Gunther opereert. Kerr en Gunther zijn strikt anti-nazi, maar ze weten dat het verschil tussen nazi en niet-nazi vaag is, dat de oorlog ook de overwinnaars en slachtoffers corrumpeerde en dat het soms niet mogelijk is de een van de ander te onderscheiden. Kerrs boek, deels op feiten gebaseerd, legt een morele afgrond bloot die de haren ten berge doet rijzen. Hetzelfde geldt voor de ontknoping. Europa, slechts zestig jaar geleden: de lezer vertrouwt alleen zijn gids Gunther, nota bene een ex-SS’er. Een afschuwelijk goed boek.

Philip Kerr: De een van de ander. Vertaald door Herman van der Ploeg. De Boekerij, 388 blz. € 18,95

Martin Cruz Smith laat Stalin opduiken in Moskou

Ook schrijver Martin Cruz Smith voert een oude bekende op, ditmaal in het Moskou van na de Koude Oorlog. Rechercheur Arkady Renko uit Cruz’ Gorky Park (nu in pocket voor € 10,–) is in Stalins geest nog steeds zo’n melancholische tobber als voorheen. Nu in Rusland de ‘homo sovieticus’ heeft plaatsgemaakt voor de Nieuwe Rus (maffia-lid) blijken veel gewone Russen merkwaardig nostalgisch naar de goede ouwe tijd, toen Rusland een wereldmacht was en kameraad Stalin weliswaar enige slachtoffers maakte, maar toch vooral de vader des vaderlands was.

Cruz en zijn rechercheur Renko hebben weinig op met deze verlangens, maar iemand speelt er kundig op in, want in de Moskouse metro wordt Stalin meermalen gesignaleerd op het perron. Hij zwaait naar oude omaatjes. ‘Executeert hij ook mensen?’ vraagt Renko’s vriendin Eva. Nee, dit is de aardige, populaire Stalin.

Renko wordt door de openbare aanklager gedwongen een speurtocht naar de geestverschijning op touw te zetten, want niets is minder welkom dan Stalins hernieuwde bemoeienis met de Moskouse politiek. Zijn snel escalerende onderzoek voert Renko naar het stadje Tver; echter niet voordat hij door een harpiste is gekeeld en door de vader van zijn pleegzoon door zijn kop is geschoten, want Cruz hanteert gelukkig nog steeds verbijsterend komische shock-technieken.

In Tver blijken twee Amerikaanse PR-figuren (‘Een gratis tip: verspeel nooit een kans om met body armour op tv te komen’) de herrijzenis van oude tijden erg letterlijk te hebben genomen. In het kader van een verkiezingscampagne wordt live een massagraf uit WO II opgegraven: manschappen van het Rode Leger worden met eerbied naast elkaar neergelegd, Duitse soldaten op een hoop gegooid naast het bord ‘Duitsers hier’. Renko vreest terecht dat ook tijdens dit gegraaf in het verleden Stalins geest zal opduiken. Cruz is geweldig op dreef in deze worstelpartij tussen oud en nieuw in het hopeloze Rusland, waar Renko tussen de sneeuw en het bloed zoekt naar waarheid en vrede voor hem en zijn gezin.

Martin Cruz Smith: De geest van Stalin. Vertaald door Eisso Post. Anthos, 309 blz. € 19,95.

Sophie Hannah verzon het ergst mogelijke verraad

Nog niet vertaald, wel net uit in paperback: het tweede boek van Sophie Hannah. Als dichteres doet ze denken aan Philip Larkin op zijn scherpst, als thrillerauteur aan Patricia Highsmith op haar ziekst. In haar eerste boek Little Face wist Hannah al feilloos op de pijnlijkste knopjes te drukken. Een jonge moeder gaat heel even naar buiten, keert terug en weet heel zeker dat het kind in huis niet haar baby is. Niemand gelooft haar.

In Hurting Distance doet Hannah er een schepje bovenop. Het boek is ideaal voor de vrijgezel die een hart onder de riem behoeft, want mijn god, wat een ziek sociaal wezen is de mens toch. Naomi, slachtoffer van een extreme verkrachting, durft desondanks een nieuwe man toe te laten in haar leven. Robert is getrouwd maar lief. Ineens verdwijnt hij. Naomi besluit Robert, die niets van de verkrachting weet, te helpen door hem van de verkrachting te beschuldigen. Misschien dat de politie, die denkt dat Robert gewoon terug is naar zijn vrouw, dan eindelijk iets doet.

Haar vriendin Yvon is ontzet: ‘What the fuck’s wrong with you? You’ve turned into some sort of sick weirdo!’ Ziek is het goede woord. Als de politie de beschuldiging onderzoekt en bij Roberts vrouw aanbelt, gaat de zaak rollen. Hannah doseert de hints en plotwendingen virtuoos en is de lezer bijna voortdurend een stap voor. Als je al een keer vermoedt in welke richting de bal rolt, dan verhoogt die kennis de spanning juist, want de hoofdpersonen weten van niets. Als de elegant simpele waarheid opdoemt, staat de lezer versteld.

Het kwaad in Hurting Distance is banaal en simpel, maar je haalt je hersens er aan open. Sophie Hannah heeft het ergst mogelijke verraad bedacht en schiet dat met een dubbelloops geweer tussen je ogen. Haar werk gaat, net als dat van Highsmith, over extreme emoties en relaties. Denk echter niet dat het wee is. Hannah schrijft hard-core relatiedrama.

Sophie Hannah: Hurting Distance. Hodder & Stoughton, 408 blz. € 12,99

Verder verschenen

Een perfect boek over modern terrorisme, met een onbehaaglijk plausibel terreurcomplot. In Verborgen moordenaars (Cargo, € 19,90) onderzoekt inspecteur Javier Falcón een aanslag in Sevilla en legt een steeds monsterachtiger complot bloot. Deels gebaseerd op onderzoek naar de aanslagen in Madrid en Londen. Robert Wilson (A small death in Lisbon) schrijft groots.

In Tokyo zero (Cargo, € 19,90) herschept David Pearce de puinhopen van Tokio anno 1945. Rechercheur Minami onderzoekt de moorden op geisha’s in het park, maar eigenlijk gaat het boek over het verliezen van de oorlog en van eer. Knappe combinatie van historische roman en thriller.

Ex-advocaat en ex-call girl Sarah wordt net als Henry in haar appartement bedreigd. Sarah en Henry ruilen een tijdje van huizen. Dat blijkt niet en wel verstandig. Frances Fyfield spint in Schuilkamer (Archipel, 19,95) een mooi plot en schetst een claustrofobisch beeld van Londen.