Scheiden of staken, wat is het slechtste nieuws?

De Franse president Nicolas Sarkozy werd gisteren twee keer geconfronteerd met slecht nieuws. Gebruikte hij het ene om af te leiden van het andere?

Een scheiding en een staking. Twee keer nieuws rond Nicolas Sarkozy gisteren. Een maal uniek: niet eerder beleefde een Franse president in functie een echtscheiding. En dan ook nadat de vertrekkende echtgenote, Cécilia Sarkozy, dit voorjaar bij zijn aantreden als president nog werd aangekondigd als een soort Franse Jackie Kennedy.

En één keer bijna banaal nieuws: sinds vele jaren gaat elke hervorming die een Franse president wenst immers gepaard met periodieke verlamming van het openbaar vervoer en duizenden demonstranten op straat. Een gebruikelijke fase in Franse onderhandelingen, erkennen zelfs vakbondswoordvoerders. Zij het met een „uitzonderlijk karakter”, zoals CGT-stakingsleider Didier le Reste vanmorgen zei.

Het aantal stakers lag historisch hoog voor een eerste dag in het protestseizoen. Bijna drie kwart van het spoorwegpersoneel deed mee, en meer dan helft van de werknemers in het Parijse openbaar vervoer en bij het energiebedrijf EDF. En dat voor de eerste grote sociale protesten tijdens het presidentschap van Sarkozy.

Toch waren de krantenkoppen de afgelopen 24 uur gereserveerd voor het echtelijke drama in het Elysée, het presidentiële paleis. Op straat woog het huiselijke nieuws uit het Elysée zwaarder dan het sociale nieuws. Op de voetbalclub en in de huiskamer ging het niet over de inventieve reismiddelen waarmee de stakingen waren omzeild. De deze zomer ingevoerde publieke fietsen in Parijs beleefden een topdag: ’s morgens vroeg waren – met dank aan het mooie herfstweer – al 28.000 mensen opgestapt, tegen 14.000 op een gewone werkdag. Maar de grapjes gingen over de vacante positie van rechtsbuiten in het team. Heeft de president nu niet tijd over? Zelfs de demonstranten konden er niet om heen. „Cécilia, je hebt gelijk!” scandeerden ze ’s middags in de straten van Parijs. „Ook wij hebben genoeg van Sarkozy!”

Toch is het bijna-banale nieuws eigenlijk belangrijker. Kijk naar het verleden. In 1995, toen het protest kleiner begon, was de vorige nieuwe president, Jacques Chirac, de hervormingslust na twee maanden massale actie vergaan. Toenmalig premier Juppé modderde nog anderhalf jaar door, en verloor toen tussentijdse parlementsverkiezingen. Nu is Sarkozy met premier Fillon begonnen aan drie maanden die cruciaal zijn voor zijn presidentschap: voor het einde van het jaar wil hij akkoorden met de sociale partners hebben over belangrijke hervormingen als de invoering van een standaard arbeidscontract met soepeler ontslagvoorwaarden en het aanpassen van de ongewoon aantrekkelijke pensioenen in de semipublieke sector. Tegen dat laatste was gisteren de staking gericht.

Het mislukken van dergelijke hervormingen zal waarschijnlijk een grotere impact hebben op het presidentschap van Sarkozy dan het mislukken van zijn huwelijk – zolang hij daartegen persoonlijk bestand is. En daar zijn aanwijzingen voor. Sinds 2005 beleefden Nicolas en Cécilia Sarkozy verschillende huwelijkscrises (zie portret), maar die beletten hem niet een succesvolle campagne voor het presidentschap te voeren. En de Franse kiezer heeft er – volgens peilingen – in ruime meerderheid geen problemen mee een vrijgezel als president te hebben. Ze zien de scheiding als een privékwestie.

Rest de timing. De scheiding als geregisseerde communicatietruc. In het Franse parlement trok menigeen gisteren de vergelijking met de medewerker van de Britse premier Blair die in 2003 aanraadde het begin van de oorlog in Irak te benutten voor het brengen van ander slecht nieuws. „Deze timing bewijst het cynisme van de president. Alles is communicatie bij hem”, analyseerde Groene afgevaardigde Noël Mamère. Maar het werkt niet, voorspelde socialist Arnaud Montebourg: „De kiezer geeft geen fluit om de hartepijn van zijn bestuurders.”

Hoe het ook zij, door de aankondiging van de scheiding gisteren kreeg de eerste grote staking van het tijdperk-Sarkozy de persoonlijke dimensie die zijn presidentschap tot nu toe kenmerkt. Sarkozy verwees de afgelopen jaren zelf regelmatig naar zijn huwelijksproblemen om te bewijzen dat hij een politieke leider van vlees en bloed is, die net als zijn kiezers weet wat tegenslag en lijden is.

Geruchten over een definitieve scheiding van de Sarkozy’s waren er al voor de verkiezingen. Ze keerden in de zomer terug, en werden de afgelopen weken dagelijks sterker. De woordvoerder van Sarkozy voedde ze de laatste week met een stoicijns ‘geen commentaar’ op élke vraag, ook wanneer die luidde of alle speculaties onzinnig waren. Uiteindelijk maakte het Elysée het nieuws gistermiddag per communiqué bekend. Vlak voordat de Fransen aan hun moeizame tocht naar huis begonnen. Volgende aflevering: staking en scheiding – hoe de president tegenspoed probeert te overwinnen.