‘Slechte zaak dat spelers worden uitgefloten’

Drie jaar geleden nam Marco van Basten het stokje van Dick Advocaat over als bondscoach. De man die werd binnengehaald als de grote verlosser, kreeg gisteren de hoon van het publiek over zich heen.

De bondscoach die drie jaar geleden bij Oranje begon als San Marco werd gisteravond in het Philips Stadion als een gewone sterveling beschimpt en uitgefloten. De 2-0-overwinning tegen Slovenië woog voor het legioen niet op tegen het – vooral na rust – povere optreden van het Nederlands elftal. Marco van Basten vatte de sfeer zelf als volgt samen: „Ik kreeg vlak voor het einde van de wedstrijd echt het gevoel dat veel supporters het bijna jammer vonden dat Klaas Jan Huntelaar nog voor 2-0 zorgde. Dat is natuurlijk geen goede zaak. Hoe het komt dat we zo weinig krediet bij het publiek hebben? Dat weet ik niet precies.”

Van Basten werd in 2004 aangesteld als de opvolger van Dick Advocaat, die ondanks een plek in de halve finale van het EK in Portugal bij de spelers, het publiek en de media op weinig krediet meer kon rekenen. Mede op advies van Johan Cruijff koos de voetbalbond voor Van Basten. De oud-spits ontvouwde direct een visie die de bestuurders van de KNVB als muziek in de oren klonk. Het Nederlands elftal zou weer dominant en aanvallend gaan voetballen. Het 4-3-3-systeem werd bestempeld als de huisstijl van Oranje.

Van Basten begon een bijna hopeloze zoektocht naar het ideale elftal dat zijn gedachten uit kon voeren. De bondscoach verbaasde met het selecteren van spelers als Kevin Bobson, Dave van den Bergh, Romano Denneboom, Collins John, Ugur Yildirim, Martijn Meerdink en Theo Janssen, maar de resultaten van Oranje spraken steeds in zijn voordeel.

Maar het teleurstellend verlopen WK van 2006 betekende een keerpunt. Het Nederlandse elftal speelde in Duitsland slecht en werd in de achtste finales uitgeschakeld. Van Basten verspeelde vervolgens veel krediet door Ruud van Nistelrooy en Mark van Bommel buiten zijn selectie te houden. Tussen Van Basten en Van Bommel kwam het tot een definitieve breuk.

Het Nederlands elftal had het geluk dat het in groep G, waarin kwalificatie voor het EK van 2008 moet worden afgedwongen, met Roemenië en Bulgarije geen toplanden trof. Oranje wist zelden of nooit te overtuigen, waarna Van Basten een soort charmeoffensief begon door oude waarden als Seedorf en Van Nistelrooy toch weer te selecteren. Een ommekeer bleef echter uit. Tijdens de thuiswedstrijd tegen Roemenië (0-0) in maart van dit jaar keerde het legioen zich voor het eerst sinds jaren met gefluit tegen Oranje. In de wedstrijden die volgden wist het Nederlands elftal de goodwill niet terug te winnen. Van Basten vervreemdde zich verder van de Oranjefans door na een zwaarbevochten zege tegen Albanië te verklaren dat zijn ploeg goed had gespeeld.

Het Nederlands elftal was er gisteren in Eindhoven op gebrand met een voetbalshow het publiek gunstig te stemmen. Van Basten stapte zelfs van zijn bijna heilige 4-3-3-systeem af. Hij gaf met het opstellen van voetballers als Clarence Seedorf, Rafael van der Vaart, Wesley Sneijder en Robin van Persie de voorkeur aan de individuele kwaliteiten boven de speelwijze. Oranje speelde het eerste half uur een redelijke wedstrijd, maar viel daarna zo ver terug dat het publiek zich begon te roeren.

Na ruim een uur spelen scandeerde een deel van de supporters de naam van Foppe de Haan, de succesvolle coach van Jong Oranje. „Van Basten is bang”, luidde een ander spreekkoor. Van Basten toonde na afloop begrip voor de kritiek, maar vroeg ook enig mededogen. „Ook ik ben niet tevreden. Het is niet leuk als de mensen de naam van een andere trainer roepen. Aan de andere kant zou een klein beetje realiteitsbesef op zijn plaats zijn. Als je ziet hoeveel spelers wij missen, mag het publiek best wat zuiniger zijn op de spelers die wel meededen.”

De spelers namen het stuk voor stuk op voor de bondscoach. Sneijder, die gisteren een deel van de wedstrijd aanvoerder was: „Ik heb het gefluit wel gehoord, maar dat doet mij geen pijn. Alle mensen in Nederland zijn blij als we straks naar het EK gaan. Dan denkt niemand meer aan de kwalificatiewedstrijden.”

Seedorf begreep de teleurstelling. „We hadden zelf ook meer spektakel willen brengen, maar op een gegeven moment wil je resultaat zien. We vragen om een beetje geduld.” Huntelaar, die het tweede doelpunt maakte, wees met een beschuldigende vinger naar de media. Volgens de spits van Ajax wordt het publiek beïnvloed door de negatieve commentaren. „Het spelen van dit soort wedstrijden is echt niet makkelijk. De mensen kunnen beter achter de ploeg gaan staan.” Net als Sneijder voorspelde hij dat „iedereen weer de polonaise loopt” als Oranje zich kwalificeert voor het EK.