Het milieu van Annan aan het meer van Genève

Toen Rajendra Pachauri deze zomer de pers in Genève toesprak, kwamen weinigen opdagen. De Indiase voorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zat in een kamer die met aluminium schotten van de gang was gescheiden. Er stond één tafel met stoelen, wat de ontmoeting informeel, bijna intiem maakte. Je kon doorvragen, er werd gelachen, er was debat. Pachauri sprak doordacht en lang. Veel correspondenten schreven er niets over.

Gisteren was Pachauri hier weer, nu als Nobelprijswinnaar. Pachauri was door voormalig VN-chef Kofi Annan gevraagd voor het bestuur van het ‘Global Humanitarian Forum’, dat Annan gisteren plechtig ten doop hield. Geen kale kantoorkamertjes ditmaal. De persconferentie was bovenin de WMO – de World Meteorological Organization –, een ecologisch, groenglazen gebouw met uitzicht tot Lausanne. Bij de ingang stonden ineens veiligheidsbeambtes met strakke doorzichtige handschoenen aan. Iedereen werd aan strenge inspectie onderworpen.

Tussen de correspondenten en het spreekgestoelte stond een falanx van tv-ploegen en knippende fotografen. Weinigen konden zelfs maar zien dat Pachauri zijn bruingeruite jasje droeg. Of horen wat Annan zei. Die praatte als altijd zachtjes, hand in de broekzak, te ver van de microfoon. Niemand van de organisatie greep in. Was de bijeenkomst bedoeld als opzetje voor fotografen, als photo-op?

Wie onder de camera’s door dook zag dat klimaatveranderingseconoom Jeffrey Sachs van Columbia University er ook was. En Jan Egeland, Annans voormalig humanitair VN-adjunct, die tegenwoordig een Noorse denktank leidt. Ook zij zijn Forum-bestuursleden, samen met Jordaanse royalty, bankiers, Nobelprijswinnaars, academici en oud-politici.

Velen dachten dat Annans forum een ‘humanitair Davos’ moest worden: eens per jaar iedereen bij elkaar zetten die iets betekent in de hulpverlening, zodat ze in plaats van langs elkaar mét elkaar gaan werken. Het Forum zou ook nieuwe ideeën moeten leveren. Zo presenteerde Annan het tot nu toe. Maar gisteren sprak hij alleen over het milieu. „De wereld moet inzien dat klimaatverandering ons allen aangaat, nu. Dat we moeten samenwerken om de negatieve effecten te bestrijden.”

Pachauri knikte instemmend. Hij sprak hooguit twee minuten. De zeespiegel kan nog duizenden jaren stijgen, zei hij, al beperkt de mensheid zijn CO2-uitstoot drastisch. De Amerikaanse econoom („Hi, I’m Jeff Sachs”) zei dat de mensheid hard moet werken aan het beperken van de schade aan het milieu. „It’s a case of peace on the planet, no less.” Jan Egeland produceerde, traditiegetrouw, dé soundbite: „Natuurrampen maken vijf tot zeven keer zoveel dodelijke slachtoffers als oorlogen.”

Zwitserland sponsort Annans forum grotendeels, want hij helpt hen om Genève als hét humanitaire centrum van de wereld te promoten. Andere potentiële donoren aarzelen. Ze snappen niet goed waar Annan heen wil. Gevraagd welke concrete projecten hij op het oog had, sprak hij bijvoorbeeld van een „multidisciplinaire aanpak met stakeholders uit alle sectoren” die de „humanitaire uitdagingen van vandaag en morgen aanpakt”.

„Is uw forum”, vroeg een journalist, „gekaapt door het milieu?” Annan ontkende het niet. „De armen in Afrika en Azië lijden zwaar onder klimaatverandering. Maar we houden wel tijd, hoor, voor andere humanitaire projecten.”

Toen volgden de camera’s de Nobelprijswinnaar door de glaswanden tot aan de biologische kantine. Omstuwd door mannen met plastic in het oor verdween Pachauri uit zicht. Intussen rende Jan Egeland de straat over. Egeland is tegenwoordig „vrij man”. Schrijft een boek over „alle slechteriken” die hij als VN-topman tegenkwam – of bijna alle, want hij adviseert de VN nog. Hij heeft geen chauffeur meer, geen bodyguard, niets. Dan moet je weer zélf zorgen dat je je vliegtuig haalt.