‘Raadsleden verlaten SP uit financiële problemen’

De winst voor de SP was groot, bij de verkiezingen voor de gemeenteraden in maart 2006. Maar veel zetels zijn al weer verlaten. De nieuwkomers willen geen strakke partijteugels.

Loopbaanbegeleider Anneke Apperloo (37) was een jaar lid van de SP toen ze werd gekozen in de Provinciale Staten van Friesland. „Dat was misschien te snel”, zegt ze nu. „Als ik langer lid was geweest, was ik er waarschijnlijk uitgestapt voordat ik in de Staten terecht was gekomen.”

Apperloo zit niet meer in de Staten en ze is geen lid meer. „De idealen van de SP zijn nog steeds de mijne”, zegt ze. „Maar als de partij solidariteit uitdraagt, moet je dat ook intern waarmaken.”

De Socialistische Partij verdubbelde het aantal zetels bij de raadsverkiezingen van maart 2006. Maar het afbreukrisico is sindsdien groot gebleken. De partij is 23 van de 345 zetels kwijtgeraakt omdat mensen voor zichzelf begonnen of overstapten naar een andere partij. Daarnaast zijn er nog 31 zetelwisselingen geweest. Daar zitten SP’ers bij die wegens ziekte zijn vervangen of Tweede Kamerlid zijn geworden. Maar ook SP’ers die na een conflict zijn weggegaan en hun zetel hebben achtergelaten.

„Het rommelt bij de SP, dat is duidelijk”, zegt politicoloog Marcel Boogers van de Universiteit van Tilburg. Eerst was er de kwestie rond senator Düzgün Yildirim, die met voorkeursstemmen in de Eerste Kamer was gekozen. In zijn gevolg verlieten ook andere SP’ers de partij. En vorige week stapten twee SP-wethouders op in Leiden. Ze waren het niet eens met plannen voor een tramlijn.

Anneke Apperloo trok zich de kwestie-Yildirim aan. Maar zij was ook teleurgesteld over het financiële beleid van de SP. Raadsleden van de SP geven hun vergoeding aan de partij. Van die regel wijkt de partij nooit af. Dat je regels moet naleven begrijpt Apperloo wel, maar zij vindt dat soms betalingsregelingen getroffen moeten kunnen worden. „Anders wek je de indruk dat de partij zich wil verrijken ten koste van de leden.”

Erger nog vond Anneke Apperloo het „gebrek aan respect” waarmee sommige SP’ers met elkaar om gaan. Haar fractievoorzitter in de Friese Staten had, net als Yildirim, voorkeursstemmen gekregen bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer. Tijdens een training werd hij daarom volgens Apperloo van „verraad” beticht. Hij zou stemmen hebben „geronseld”. De leiding greep volgens Apperloo niet in.

„Door de grote winst bij de raadsverkiezingen is een nieuwe generatie SP’ers gaan besturen”, zegt politicoloog Boogers. Minder ervaren politici. Zij zijn ook minder loyaal aan de partij dan de SP’ers van het eerste uur, zegt hij. „Ze willen meepraten en accepteren het niet als de teugels door de SP te strak worden aangetrokken.” Op 24 november houdt de partij een congres – daar zal het ook over de interne democratie gaan.

„Van SP’ers wordt veel verwacht”, zegt Matthijs Spaas, van het partijbureau van de SP. Naast het werk als raadslid moet je meedoen aan acties in je gemeente. En daar krijg je niets voor. Geldgebrek speelt vaak een rol bij vertrekkende raadsleden, zegt Spaas. „Maar mensen die opstappen noemen dat liever niet als reden.”

Voormalig raadslid voor de SP Jan van den Hoek uit Maassluis had ingestemd met afdracht van zijn raadsvergoeding. Maar toen hij zijn baan kwijtraakte, kreeg hij volgens eigen zeggen problemen met zijn uitkering. „Het UVW zei: je hebt toch inkomsten uit je raadswerk?” Toen hij de SP om raad vroeg, kreeg hij geen steun, zegt hij. „Ze zeiden dat ik maar een brief moest sturen naar het UWV.” Van den Hoek stapte over naar een lokale partij. Hij had toch ook al niet zo’n zin om op de markt in Maassluis te gaan folderen voor misstanden in Bangladesh. „Daarvoor ben ik niet de lokale politiek in gegaan.”

Terugkijkend denkt Mathijs Spaas van de SP dat sommige lokale afdelingen „iets te snel” hebben meegedaan aan de gemeenteraadsverkiezingen.