Meer malheur bij bedrijven in VS

Bank of America voegt zich met een winstdaling van eenderde bij een snelgroeiend aantal bedrijven dat lijdt onder de krediet- en huizencrisis in de VS. Een overzicht.

Pakjesvervoerder FedEx. Computerfabrikant IBM. Doe-het-zelfketen Lowe’s. En de grootste verkoper van tweedehandsauto’s van het land, CarMax. Al deze beursgenoteerde bedrijven kwamen dezer weken met hetzelfde, tegenvallende, verhaal. De kredietcrisis en de malaise op de huizenmarkt zouden de omzet verlagen, de winsten doen slinken en ontslagen veroorzaken.

Gisteren voegde de grootste consumentenbank van het land, Bank of America, zich bij deze snelgroeiende lijst van grote bedrijven met tegenvallende kwartaalcijfers. De winst van de bank is de afgelopen drie maanden met 32 procent gedaald. Ook al zijn de problemen vergelijkbaar met die van andere banken, „we zijn toch zeer teleurgesteld in onze resultaten”, zei Ken Lewis, bestuursvoorzitter en de man die begin deze maand nog zo geprezen werd om het vernuftig binnenhalen van ABN Amro’s LaSalle-divisie in Chicago. „We hadden het beter moeten doen.”

Het gaat vaker van mea culpa. Neem Chuck Prince, topman van ’s werelds grootste bank, Citigroup, onder vuur van aandeelhouders om de resultaten van zijn bedrijf. Afgelopen maandag gebruikte hij nog woorden die gisteren resoneerden bij Bank of America. Prince had het al over „teleurstellende” cijfers, „zelfs in het licht van de algehele onrust op de financiële markten”.Ruim tien andere grote banken zagen in de kredietproblemen de oorzaak van hun eigen misère. Daaronder de Zwitserse UBS, Deutsche Bank en het Japanse Nomura. Hun handel in door hypotheken gedekte obligaties is ze duur komen te staan.

Ondanks die precedentwerking van branchegenoten kwam de aankondiging van Bank of America gisteren toch nog als een pijnlijke verrassing. Niet iedereen zag het aankomen. Het bedrijf had namelijk als een van de weinige geen winstwaarschuwing afgegeven. Bovendien was de bank helemaal niet actief geweest op de zo getroffen markt van derivaten op basis van risicovolle hypotheken.

Vanwaar dan toch verliezen? Een deel ervan is te wijten aan de eigen investeringsbank die maar niet van de grond komt. Ook belangrijk is dat Bank of America het overgrote deel van de omzet uit de VS haalt, en daarmee meer dan wereldwijd opererende concerns vatbaar is voor Amerikaanse economische problemen. Neem de consumentendivisie: de winst hiervan – inclusief ’s lands grootste creditcardbedrijf – is vorig kwartaal met 16 procent teruggelopen. De voorzieningen die de bank nu moet nemen voor leningen die nooit terugbetaald dreigen te worden, belopen 2 miljard dollar (1,4 miljard euro), 73 procent meer dan vorig kwartaal.

Regionale Amerikaanse banken versterken dit beeld: banken kunnen door méér getroffen zijn dan alleen subprime-hypotheken. Of ze nou Wells Fargo heten (San Francisco), Regions Financial (Birmingham, Alabama) of KeyCorp (Cleveland, Ohio) – ze waren niet of nauwelijks betrokken bij de kredietcrisis die werd veroorzaakt door de financiële producten op basis van risicovolle hypotheken. Wel lijden ze nu verlies op een heel spectrum aan hypotheken. De markt discrimineert niet: arme Amerikanen met exploderende maandlasten van een risicovolle hypotheek, doorsnee families met twee, drie of zelfs vier banen per echtpaar, eigenaren van kostbare appartementen in Las Vegas – de dalende huizenprijs raakt hen allemaal.

De problemen lijken eerder verder toe te nemen dan over te waaien. Ben Bernanke, centralebankpresident, hintte daar deze week in een toespraak ook op, en het per regio onderverdeelde economische overzicht van zijn Federal Reserve bevestigde het. De hele huizenmarkt – niet alleen het goedkopere en risicovolle segment – zal de Amerikaanse economie dit en volgend jaar afremmen.

Voor verscheidene Amerikaanse steden is de malaise op de huizenmarkt niet langer een papieren probleem. Meer huisuitzettingen en prijsdalingen voor verkochte woningen zorgen voor teruglopende inkomsten uit bouwvergunningen en onroerendgoedbelasting. Gevolg: steden voelen zich gedwongen op onorthodoxe wijze in te grijpen om de begroting op orde te houden. Zo wil de burgemeester van Chicago de parkeermeters in zijn stad verkopen en met de opbrengsten financiële gaten dichten. In Milwaukee wordt voorgesteld het aantal brandweermannen per brandweerauto terug te brengen. En in Cleveland is bij wijze van compensatie de belasting op kaartjes voor honkbalwedstrijden verhoogd. Zodra het seizoen voorbij is, moet de stad iets nieuws bedenken.

Nieuwsthema kredietcrisis staat op nrc.nl/economie