EU-regeringen eens over nieuw verdrag

De Europese regeringsleiders hebben vannacht in Lissabon na opnieuw langdurig beraad een definitief akkoord bereikt over een nieuw Europees Verdrag. De crisis over het EU-bestuur lijkt hiermee bezworen.

Het verdrag moet er toe leiden dat de inmiddels tot 27 lidstaten uitgebreide Europese Unie doelmatiger en democratischer wordt bestuurd. Het komt in de plaats van de ruim twee jaar geleden in Frankrijk en Nederland weggestemde Europese Grondwet, waardoor de Unie in een diepe bestuurlijke crisis werd gestort.

Over de hoofdlijnen van het nieuwe verdrag werden de regeringsleiders het half juni in Berlijn eens. Vannacht volgde overeenstemming over de laatste details. Afgesproken is dat Polen nog iets langer gebruik kan maken van de huidige, voor het land gunstiger stemverhouding. Een succesje voor de Poolse regering aan de vooravond van de parlementsverkiezingen van zondag.

Ook Italië, dat een extra zetel in het Europees Parlement eiste, heeft zijn zin gekregen. Hetzelfde geldt voor Bulgarije, dat gedaan kreeg dat het de naam van de euro in zijn eigen cyrillische schrift op de munt mag zetten.

Tenslotte is op verzoek van Tsjechië een verklaring toegevoegd waarin expliciet staat dat de Unie ook eerder aan haar toebedeelde bevoegdheden kan teruggeven aan de nationale overheden.

De regeringsleiders zullen het ‘Verdrag van Lissabon’ op 13 december in de Portugese hoofdstad officieel ondertekenen. Daarna volgen de ratificatieprocedures in de 27 lidstaten. Pas als alle lidstaten hebben ingestemd wordt het verdrag van kracht. De EU-leiders mikken daarvoor op begin 2009.

Vanaf dat moment wordt het aantal terreinen waarop unanimiteit is vereist voor Europese regelgeving met veertig ingekrompen. Verder verandert de onderlinge stemverdeling tussen de EU-landen, krijgt de Europese Raad van regeringsleiders (het hoogste politieke orgaan) een vaste voorzitter en komt er één functionaris voor het buitenlands beleid van de EU. Tenslotte wordt de Europese Commissie vanaf 2014 verkleind, waardoor de oude regel ‘altijd een commissaris uit elke lidstaat’ vervalt.

Premier José Sócrates van Portugal, de huidige voorzitter van de Unie, kan de EU met dit akkoord „de toekomst met vertrouwen tegemoet treden”. Zijn Nederlandse collega Jan Peter Balkenende zei „een goed gevoel” aan het beraad te hebben overgehouden. „Europa is er sterker uitgekomen”, zei hij.

Nederlandse politici reageerden vanmorgen positief. Wel verlangen verschillende fracties opheldering over de laatste concessies. Ook dringt men aan op een toelichting in „normaal, begrijpelijk Nederlands” (Henk Jan Ormel, CDA), omdat het verdrag nu „volstrekt onleesbaar” (Kathelijne Buitenweg, GroenLinks) zou zijn.

Rectificatie / Gerectificeerd

Europese top

In het artikel EU-top over laatste losse eindjes in nieuw verdrag (donderdag 18 okt., pagina 5) en in het artikel EU-regeringen eens over nieuw verdrag (vrijdag 19 okt., pagina 1) staat dat de vorige Europese top half juni in Berlijn plaatshad. Dat was in Brussel.