Eurologica stelt alle EU-lidstaten toch tevreden

Er kwam heel wat inventiviteit aan te pas voordat EU-regeringsleiders vannacht konden toasten. Maar drie jaar na de weggestemde Europese Grondwet is er een nieuw verdrag.

Het werd dus wéér nachtwerk. Net zoals het vorige samenzijn van de Europese regeringsleiders in juni in Brussel. Ook toen ging het over de opvolger van de gestrande Europese Grondwet en duurde het beraad tot half vijf in de ochtend.

Wat dat betreft viel het afgelopen nacht nog mee. Kort voor één uur knalden de champagnekurken bij de regeringsleiders. Ze hadden het akkoord nu echt helemaal rond.

Om dat te bereiken moest er wel weer de nodige ‘eurologica’ worden toegepast. Maar, zo weten de deelnemers aan dit soort bijeenkomsten maar al te goed: als het gaat om het vinden van compromissen die 27 regeringsleiders thuis moeten kunnen verdedigen, is de creativiteit grenzeloos.

Zoals het toegeven aan de eis van Italië om niet 72 maar 73 politici naar het Europees Parlement te kunnen afvaardigen. Italië vond het onterecht dat bij de zetelverdeling was uitgegaan van ingezetenen en niet van staatsburgers.

Veel Italianen werken elders in Europa en die moesten ook worden meegerekend, vond Rome. Dat was althans de officiële rechtvaardiging. De werkelijke reden was prestige: anders dan de huidige situatie betekende de nieuwe verdeling dat Italië een zetel minder kreeg dan Frankrijk en Groot-Brittannië, die maar iets meer inwoners hebben.

In de dagelijkse praktijk maakt een Italiaanse afgevaardigde meer of minder helemaal niets uit. Temeer daar de Italianen hoog scoren op de absentielijst van het Europees Parlement.

De regeringsleiders wisten echter dat er iets voor de Italianen gedaan moest worden, omdat de Senaat in Rome premier Romano Prodi deze week had opgedragen een veto uit te spreken over het nieuwe verdrag als deze zaak niet geregeld zou worden.

Eén zetel meer voor het ene land betekent echter één minder voor een ander land als in de verdrag staat dat het Parlement maximaal 750 leden mag tellen. Maar dankzij het inventieve Europese denken telt het Europees Parlement sinds vannacht 750 zetels plús een voorzitter zonder stemrecht. Zo kon er toch een extra zetel voor de Italianen gevonden worden.

Een andere toverformule werd eveneens toegepast om de Polen tevreden te stellen. Dit land raakt met het nieuwe verdrag zijn relatief gunstige, want overbedeelde stemgewicht in de Europese besluitvorming kwijt. De Polen hadden in juni al gedaan gekregen dat de nieuwe stemverdeling pas in 2014 zal worden ingevoerd.

[Vervolg EU-TOP: pagina 5]

EU-TOP

Toverformules smeden EU-akkoord

[Vervolg van pagina 1] Om het ongewenst ‘overulen’ van een lidstaat tegen te gaan kent de Unie een noodremprocedure: de Joannina-clausule, genoemd naar de Griekse plaats waar de Europese regeringsleiders in 1994 dit konijn uit de hoge hoed toverden.

Niet in het nieuwe verdrag zelf maar deels in een bijgevoegde verklaring en deels in een bijgevoegd protocol – het blíjft Europa – wordt het bestaan van deze clausule ten behoeve van de Polen herbevestigd.

Het is een nauwelijks uit te leggen mechanisme, maar voor de Poolse president Lech Kaczynski was het genoeg om vannacht voor het Poolse thuisfront te kunnen verklaren dat Polen alles had binnengehaald wat het wilde.

Daar hoort ook de vaste advocaat-generaal voor het Europees Hof van Justitie in Luxemburg bij, die Polen voortaan mag leveren. Nu zijn er acht advocaten-generaal, van wie telkens vijf uit Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië en Spanje. De overige drie komen nu bij toerbeurt uit de andere 22 EU-landen.

Vannacht is afgesproken dat het Hof voortaan elf advocaten-generaal zal tellen en dat Polen zich onder de vaste leveranciers mag scharen. De resterende vijf komen dan roulerend uit de andere EU-landen, die door deze uitbreiding dus ook wat vaker aan de beurt komen.

Minder gecompliceerd was de concessie aan Bulgarije. Dit land wilde niet gedwongen worden de euro, die het over enige jaren hoopt in te voeren, ook euro te noemen. Die benaming kent het in Bulgarije gehanteerde cyrillische schrift niet. De Bulgaren mogen de euro straks alsnog de wel door hun alfabet herkende ‘evro’ noemen.

Oostenrijk werd tevredengesteld met de toezegging dat de Unie de komende vijf jaar niet zal optreden tegen de stop die Oostenrijkse universiteiten willen instellen voor studenten uit andere EU-landen.

Een dergelijke maatregel geldt als ongeoorloofde discriminatie en ondermijnt het vrije personenverkeer in de EU. Maar omdat Oostenrijkse (medische) faculteiten erg populair zijn onder Duitse studenten, mag Wenen hen tijdelijk gaan weren. Een precedent overigens, dat Belgische universiteiten die veel Franse en Nederlandse studenten trekken, met meer dan gewone belangstelling gadeslaan.

En dan waren er natuurlijk nog de Britten. Met veel tromgeroffel had de Britse premier Gordon Brown de afgelopen dagen aangekondigd dat hij geen enkele, maar dan ook geen enkele beperking van de in juni door zijn land bedongen uitzonderingsbepalingen zou toestaan.

Brown stelde vannacht vergenoegd vast dat er op geen enkele wijze aan de zogeheten Britse ‘red-lines’ was getornd. Wat hij er niet bij zei was dat ook niemand dat van plan was geweest.

Zie voor aanloop naar nieuw verdrag: nrc.nl/euverdrag

Rectificatie / Gerectificeerd

Europees Parlement

In het artikel Eurologica stelt alle EU-lidstaten toch tevreden (19 oktober, voorpagina) staat dat het Europees Parlement in het nieuwe verdrag 750 zetels plus een voorzitter zonder stemrecht krijgt. De voorzitter behoudt stemrecht.