Oranje en Van Basten weggehoond door fans

Nederland 2 Slovenië 0

Ruststand 1-0. 14. Sneijder 1-0, 87. Huntelaar 2-0. Scheidsrechter: Rizzoli (Ita). Toeschouwers: 35.000.

Het Nederlands elftal én zijn bondscoach Marco van Basten werden na weer een uiterst povere opvoering door de eigen aanhang uitgefloten en weggehoond. Maar de paradox was, dat Oranje dankzij de 2-0 zege op Slovenië en het gelijkspel van Bulgarije tegen Albanië (1-1) de kwalificatie voor het EK 2008 binnen handbereik heeft.

Twee punten halen uit duels tegen Luxemburg en Wit-Rusland, daartoe moet zelfs het stuurloos ronddobberende vlaggenschip van het Nederlandse voetbal in staat worden geacht. De KNVB mag de Albanezen ook om financiële redenen wel een presentje sturen. Want voor de confrontatie op 17 november met de altijd lastige Luxemburgers is de Kuip afgehuurd, en dat blijkt nu juist de wedstrijd waarin Oranje zich kan plaatsen. Dat gegeven zal ongetwijfeld extra toeschouwers trekken. Hoewel de meest fervente fan na gisteravond waarschijnlijk even genezen is van de Oranjekoorts.

Het eerste half uur was nog aantrekkelijk. Bij hoge uitzondering had Van Basten het 4-3-3-systeem ingewisseld voor een offensieve versie van 4-4-2. Klaas Jan Huntelaar en Robin van Persie vormden de twee centrumspitsen. Op de vleugels vertoefden Clarence Seedorf (links) en Rafael van der Vaart (rechts). Als zij naar voren schoven bleven er slechts twee middenvelders over: vormgever Wesley Sneijder en controleur Demy de Zeeuw. „Wij dachten dat alle spelers getergd waren na de nederlaag tegen Roemenië”, motiveerde Van Basten de tactische ommezwaai, „en belust op revanche zouden zijn. Bovendien hebben we genoeg goede aanvallers om zo te spelen”.

Een etmaal eerder had de bondscoach nog in een gloedvol betoog uitgelegd dat hij niet wil tornen aan zijn concept met één centrumspits, want daar rest de tijd niet voor. Maar zijn eerdere lijfspreuken „ik ben consequent inconsequent” en „alles is voorstelbaar, maar niets is voorspelbaar”, moeten natuurlijk wel serieus worden genomen. En zo onlogisch was Oranje aanvankelijk ook niet samengesteld. Seedorf is geen linkshalf die met het krijt van de zijlijn op zijn schoenen speelt, maar bij AC Milan vertrekt hij vaak wel vanaf die flank. Eigenlijk stond alleen Van der Vaart weer op een onlogische positie. Er moest echter een concessie worden gedaan om én de speler van HSV, én Sneijder én Seedorf – drie aanvallend ingestelde middenvelders – in één elftal te kunnen opstellen.

Toen Van der Vaart na een half uur geblesseerd uitviel en Seedorf op links moest plaatsmaken voor Arjen Robben, begon de machine te haperen. Oogstrelende openingen met lange diagonale passes werden schaars. Net als goede combinaties, waaruit onder andere het eerste doelpunt van Sneijder was ontstaan. In de tweede helft moest Van Basten zelfs een spits (de aan zijn knie geblesseerde Van Persie) inruilen voor een verdediger (André Ooijer). Daardoor kon hij John Heitinga doorschuiven naar het middenveld (eerst centraal, later naar rechts) om hier de op zijn tandvlees lopende De Zeeuw te ondersteunen. Dit uit angst voor counters van Slovenië.

Met iets meer zekerheden ingebouwd viel de tweede treffer in de slotfase. Huntelaar, die niet kon bekoren, tikte de bal in het net na een pass van Sneijder en aangeven van invaller Ryan Babel.

Oranje had toen al heel wat afkeurende geluiden van het publiek over zich heen gekregen. De wissel van Robben, die een half uur eerder was ingevallen, werd uitgelegd als een strafmaatregel van Van Basten voor zijn matige spel. Maar de man van 36 miljoen had volgens de bondscoach een pijnlijke hamstring.

Even zocht Van Basten wel naar excuses. Hij was kennelijk toch geraakt door de striemende fluitconcerten en het treiterende gezang om Foppe de Haan. Drie jaar geleden is Van Basten aangesteld om Oranje geliefder te maken bij het publiek. „Mensen vergeten dat we al jaren met veel geblesseerde spelers kampen. Ook vanavond raakten we drie spelbepalende voetballers kwijt. Wij moeten steeds een ander elftal opstellen. Enige realiteitszin is wel op zijn plaats.”

Maar hij kon er toch niet om heen dat Oranje in de tweede helft een wanprestatie had geleverd. „We werden slordig, leden steeds meer balverlies. Het ontbrak ons aan fysieke kracht. Er sloop angst in de ploeg. Ik ben blij dat we hebben gewonnen. En prettig dat Bulgarije heeft gelijkgespeeld.”