De hoogopgeleide man is de winnaar in de liefde

In zijn boek Liefde à la Carte voorspelt demograaf Jan Latten een samenleving waarin vrouwen de dienst uitmaken. Vrouwen raken hoger opgeleid dan ooit. „Mannen worden minder gewild.”

We zijn ongemerkt een nieuw tijdperk ingegleden, zegt Jan Latten. „Voor het eerst in de geschiedenis zijn jonge vrouwen hoger opgeleid dan jonge mannen.”

Latten is hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij het CBS. Samen met politicoloog Malou van Hintum schreef hij het boek Liefde à la Carte, over de toekomst van relaties en gezinsvorming.

Meisjes studeren sneller af dan jongens, halen hogere cijfers en vaker hun diploma. „Die trend zet door en het resultaat zal de samenleving dramatisch veranderen”, zegt Latten.

Wat is er dramatisch aan meer hoger opgeleide vrouwen?

„Nou, voor al die hoogopgeleide vrouwen wordt het steeds moeilijker een partner te vinden. Vrouwen willen namelijk bij voorkeur een gelijk of hoger opgeleide man. Ook de middelbaar opgeleide vrouwen. Er ontstaat op de relatiemarkt dus een tekort aan hoogopgeleide mannen.”

Vrouwen gaan vechten om hoogopgeleide mannen?

Lacht. „Ja. Maar dat wordt voor een deel opgelost doordat vrouwen vaker kiezen voor een hoogopgeleide man die al een relatie met kinderen achter de rug heeft. We zullen dus meer ‘tweedelegvaders’ zien, de komende jaren.”

Vrouwen kunnen toch ook een laagopgeleide man nemen.

„Hij net iets minder opgeleid dan zij, dat zal wel gebeuren. Maar de extremen zullen elkaar niet vinden. Vrouwen willen over het algemeen, zeker als ze kinderen willen, een partner met gespreksstof, inkomen en een grotere kans op intelligente kinderen.”

Laagopgeleide mannen komen langs de kant te staan?

„Ik voorzie een steeds groter wordende groep laagopgeleide mannen die geen partner zal vinden, nooit kinderen zal krijgen en vaker werkloos zal zijn. Ik noem dat de groep ‘dolende mannen’.”

Dolende mannen zijn nergens goed voor?

„Ze zullen best een rol krijgen als maatje, of als toyboy voor de seks. Maar zodra een vrouw aan gezinsvorming toe is, gaat ze met andere criteria zoeken.”

Willen hoogopgeleide mannen zich na een scheiding nog wel binden?

„Ja, velen van hen wel. Ze voelen zich alleen. Uit onderzoek blijkt overigens dat mensen in een leuke relatie gelukkiger zijn, meer geld te besteden hebben, gezonder zijn en gewilder door werkgevers omdat ze stabieler zijn. Niet dat het daarom gaat, maar een relatie loont.”

Niet alleen het gestegen opleidingsniveau van vrouwen verstoort de relatiemarkt, zo zegt Latten. Door de ontkerkelijking, de acceptatie van anticonceptie, de lossere normen over gezinsvorming, en de emancipatie, wordt het steeds moeilijker een relatie vol te houden. Alleen de romantiek is nog over als basis voor een relatie.

Relaties worden steeds breekbaarder.

„Ja. Nu zijn er al 38.000 scheidingen per jaar, en nog meer samenwonenden gaan uit elkaar. Die trend zet door. Er groeien meer kinderen dan ooit op in een eenouder gezin, of in een stiefgezin.”

Uw boek heeft een beetje het toontje dat al die keuzevrijheid in de liefde vooral veel stress, onzekerheid en ongeluk oplevert.

„Dat was niet de bedoeling.”

U noemt het ‘doodvermoeiend’, het opbreken van al die relaties.

„Het líjkt me ook vermoeiend. Niemand begint toch aan een relatie om deze weer op te breken? Maar ik wil geen moraalridder zijn. Wat ik met dit boek hoop te bereiken, is dat mensen beter snappen wat er aan de hand is in de samenleving. En dat het niet alleen aan jezelf ligt als je gaat scheiden of de ware niet kan vinden. Maar ook aan de tijdgeest.”

Ziet u ook positieve kanten aan de flexibelere liefdesmarkt?

„Jazeker. Iedereen kan gelukkig worden, ook mensen buiten het standaardgezin. Je kan tegenwoordig trouwen, samenwonen, alleen blijven, latten, homovader worden, alleenstaande moeder. En als je ongelukkig bent in een relatie, kan je een tweede kans krijgen. Dat is pure winst.”

Zo staat het niet in het boek.

„Dat had wellicht duidelijker gekund.”

U beschrijft in uw boek de opkomst van de matriarchale samenleving.

„Ja. Vrouwen zullen steeds vaker de rode draad vormen in het leven van een kind. We maken de overgang naar een moedermaatschappij.”

Het beste nieuws sinds tijden.

Lacht. „Nou, niet voor de mannen. Vrouwen hebben in een patriarchale samenleving altijd nog de functie van moeder. Mannen zijn in een matriarchale samenleving alleen nog maar verwekker, en die functie zal door steeds minder mannen worden vervuld.”

Mannen zijn de grote verliezers.

„Ja. In de Scandinavische landen lijken vrouwen die voor het eerst zwanger zijn nu al een voorkeur voor een dochter te hebben. Omdat meisjes minder problemen opleveren, het beter doen op school. Mannen worden minder gewild.”

Vrouwen waren decennia de underdog, nu zijn de mannen aan de beurt.

„Misschien is het een nieuwe fase in de evolutie: alleen mannen die voldoen aan nieuwe kwaliteitseisen – bepaald door vrouwen – krijgen de gelegenheid zich voort te planten.”