‘Jongkind’ naar Rijksmuseum

‘Rue Notre Dame, Paris’ van Johan Barthold Jongkind, 1866 Opnamedatum: 2007-05-03 DAM Wijk, Carola van

„Met dit schilderij heb ik een lange verhouding.” Met die woorden presenteerde Ronald de Leeuw, hoofddirecteur van het Rijksmuseum, gisteren Rue Notre Dame, Paris van de Nederlandse schilder Johan Barthold Jongkind (1819-1891). De Leeuw verklaarde dat hij al lang, zelfs in zijn voormalige functie als directeur van het Van Gogh Museum, een „vurige hoop koesterde dit schilderij te verwerven.”

Rue Notre Dame, Paris dat werd gemaakt in 1866 en waarop een zonovergoten straat in een naburig plaatsje van Parijs te zien is, beschouwt De Leeuw als een van de mooiste werken van Jongkind. Voor hem toont dit werk „een gelukzalig moment waarin alles samenkomt.”

Jongkind – leerling van de Nederlandse schilder Andreas Schelfhout – leefde vanaf 1847 voornamelijk in Parijs en Normandië en maakte in het begin vooral werken van de kust en havengezichten, zowel bij daglicht als in duisternis.

In Parijs begon hij vanaf 1866 met een serie straatgezichten over de nieuwe buurten tussen de Boulevard St. Germain en Montparnasse. Rue Notre Dame, Paris is volgens conservator Jenny Reynaerts een van de eerste schilderijen die deze vernieuwing als thema had. Wat het werk volgens haar uniek maakt is dat Jongkind bewust voor „het onbekende Parijs” heeft gekozen. De straat, die zich in het vijfde arrondissementin bevindt en tegenwoordig de Rue Censier heet, doet „een beetje landelijk aan terwijl tegelijkertijd ook zichtbaar is dat de grote stad eraan komt.”

Bovendien toont het schilderij dat Jongkind – die aanvankelijk in de romantische traditie schilderde – een voorganger was van het impressionisme. „Dat komt door het zonnige, stralende karakter van het schilderij,” aldus Reynaerts. „Alleen de zorgvuldige manier waarop het schilderij is opgebouwd komt niet overeen met de losse schilderstijl van de impressionisten.”

Het Rijksmuseum, dat al enkele schilderijen en tekeningen van Jongkind bezit, had tot nu toe nog geen ‘topstuk’ van Jongkind in de collectie. De Leeuw verwierf het schilderij voor 614.552 euro op een veiling en kreeg hiervoor financiële steun van de Vereniging Rembrandt, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de BankGiro Loterij en het Rijksmuseum Fonds. Volgens de directeur, die begin deze maand heeft aangekondigd dat hij in de zomer van 2008 met pensioen gaat, is het schilderij van Jongkind niet zijn laatste aankoop. „Ik verwacht de komende tijd iedere twee maanden met een nieuw stuk naar buiten te komen,” aldus De Leeuw.

Rue Notre Dame, Paris is verworven in het kader van de nieuwe vaste opstelling van het Rijksmuseum. Na de heropening van het museum, nu voorzien in 2012, zal de presentatie van kunst en geschiedenis doorlopen tot in het heden. Het doek van Jongkind krijgt daar een plaats in de vaste opstelling van de 19de eeuw.