In Zuid-Afrika telt alleen groen en geel

In Zuid-Afrika hoopt de bevolking op een nieuwe wereldtitel in het rugby.

Er zijn steeds meer zwarte rugbyclubs maar nog weinig zwarte internationals.

Mandela komt per post naar Parijs morgen. Niet lijfelijk, zijn gelukswensen aan het Zuid-Afrikaanse rugbyteam staan op een dvd. ‘De Springbokken’ die voor het eerst in twaalf jaar weer in de finale van het WK rugby staan, begrijpen het. Tata, zoals ze de vader van de natie hier noemen, wordt oud (89) en vliegen is slecht voor zijn gezondheid. Maar heel stiekem hadden ze wel gehoopt op een herhaling van het spektakel van 1995.

Dat was het jaar waarin de gedwongen scheiding van de rassen net uit de wet was geschrapt, Mandela een jaar president was, en rugby nog altijd een bolwerk van blanken, de minderheid die meer dan veertig jaar de apartheid had gesteund. De Zuid-Afrikanen mochten na een jarenlange boycot voor het eerst weer meedoen aan het internationale rugby en haalden de finale. Vlak voor het beginsignaal stapte Mandela het veld op, in het groen-gele shirt van de Springbokken, om zijn landgenoten geluk te wensen. Het was het ultieme gebaar van de verzoening tussen de rassen. Zuid-Afrika werd wereldkampioen. Mandela de talisman.

Niemand in Zuid-Afrika twijfelt er nog aan dat het nationale team de stunt van twaalf jaar geleden morgen herhaalt in het Stade de France in Parijs. Tegenstander Engeland werd een maand geleden nog met 36-0 in de hoek gezet in de groepswedstrijd.

Het Zuid-Afrikaanse nationale rugbyteam is bijna nog steeds zo wit als zijn Europese tegenstander, alle druk van de opeenvolgende regeringen van Mandela en Thabo Mbeki om de sport te hervormen ten spijt. Na twaalf jaar zijn er welgeteld twee gekleurde gezichten bijgekomen: de vleugelspelers JP Pietersen en Brian Habana, geen zwarten maar kleurlingen volgens de definities van het oude apartheidswoordenboek. Habana groeide tijdens dit WK uit tot nationale held. In de halve finale rende hij de Argentijnse verdediging tot tweemaal toe eruit. Hij scoorde acht tries op één WK: een record. Habana loopt de 100 meter in 10,2 seconden, zo snel dat hij eerder dit jaar zelfs een race aandurfde met een cheetah. Het beest won overigens van de mens.

De liefde voor sport loopt in Zuid-Afrika langs raciale lijnen. De blanken domineren nog steeds de sporten die door oud-kolonisator Engeland in het hele Gemenebest werden geïntroduceerd: rugby en cricket. In beide sporten is Zuid-Afrika een geduchte concurrent voor de beste teams ter wereld, dankzij de jarenlange investeringen door het blanke apartheidsregime. Maar in voetbal, de sport van de armen, presteert Zuid-Afrika ver onder de maat. „Dat is de schuld van de FIFA”, legde Danny Jordaan, het hoofd van de Zuid-Afrikaanse voetbalbond gisteren uit, tijdens een persconferentie over de voorbereidingen van het WK voetbal in 2010. „We zijn de wereldvoetbalbond nog steeds dankbaar voor de boycot van Zuid-Afrika vanaf 1976 tot 1994 uit protest tegen apartheid. Maar daarvoor betalen we nu een prijs.”

Jordaan twijfelt er niet aan dat de scheiding van de rassen op het sportveld een probleem van de korte termijn is. „De zwarte bevolking staat nu pal achter het rugbyteam. En zo zullen de blanken in 2010 ook het Zuid-Afrikaanse voetbalteam steunen.” In de zwarte woonwijk Soweto verandert rugby nu al snel van kleur. Daar werd in 1998 de Soweto Rugby Club opgericht. De club heeft aanzienlijk minder geld dan de clubs in de rijke, meest blanke, wijken in het noorden van Johannesburg. Maar deze maand versloeg het jeugdteam nog een geheel ‘blank’ team met 22-0.

Honderden zwarte luisteraars belden deze week naar de praatprogramma’s op radio en televisie om de Springbokken geluk te wensen. En zelfs regeringspartij ANC, voorheen uiterst kritisch over de blanke dominantie in het rugbyteam, verzond gisteren gelukwensen. „Het Afrikaanse Nationaal Congres roept alle Zuid-Afrikanen op ons nationale team te steunen”, schreef de partij in en officiële verklaring. „We roepen alle patriotten op hun groen-gele shirts met trots te dragen en zeg: Go Bokke Go. Breng terug die beker.”

President Mbeki zal morgen wel in Parijs zijn bij de finale, als schrale troost voor de afwezigheid van Mandela. Zwart en blank doen er even niet toe voor president, volk en vaderland. Alleen groen en geel.