Zink slikken helpt bij niemand

Ondervoede kinderen extra zink geven redt geen levens. En tegen de snotneus van rijke Westerlingen helpt het ook niet.

Is zink gezond? In het rijke Westen kibbelen we al jaren over de vraag of zinktabletten helpen tegen verkoudheid. In arme landen gaat het nog over dood of leven van kinderen.

De kindersterfte op de wereld is voor het eerst ónder de tien miljoen kinderen per jaar uitgekomen, juichte Unicef vorige maand in een persbericht. Het gaat om kinderen jonger dan vijf. In 1990 stierven er nog 13 miljoen per jaar. Vorig jaar 9,7 miljoen.

Ondervoeding is een belangrijke oorzaak van kindersterfte. Zinkgebrek is een vorm van micronutriënt-ondervoeding. Overal ter wereld krijgen kinderen eigenlijk wel genoeg calorieën, uit suiker, vet of eiwit, maar door een tekort aan andere noodzakelijke stoffen als zink, ijzer, foliumzuur en vitamine A,slaan dodelijke ziekten toch nog toe. Het zijn stoffen waar weinig van nodig is en waardoor kinderen bijvoorbeeld beter groeien of een grotere weerstand tegen infectieziekten hebben. Blijven méér kinderen in leven als ze dagelijks een voedingssupplement met zink krijgen?

De Amerikaanse overheid en de Bill & Melinda Gates Foundation betaalden een groot onderzoek in Nepal, een gebied waar zinktekort veel voorkomt. Ruim 41.000 kinderen van 0 tot 3 jaar deden mee. De helft kreeg drie jaar lang dagelijks een tabletje met zink, de andere helft kreeg een tabletje zonder zink. Na drie jaar waren 649 kinderen overleden, gelijk verdeeld over beide groepen. De resultaten stonden op 6 oktober in The Lancet. Zink doet niks tegen de kindersterfte.

Nou ja, enige nuance is mogelijk: misschien was er een hele kleine sterftevermindering bij kinderen ouder dan één jaar. Maar op diarree en verkoudheid heeft zink geen effect.

En onder rijke, goed doorvoede westerlingen, zonder zinkgebrek, met gemiddeld een veel betere weerstand dan die kinderen aan de rand van het bestaansminimum, zou zink daar wel iets doen tegen verkoudheid?

Het ruime aanbod van zinkbevattende keelpastilles tegen verkoudheid en keelpijn doet dat misschien vermoeden, maar de wetenschap ziet het niet. Een inmiddels verouderde Cochrane Review – altijd gezaghebbend – van een paar jaar oud vatte het toen bekende onderzoek samen en zag geen resultaat van zink. Vorige maand verscheen een nieuwe analyse in Clinical Infectious Diseases. Die vat veertien onderzoeken samen, waarvan er maar vier van goede kwaliteit zijn. Eén ervan rapporteert minder verkoudheid door zinktabletten, de andere drie niet. Ondertussen, zeggen de auteurs, neemt het aantal meldingen van bijwerkingen toe: sommige mensen verliezen hun smaakgevoel door de zinktabletten.

Wim Köhler