Naar de vuurtoren met Woolf

Zes dagen nadat de roman To the Lighthouse was verschenen, op 11 mei 1927, schreef Virginia Woolf in haar dagboek over de aardige reacties die binnendruppelden. Uit vage indicaties van kennissen maakte ze op dat sommige mensen dit haar beste boek vonden; haar vriendin Vita was vol lof en haar vriendin Dolly was enthousiast. En Woolf schreef: ‘Ik wed dat nog geen mens het van begin tot eind heeft gelezen’.

Die weddenschap heeft Woolf vast gewonnen. Geen mens leest To the Lighthouse in zes dagen. Zelf heb ik er uit pure bewondering minstens tien jaar over gedaan. Nou moet ik wel bekennen dat ik de meeste romans die ik bewonder nooit helemaal tot het eind heb gelezen, maar To the Lighthouse is een opmerkelijk dun boek, dat had ik best in een paar maanden uit kunnen krijgen. Waarom zo weinig haast?

Achteraf gezien is de eenvoudigste verklaring voor mijn traagheid dat de roman zo rijk is, zo subtiel en zo machtig tegelijk, geschreven in die lichte Woolfstijl die toch altijd vreselijk zwaar op je maag ligt. Maar er is ook een serieuzere verklaring voor dat langzame lezen. Dit boek gaat namelijk niet zoals veel andere boeken óver de wereld, maar het vervloeit ermee; in het verhaal lopen binnenwereld en buitenwereld in elkaar over, en zo merk je gewoon niet dat je al met lezen bent gestopt en weer in je eigen leven bent terechtgekomen.

Stel, je leest dat Mrs. Ramsay net de soep opschept en nadenkt over de metafysische turbulenties in het leven – ‘she had a sense of being past everything, through everything, out of everything, as she helped the soup’. Dan begin je zelf ook al gauw na te denken over metafysische turbulenties, je legt het boek weg en voor je het weet sta je achter het fornuis soep te koken. Dan kan het jaren duren voordat je opschrikt en je afvraagt waar je ook alweer was gebleven.

Overigens schreef Woolf dit grandioze boek razendsnel. Ze bedacht het op een dag toen ze over Tavistock Square wandelde en ze schreef het vervolgens in een rush. Sinds ik het heb gelezen, bewonder ik Virginia Woolf zo hevig dat ik aan haar roman The Waves helemaal nooit meer ben begonnen.

Virginia Woolf : Naar de vuurtoren. Uit het Engels vert. door J. Fiedeldij Dop.Muntinga, 239 blz. € 15,–