Applaus en wantrouwen voor Bhutto

Oud-premier Benazir Bhutto is na acht jaar in Pakistan terug. Ze is nog steeds populair – maar niet iedereen begrijpt hoe ze een deal heeft kunnen maken met president-generaal Musharraf.

Superlatieven komt de 43-jarige Munawar Bhutto te kort als hij ex-premier Benazir Bhutto omschrijft. Zij is beste, de slimste, de moeder van de Pakistaanse politiek. De hoop van de arme mensen. Alles doet zij voor Pakistan. Dan pas komt haar partij, de Pakistaanse Volkspartij. Alleen zij kan van Pakistan weer een eensgezinde natie maken. „Daarom zijn we zo blij dat ze terugkeert”, zegt Bhutto, een academicus.

Munawar Bhutto is geen directe familie van de ex-premier, maar behoort wel tot de Bhutto-clan. Net als Benazir en haar vader, de geëxecuteerde premier Zulfikar Ali Bhutto, komt hij uit Larkana, een stadje op 400 kilometer afstand van Karachi. De plaats is een bedevaartsoord geworden van Pakistani die een bezoek brengen aan het mausoleum, waar Benazirs vader begraven ligt.

De terugkeer van Bhutto, na acht jaar vrijwillige ballingschap, heeft in Karachi, en in de rest van het land, grote opwinding veroorzaakt. Overal in Karachi, hoofdstad van de provincie Sindh waar Bhutto vandaag aankwam, staan billboards waarop ze wordt verwelkomd. Op de reclameborden zijn afbeeldingen te zien van Benazir, soms met en soms zonder bril en meestal geflankeerd door een schildering of foto van haar vader.

Munawar Bhutto, lid van de partij, is in Karachi, om mee te helpen met de voorbereiding van een grootse ontvangst voor de verloren dochter van Pakistan. Vandaag waren er honderdduizenden mensen op de been om de voormalige premier te begroeten. Naar verwachting reist Bhutto, na haar aankomst en een grootse optocht door de stad, door naar Larkana.

In eigen land staan Bhutto (1953) veel onzekerheden te wachten. De ex-premier kon terugkeren in ruil voor politieke steun aan president Musharraf. De laatste heeft vervolgens een Nationale Verzoeningsdecreet aangekondigd, op basis waarvan corruptiezaken uit het verleden tegen Bhutto en andere politici komen te vervallen. De komende maanden wil Bhutto campagne voeren voor haar partij, met het oog op de parlementsverkiezingen in januari.

Het decreet moet echter wel binnen drie maanden door het parlement worden bevestigd. Het wordt bovendien aangevochten in het Hooggerechtshof. Als de rechters besluiten dat het in strijd is met de wet, kan Bhutto alsnog worden gearresteerd. Campagnevoeren voor haar partij zit er dan voor haar niet in.

De oprichter van de Pakistaanse Volkspartij is Benazirs vader, telg uit een geslacht van grootgrondbezitters. Hij was president (1971-1973) en ook premier van Pakistan (1973-1977). Hij stond bekend als een bewonderaar van Napoleon. Na de afscheiding van Bangladesh werd Zulfikar Ali Bhutto in 1973 de premier van het land. Hij is tevens de grondlegger van het nationale nucleaire programma, iets waar Pakistani zeer trots op zijn.

In 1977 won zijn partij opnieuw de verkiezingen, maar er was met de uitslagen gesjoemeld door Bhutto’s mensen. Grote protesten volgden, waarop het leger, onder leiding van generaal Muhammad Zia-ul-Haq, besloot in te grijpen. Zia zette vervolgens Zulfikar Bhutto af. Twee jaar later liet hij hem ophangen, ondanks protesten tegen het militaire bewind onder aanvoering van Benazir Bhutto. Haar vader werd geëxecuteerd omdat hij achter de moord op een politieke rivaal zou hebben gezeten.

De executie maakte van Bhutto’s vader een martelaar en een symbool van democratie. Ondanks zijn reputatie van alleenheerser die er niet voor terugdeinsde politieke tegenstanders onschadelijk te maken, wordt hij nog altijd verafgood in Pakistan. Na zijn dood nam Benazir Bhutto het leiderschap van de partij over.

Ze was toen nog geen 26 jaar oud en had net twee jaar eerder haar studie aan de Universiteit van Oxford afgerond. Maar met haar protesten tegen het militaire bewind had zij veel respect bij het Pakistaanse volk gewonnen. Sindsdien houdt zij de erfenis van haar vader levend – tussen 1979 en 1986 leefde zij onder huisarrest in Pakistan, of in ballingschap.

Op haar 35ste , in december 1988, twee jaar na haar terugkeer naar Pakistan, werd Benazir Bhutto de eerste vrouwelijke premier van een islamitische staat en een van de jongste premiers in de wereld. Haar verkiezingscampagne had zij grotendeels gevoerd terwijl ze zwanger was. De charismatische Bhutto wist daarbij als geen ander grote massa’s te bespelen. Haar partij was en is bovendien sterk vertegenwoordigd in het hele land, vooral buiten de grote steden.

Niettemin zou ze uiteindelijk maar twintig maanden aanblijven als premier. De president stuurde haar naar huis, wegens de verdenking van corruptie.

Tijdens haar tweede premierschap, van 1993 tot en met 1996, overkwam haar dat opnieuw. Toen zij in 1999 werd veroordeeld voor corruptie, besloot zij het land opnieuw te verlaten. De veroordeling was volgens haar politiek gemotiveerd. Sindsdien heeft zij afwisselend in Dubai en Londen gewoond.

Na acht jaar afwezigheid is zij dus nu weer thuis. Ondanks de vandaag massaal uitgelopen supporters zijn er echter veel partijleden die Bhutto’s deal met Pervez Musharraf, de president in generaalsuniform, afkeuren en als verraad zien. De Bhutto’s staan al decennialang voor verzet tegen militaire dictatuur. De vraag is nu in hoeverre de deal tussen Musharraf en Bhutto de Pakistaanse Volkspartij zal schaden tijdens de verkiezingen in januari.