Pruikenhaar uit tempels India

Toneelgroep De Appel uit Den Haag werkt aan de theatermaraton ‘Odysseus’ die op 23 december in première gaat.

Toneel is en blijft een kwestie verkleden. Neem de pruikenmaker. Het is maandag 15 oktober om 12.39 uur in de Scheveningse repetitieloods. Een voor een nemen de spelers van De Appel plaats op een stoel voor pruikenontwerper en grimeur Sjoerd Didden. „Het gaat erom”, zegt Didden, „of je een Frans of Duits hoofd hebt. Wij werken op twee soorten houten mallen. Een Duits hoofd is rond, breed; een Frans hoofd daarentegen smal. Ook de vorm van het voorhoofd is van belang. Hoog of juist laag”.

Over het hoofd van elke speler trekt Sjoerd Didden een fijnmazig haarnetje van nylon. Met kopspelden in verschillende kleuren zet hij de vorm vast. Vervolgens tekent hij op het netje in viltstift de haarlijn af. Zo legt hij de basis voor de pruik. Didden: „Na overleg met regisseur en kostuumontwerper ga ik aan het werk. Voor de onaantastbare goden op de Olympos verzin ik pruiken die refereren aan iconen van deze tijd: modekoning Karl Lagerfeld, filmster Liz Taylor, zangeres Marilyn Monroe of de society-ster Paris Hilton. Ik doe mijn inspiratie op uit tijdschriften en historische boeken; ik kijk ook op Google”.

De sfeer onder de spelers is uitgelaten. Volgens Didden is het passen en opzetten van een pruik de ‘ultieme verkleedpartij’. Sommige pruiken moeten zichtbaar zijn als kunstmatige haardos, bijvoorbeeld een pruik waarvan de krullen in golvende bewegingen de hoogte in gaan. Andere pruiken moeten zo samenvallen met het gelaat van de de acteur, dat niemand het kapsel als een pruik ervaart. In het Atelier Sjoerd Didden werkt de ontwerpen al meer dan 25 jaar. Hij kan putten uit een duizelingwekkend aantal pruiken, maar ook ontwerpt hij nieuwe, zoals nu voor Odysseus.

Didden: „Pruiken accentueren het karakter van een personage. De zwerver Odysseus zal een woeste haardos dragen en de schone nimf Calypso kan haar gezicht op geheimzinnige wijze verbergen achter lang, zwarte haar”.

Ik vraag: „Is het haar echt?”

„Meestal wel”, antwoordt Sjoerd Didden. „Ik gebruik per pruik ongeveer 100 tot 150 gram. Het haar komt uit India. Ik gebruik haar dat in tempels wordt geofferd en per opbod verkocht, soms met duizenden kilo’s. Dat komt per vrachtwagen naar Nederland”.

Eerdere afleveringen zijn te lezen op nrc.nl/kunst